ఆయతీమివ విధ్వస్తామాజ్ఞాం ప్రతిహతామివ। దీప్తామివ దిశం కాలే పూజామపహతామివ
విధ్వంసమైన దీర్ఘమైన ఆజ్ఞలాగా, అడ్డుపడిన ఆజ్ఞలాగా, కాలంలో వెలుగునిచ్చే దిశ నశించినట్టుగా, మధ్యలో ఆపబడిన పూజలా ఆమె కనిపించింది.
పౌర్ణమాసీమివ నిశాం తమోగ్రస్తేన్దుమణ్డలామ్। పద్మినీమివ విధ్వస్తాం హతశూరాం చమూమివ
పూర్ణచంద్రుని వెలుగు చీకటిలో మునిగిపోయిన పౌర్ణమి రాత్రిలా, నాశనం అయిన తామర పూదోటలా, వీరులు చనిపోయిన సైన్యంలా ఆమె కనిపించింది.
ప్రభామివ తమోధ్వస్తాముపక్షీణామివాపగామ్। వేదీమివ పరామృష్టాం శాన్తామగ్నిశిఖామివ
చీకటిలో మునిగిపోయిన ప్రకాశంలా, ఎండిపోయిన నదిలా, అపవిత్రమైన యజ్ఞవేదికలా, మసకబారిన అగ్నిశిఖలా ఆమె కనిపించింది.
ఉత్కృష్టపర్ణకమలాం విత్రాసితవిహంగమామ్। హస్తిహస్తపరామృష్టామాకులామివ పద్మినీమ్
పొదలు, పువ్వులు చీలిపోయి, పక్షులు భయంతో పారిపోయిన, ఏనుగు సొంకు తాకిన తామర పూదోటలా ఆమె కనిపించింది.
పతిశోకాతురాం శుష్కాం నదీం విస్రావితామివ। పరయా మృజయా హీనాం కృష్ణపక్షే నిశామివ
భర్త కోసం శోకంతో ఎండిపోయిన, ఒంటరిగా వదిలిపెట్టబడిన నదిలా, అంధకార పక్షంలో చంద్రుడు లేని రాత్రిలా ఆమె కనిపించింది.
సుకుమారీం సుజాతాంగీం రత్నగర్భగృహోచితామ్। తప్యమానామివోష్ణేన మృణాలీమచిరోద్ధృతామ్
సున్నితమైన, అందమైన అవయవాలు కలిగి, రత్నాలతో నిండిన ఇంట్లో పెరిగిన ఆమె, తాజాగా కోసిన తామర కాడ ఎండలో వాడిపోతున్నట్టుగా కనిపించింది.
గృహీతామాలితాం స్తమ్భే యూథపేన వినాకృతామ్। నిఃశ్వసన్తీం సుదుఃఖార్తాం గజరాజవధూమివ
బంధించబడి, స్తంభానికి కట్టబడిన, తన తోడుళ్ల నుంచి వేరుపడిన, తీవ్రమైన బాధతో ఊపిరి పీలుస్తూ, బంధించబడిన ఏనుగు రాజు భార్యలా ఆమె కనిపించింది.
ఉపవాసేన శోకేన ధ్యానేన చ భయేన చ। పరిక్షీణాం కృశాం దీనామల్పాహారాం తపోధనామ్
ఉపవాసం, శోకం, ధ్యానం, భయంతో క్షీణించి, బలహీనంగా, దుఃఖంతో, తక్కువ తినే, తపస్సులో నిమగ్నమైన ఆమె కనిపించింది.
ఆయాచమానాం దుఃఖార్తాం ప్రాఞ్జలిం దేవతామివ। భావేన రఘుముఖ్యస్య దశగ్రీవపరాభవమ్
బాధతో బాధపడుతూ, చేతులు జోడించి దేవతలా ప్రార్థిస్తూ, రఘువంశ శిరోమణి విజయాన్ని, దశముఖుడి పరాభవాన్ని కోరుతూ ఆమె నిలిచింది.
