కరాలా ధూమ్రకేశిన్యో రాక్షసీర్వికృతాననాః। పిబన్తి సతతం పానం సురామాంససదాప్రియాః
భయంకరమైన, పొగతో కూడిన జుట్టు కలిగిన, ముఖాలు వంకరగా ఉన్న రాక్షసీస్త్రీలు ఎప్పుడూ మద్యం తాగుతూ, మాంసాన్ని ఎంతో ఇష్టపడుతూ ఉంటారు.
స్కన్ధవన్తముపాసీనాః పరివార్య వనస్పతిమ్। తస్యాధస్తాచ్చ తాం దేవీం రాజపుత్రీమనిన్దితామ్
విపులమైన భుజాలు ఉన్న వృక్షాన్ని చుట్టూ కూర్చుని, ఆ వృక్షం క్రింద నిందలేని రాజకుమార్తె అక్కడ ఉంది.
లక్షయామాస లక్ష్మీవాన్ హనూమాఞ్జనకాత్మజామ్। నిష్ప్రభాం శోకసంతప్తాం మలసంకులమూర్ధజామ్
వైభవంతో ఉన్న హనుమంతుడు, జనకుని కుమార్తెను చూశాడు. ఆమె కాంతి తగ్గిపోయి, దుఃఖంలో కాలిపోయి, తల మురికి తో ముడుచుకుపోయింది.
క్షీణపుణ్యాం చ్యుతాం భూమౌ తారాం నిపతితామివ। చారిత్రవ్యపదేశాఢ్యాం భర్తృదర్శనదుర్గతామ్
పుణ్యం తగ్గిపోయి, భూమిపై పడిపోయిన నక్షత్రంలా, మంచి స్వభావం కలిగి, భర్తను చూడలేక బాధపడుతూ ఉంది.
భూషణైరుత్తమైర్హీనాం భర్తృవాత్సల్యభూషితామ్। రాక్షసాధిపసంరుద్ధాం బన్ధుభిశ్చ వినాకృతామ్
అత్యుత్తమమైన ఆభరణాలు లేకపోయినా, భర్త ప్రేమతో అలంకరించబడి, రాక్షసాధిపతి చేత బంధించబడి, బంధువుల నుండి వేరుపడింది.
వియూథాం సింహసంరుద్ధాం బద్ధాం గజవధూమివ। చన్ద్రరేఖాం పయోదాన్తే శారదాభ్రైరివావృతామ్
సైన్యాల మధ్య చుట్టుముట్టబడి, సింహం చేత ఆడ ఏనుగు బంధించబడినట్లు, మేఘాల అంచున చంద్రరేఖ autumn మబ్బులతో కప్పబడినట్లు ఉంది.
క్లిష్టరూపామసంస్పర్శాదయుక్తామివ వల్లకీమ్। స తాం భర్తృహితే యుక్తామయుక్తాం రక్షసాం వశే
బాధతో రూపం మలినంగా మారి, ఎవరూ తాకని, సరైన స్వరంలో లేని వీణలా, భర్తకు మేలు కోరుతూ, రాక్షసీస్త్రీల చేతిలో బలహీనంగా ఉంది.
అశోకవనికామధ్యే శోకసాగరమాప్లుతామ్। తాభిః పరివృతాం తత్ర సగ్రహామివ రోహిణీమ్
అశోకవనంలో మధ్యలో, దుఃఖసాగరంలో మునిగిపోయి, ఆ రాక్షసీస్త్రీలు చుట్టుముట్టగా, నక్షత్రాలతో కూడిన రోహిణిలా ఉంది.
దదర్శ హనుమాంస్తత్ర లతామకుసుమామివ। సా మలేన చ దిగ్ధాంగీ వపుషా చాప్యలంకృతా। మృణాలీ పఙ్కదిగ్ధేవ విభాతి చ న భాతి చ
హనుమంతుడు ఆమెను అక్కడ పువ్వులు లేని లతలా చూశాడు. ఆమె శరీరం మురికి తో పూతపడి, అయినా అందంతో మెరిసిపోతూ, మట్టితో పూతపడ్డ ముద్దల తాడిలా, మెరిసిపోతూ, మళ్లీ మెరగకపోయినట్లు కనిపించింది.