సమీక్షమాణాం రుదతీమనిన్దితాం సుపక్ష్మతామ్రాయతశుక్లలోచనామ్। అనువ్రతాం రామమతీవ మైథిలీం ప్రలోభయామాస వధాయ రావణః
రావణుడు, రామునికి అత్యంత భక్తిగా ఉండే, దీర్ఘమైన, ఎర్రటి, విశాలమైన, తెల్లటి కళ్లతో, కన్నీళ్లు కారుస్తూ, నిందలేని మైథిలిని ప్రలోభపెట్టి, ఆమెను నాశనం చేయాలని యత్నించాడు.
thumb|వింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే వింశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండలో ఇరవయ్యవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
స తాం పరివృతాం దీనాం నిరానన్దాం తపస్వినీమ్। సాకారైర్మధురైర్వాక్యైర్న్యదర్శయత రావణః
ఆమెను చుట్టుముట్టి, దుఃఖంతో, ఆనందం లేకుండా, తపస్సులో నిమగ్నమైన ఆమెను, మధురమైన ఆకర్షణీయమైన మాటలతో రావణుడు తనను తాను చూపించాడు.
మాం దృష్ట్వా నాగనాసోరు గూహమానా స్తనోదరమ్। అదర్శనమివాత్మానం భయాన్నేతుం త్వమిచ్ఛసి
నాగినీలా నాజూకు నడుము కలిగినవాడివి, నన్ను చూసి భయంతో నీ వక్షోజాలు, పొత్తికడుపు దాచుకుంటున్నావు. భయంతో కనిపించకుండా పోవాలని అనుకుంటున్నట్టు ఉంది.
కామయే త్వాం విశాలాక్షి బహు మన్యస్వ మాం ప్రియే। సర్వాంగగుణసమ్పన్నే సర్వలోకమనోహరే
విశాలమైన కన్నులు కలిగినవాడివి, ప్రియమైనవాడా, నిన్ను నేను కోరుతున్నాను. నన్ను గొప్పవాడిగా భావించు. నీవు అన్ని మంచి లక్షణాలతో, అన్ని లోకాలకూ మనోహరంగా ఉన్నావు.
నేహ కిఞ్చిన్మనుష్యా వా రాక్షసాః కామరూపిణః। వ్యపసర్పతు తే సీతే భయం మత్తః సముత్థితమ్
ఇక్కడ మనుష్యులు గానీ, రూపాలు మార్చుకునే రాక్షసులు గానీ నీకు హాని చేయలేరు. సీతా, నన్ను చూసి నీకు వచ్చిన భయం పోవాలి.
స్వధర్మో రక్షసాం భీరు సర్వదైవ న సంశయః। గమనం వా పరస్త్రీణాం హరణం సమ్ప్రమథ్య వా
భయపడే సీతా, పరస్త్రీలను బలవంతంగా తీసుకెళ్లడం, దగ్గరకు వెళ్లడం రాక్షసుల సహజమైన స్వభావం. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏవం చైవమకామాం త్వాం న చ స్ప్రక్ష్యామి మైథిలి। కామం కామః శరీరే మే యథాకామం ప్రవర్తతామ్
అయినా, మైతిలీ, నీవు ఇష్టపడకపోతే నేను నిన్ను తాకను. నా శరీరంలో కోరికలు వచ్చినట్టు వచ్చినా, వాటిని నేను అనుసరించను.
దేవి నేహ భయం కార్యం మయి విశ్వసిహి ప్రియే। ప్రణయస్వ చ తత్త్వేన మైవం భూః శోకలాలసా
దేవీ, ఇక్కడ భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. నన్ను నమ్ము ప్రియమైనవాడా. నిజంగా ప్రేమను చూపించు. ఇలా దుఃఖంలో మునిగి ఉండకు.
ఏకవేణీ అధఃశయ్యా ధ్యానం మలినమమ్బరమ్। అస్థానేఽప్యుపవాసశ్చ నైతాన్యౌపయికాని తే
ఒకే జడ, నేలపై నిద్రపోవడం, ధ్యానం, మురికిగా ఉన్న వస్త్రాలు, సమయానికి తగినట్టు కాకుండా ఉపవాసం — ఇవన్నీ నీకు తగినవి కావు.
విచిత్రాణి చ మాల్యాని చన్దనాన్యగురూణి చ। వివిధాని చ వాసాంసి దివ్యాన్యాభరణాని చ
ఇక్కడ రకరకాల అందమైన హారాలు, చందనం, అగరు, విభిన్నమైన వస్త్రాలు, దివ్యమైన ఆభరణాలు ఉన్నాయి.