మలినేన తు వస్త్రేణ పరిక్లిష్టేన భామినీమ్। సంవృతాం మృగశావాక్షీం దదర్శ హనుమాన్ కపిః
మురికి పట్టిన, పాడైన వస్త్రాలు ధరించిన ఆ ప్రకాశవంతురాలిని, మృగశావపు కన్నులు కలిగిన సీతను, హనుమంతుడు చూశాడు.
తాం దేవీం దీనవదనామదీనాం భర్తృతేజసా। రక్షితాం స్వేన శీలేన సీతామసితలోచనామ్
ఆ దేవిని, ముఖంలో దుఃఖం ఉన్నా, మనసులో ధైర్యంగా, తన స్వశీలంతో రక్షించబడిన, భర్త కాంతితో ప్రకాశించే, నల్లని కన్నులు కలిగిన సీతను చూశాడు.
తాం దృష్ట్వా హనుమాన్ సీతాం మృగశావనిభేక్షణామ్। మృగకన్యామివ త్రస్తాం వీక్షమాణాం సమన్తతః
హనుమంతుడు, మృగశావపు కన్నులు కలిగిన, చుట్టూ చూసుకుంటూ, భయంతో ఉన్న సీతను, చిన్న జింకపిల్లలా చూశాడు.
దహన్తీమివ నిఃశ్వాసైర్వృక్షాన్ పల్లవధారిణః। సంఘాతమివ శోకానాం దుఃఖస్యోర్మిమివోత్థితామ్
ఆమె ఊపిరులతో ఆకుల వృక్షాలను కాల్చుతున్నట్లు, దుఃఖాల సముదాయంలా, బాధ యొక్క అలలా లేచినట్లు కనిపించింది.
తాం క్షమాం సువిభక్తాంగీం వినాభరణశోభినీమ్। ప్రహర్షమతులం లేభే మారుతిః ప్రేక్ష్య మైథిలీమ్
ఆమె దేహం అందంగా, ఆభరణాలు లేకున్నా అందం తగ్గలేదు. మిథిలా రాజకుమార్తెను చూసి మారుతి అపారమైన ఆనందాన్ని పొందాడు.
హర్షజాని చ సోఽశ్రూణి తాం దృష్ట్వా మదిరేక్షణామ్। ముమోచ హనుమాంస్తత్ర నమశ్చక్రే చ రాఘవమ్
మదిర కన్నులు కలిగిన ఆమెను చూసి హనుమంతుడు ఆనందంతో కన్నీళ్లు విడిచాడు. అక్కడే రామునికి నమస్కరించాడు.
నమస్కృత్వాథ రామాయ లక్ష్మణాయ చ వీర్యవాన్। సీతాదర్శనసంహృష్టో హనుమాన్ సంవృతోఽభవత్
తర్వాత రామునికి, లక్ష్మణునికి నమస్కరించి, సీతను చూసిన ఆనందంతో, బలవంతుడైన హనుమంతుడు తనను తాను దాచుకున్నాడు.
thumb|అష్టాదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే అష్టాదశః సర్గః ॥౫-
ఇప్పుడు అష్టాదశమ సర్గను వినండి. శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో, ఇది పదహారవ అధ్యాయం.
తథా విప్రేక్షమాణస్య వనం పుష్పితపాదపమ్। విచిన్వతశ్చ వైదేహీం కిఞ్చిచ్ఛేషా నిశాభవత్
అలా పుష్పాలతో నిండిన వనాన్ని పరిశీలిస్తూ, వైదేహిని వెతుకుతూ ఉండగా, హనుమంతుడికి రాత్రి తీరిపోతోంది.
షడంగవేదవిదుషాం క్రతుప్రవరయాజినామ్। శుశ్రావ బ్రహ్మఘోషాన్ స విరాత్రే బ్రహ్మరక్షసామ్
వేదంలోని ఆరు శాఖల్లో నిపుణులైన బ్రహ్మరాక్షసులు, యజ్ఞాలు చేసే వారు రాత్రిపూట వేదమంత్రాలు, హోమధ్వనులు పాడుతుండగా ఆ శబ్దాలను అతడు వినిపించాడు.
అథ మంగలవాదిత్రైః శబ్దైః శ్రోత్రమనోహరైః। ప్రాబోధ్యత మహాబాహుర్దశగ్రీవో మహాబలః
తర్వాత, మంగళకరమైన వాద్యాల మధురమైన శబ్దాలతో, బలవంతుడైన పది తలల రావణుడు మెలకువయాడు.
విబుధ్య తు మహాభాగో రాక్షసేన్ద్రః ప్రతాపవాన్। స్రస్తమాల్యామ్బరధరో వైదేహీమన్వచిన్తయత్
అప్పుడా మహాత్ముడైన రాక్షసుల రాజు మేలుకొని, వాడిన పూలమాలలు, బట్టలు ధరించి, వైదేహిని గురించి ఆలోచించసాగాడు.
భృశం నియుక్తస్తస్యాం చ మదనేన మదోత్కటః। న తు తం రాక్షసః కామం శశాకాత్మని గూహితుమ్
ఆమెపై గాఢమైన మోహంతో, కోరికతో మునిగిపోయిన ఆ రాక్షసుడు తన మనసులోని ఆ ఆకాంక్షను దాచుకోలేకపోయాడు.
స సర్వాభరణైర్యుక్తో బిభ్రచ్ఛ్రియమనుత్తమామ్। తాం నగైర్వివిధైర్జుష్టాం సర్వపుష్పఫలోపగైః
అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి, అపూర్వమైన కాంతితో మెరిసిపోతూ, వివిధ రకాల పూలు, పండ్లు పండిన చెట్లతో నిండిన ఆ తోటలోకి ప్రవేశించాడు.
వృతాం పుష్కరిణీభిశ్చ నానాపుష్పోపశోభితామ్। సదా మత్తైశ్చ విహగైర్విచిత్రాం పరమాద్భుతైః
ఆ తోట చుట్టూ పద్మపూల చెరువులు, ఎన్నో రంగుల పూలతో అలంకరించబడి, ఎప్పుడూ మత్తులో ఉన్న అద్భుతమైన పక్షులతో నిండివుండేది.
ఈహామృగైశ్చ వివిధైర్వృతాం దృష్టిమనోహరైః। వీథీః సమ్ప్రేక్షమాణశ్చ మణికాఞ్చనతోరణామ్
అనేక రకాల అందమైన జంతువులతో చుట్టుముట్టబడి, దృష్టిని ఆకర్షించేలా ఉండగా, వజ్రాలు, బంగారు తలుపులతో ఉన్న వీధులను అతడు చూశాడు.
నానామృగగణాకీర్ణాం ఫలైః ప్రపతితైర్వృతామ్। అశోకవనికామేవ ప్రావిశత్ సంతతద్రుమామ్
వివిధ జంతువులతో కిక్కిరిసిన, నేలపై పడ్డ పండ్లతో నిండిన, దట్టమైన చెట్లతో ఉన్న అశోకవనంలోకి ప్రవేశించాడు.
అంగనాః శతమాత్రం తు తం వ్రజన్తమనువ్రజన్। మహేన్ద్రమివ పౌలస్త్యం దేవగన్ధర్వయోషితః
వెయ్యి మంది స్త్రీలు అతడిని అనుసరిస్తూ, దేవగంధర్వ స్త్రీలు మహేంద్రుని వెంబడించినట్లు, పౌలస్త్య వంశజుడైన రావణుని వెంబడించారు.
దీపికాః కాఞ్చనీః కాశ్చిజ్జగృహుస్తత్ర యోషితః। వాలవ్యజనహస్తాశ్చ తాలవృన్తాని చాపరాః
అక్కడ కొందరు స్త్రీలు బంగారు దీపాలు పట్టారు, మరికొందరు వాల్వ్యజనాలు, ఇంకొందరు తాళపత్రాల వంటివి చేతిలో పట్టారు.
కాఞ్చనైశ్చైవ భృంగారైర్జహ్రుః సలిలమగ్రతః। మణ్డలాగ్రా బృసీశ్చైవ గృహ్యాన్యాః పృష్ఠతో యయుః
మరికొందరు బంగారు పాత్రల్లో నీళ్లు ముందుగా తీసుకెళ్లారు, ఇంకొందరు వృత్తాకార పంకాలు పట్టుకుని వెనుకన నడిచారు.
కాచిద్ రత్నమయీం పాత్రీం పూర్ణాం పానస్య భ్రాజతీమ్। దక్షిణా దక్షిణేనైవ తదా జగ్రాహ పాణినా
ఒక స్త్రీ కుడిచేత్తో రత్నాలతో చేసిన, మెరిసే, పానీయంతో నిండిన పాత్రను తీసుకుంది.