మహార్హాణి చ పానాని శయనాన్యాసనాని చ। గీతం నృత్యం చ వాద్యం చ లభ మాం ప్రాప్య మైథిలి
అత్యంత విలువైన పానీయాలు, మంచినిద్రకు మంచిపడకలు, ఆసనాలు, పాటలు, నృత్యాలు, వాద్యాలు — ఇవన్నీ నన్ను పొందిన తర్వాత నీవు అనుభవించు మైతిలీ.
స్త్రీరత్నమసి మైవం భూః కురు గాత్రేషు భూషణమ్। మాం ప్రాప్య హి కథం వా స్యాస్త్వమనర్హా సువిగ్రహే
నీవు స్త్రీలలో మణివంటి వాడివి. ఇలా ఉండకు. నీ శరీరాన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించు. నన్ను పొందిన తర్వాత, అందమైనవాడివి అయిన నీవు ఎలా అనర్హురాలవుతావు?
ఇదం తే చారు సంజాతం యౌవనం హ్యతివర్తతే। యదతీతం పునర్నైతి స్రోతః స్రోతస్వినామివ
నీ అందమైన యవ్వనం ఇప్పుడు పోతుంది. ఒకసారి పోయినది తిరిగి రాదు. అది నదీ ప్రవాహంలా వెనక్కి తిరిగి రావడం లేదు.
త్వాం కృత్వోపరతో మన్యే రూపకర్తా స విశ్వకృత్। నహి రూపోపమా హ్యన్యా తవాస్తి శుభదర్శనే
శుభదర్శన వాడివి, నిన్ను సృష్టించిన తర్వాత రూపకర్త అయిన సృష్టికర్త తన పని ఆపేశాడని నేను అనుకుంటున్నాను. నీ రూపానికి సమానమైనది ఇంకొకటి లేదు.
త్వాం సమాసాద్య వైదేహి రూపయౌవనశాలినీమ్। కః పునర్నాతివర్తేత సాక్షాదపి పితామహః
వైదేహి, అందం, యవ్వనం కలిగిన నిన్ను చూసినవాడు ఎవడైనా, స్వయంగా బ్రహ్మదేవుడైనా, నీకు మోహించకుండా ఉండలేడు.
యద్ యత్ పశ్యామి తే గాత్రం శీతాంశుసదృశాననే। తస్మింస్తస్మిన్ పృథుశ్రోణి చక్షుర్మమ నిబధ్యతే
చంద్రబింబంలాంటి ముఖం కలిగినవాడివి, నీ శరీరంలో ఏ భాగాన్ని చూసినా, నా చూపు అక్కడే నిలుస్తోంది, విశాల నడుము కలిగినవాడా.
భవ మైథిలి భార్యా మే మోహమేతం విసర్జయ। బహ్వీనాముత్తమస్త్రీణాం మమాగ్రమహిషీ భవ
మైతిలీ, నా భార్యవిగా మారు. ఈ మోహాన్ని వదిలిపెట్టు. నా వద్ద ఉన్న అనేక ఉత్తమ స్త్రీలలో నీవే ప్రధాన రాణివిగా ఉండు.
లోకేభ్యో యాని రత్నాని సమ్ప్రమథ్యాహృతాని మే। తాని తే భీరు సర్వాణి రాజ్యం చైవ దదామి తే
లోకాలన్నింటినుండి నేను సంపాదించిన రత్నాలన్నీ, రాజ్యాన్ని కూడా, భయపడే సీతా, నీకే ఇస్తున్నాను.
విజిత్య పృథివీం సర్వాం నానానగరమాలినీమ్। జనకాయ ప్రదాస్యామి తవ హేతోర్విలాసిని
నానా నగరాలతో అలంకరించబడిన భూమి మొత్తాన్ని గెలిచి, నీకోసం, ఆడుకునే వాడివి, నీ తండ్రి జనకునికి ఇస్తాను.
నేహ పశ్యామి లోకేఽన్యం యో మే ప్రతిబలో భవేత్। పశ్య మే సుమహద్వీర్యమప్రతిద్వన్ద్వమాహవే
ఈ లోకంలో నాకు సమానమైన శక్తి కలిగినవాడు మరొకరు లేరు. యుద్ధంలో నా గొప్ప, అపరిమితమైన పరాక్రమాన్ని చూడు.