కాననైః కృత్రిమైశ్చాపి సర్వతః సమలంకృతామ్। యే కేచిత్ పాదపాస్తత్ర పుష్పోపగఫలోపగాః
అక్కడ చుట్టూ కృత్రిమమైన తోటలతో అలంకరించబడింది. అక్కడ ఉన్న ప్రతి చెట్టు పూలు, పండ్లు పండించింది.
సచ్ఛత్రాః సవితర్దీకాః సర్వే సౌవర్ణవేదికాః। లతాప్రతానైర్బహుభిః పర్ణైశ్చ బహుభిర్వృతామ్
అన్ని చోట్ల మంచి గొడుగులు, పీఠికలు, బంగారు వేదికలు ఉండి, అనేక వెల్లివెల్లి లతలు, ఆకులతో కప్పబడి ఉన్నాయి.
కాఞ్చనీం శింశపామేకాం దదర్శ స మహాకపిః। వృతాం హేమమయీభిస్తు వేదికాభిః సమన్తతః
ఆ మహావానరుడు ఒక బంగారు శింశప చెట్టును చూశాడు. అది చుట్టూ పూర్తిగా బంగారు వేదికలతో ఆవృతమై ఉంది.
సోఽపశ్యద్ భూమిభాగాంశ్చ నగప్రస్రవణాని చ। సువర్ణవృక్షానపరాన్ దదర్శ శిఖిసంనిభాన్
అతడు భూమి మైదానాలను, కొండల నుంచి వచ్చే ప్రవాహాలను, ఇంకా నీలపక్షుల్లా మెరిసే ఇతర బంగారు చెట్లను చూశాడు.
తేషాం ద్రుమాణాం ప్రభయా మేరోరివ మహాకపిః। అమన్యత తదా వీరః కాఞ్చనోఽస్మీతి సర్వతః
ఆ చెట్ల వెలుగుతో, ఆ మహావీరుడు అప్పటికి తాను చుట్టూ బంగారంగా మెరుస్తున్నానని, మెరుపు కొండవలె ఉన్నానని అనిపించుకుంది.
తాన్ కాఞ్చనాన్ వృక్షగణాన్ మారుతేన ప్రకమ్పితాన్। కిఙ్కిణీశతనిర్ఘోషాన్ దృష్ట్వా విస్మయమాగమత్
ఆ బంగారు చెట్లు గాలిలో ఊగిపోతూ, వందల కొద్దీ గంటల శబ్దంతో మోగుతుండగా, అతడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.
సుపుష్పితాగ్రాన్ రుచిరాంస్తరుణాఙ్కురపల్లవాన్। తామారుహ్య మహావేగః శింశపాం పర్ణసంవృతామ్
పుష్పాలతో, కొత్త మొగ్గలతో అలంకరించబడిన, ఆకులతో కప్పబడిన ఆ అందమైన శింశప చెట్టును వేగంగా ఎక్కాడు.
ఇతో ద్రక్ష్యామి వైదేహీం రామదర్శనలాలసామ్। ఇతశ్చేతశ్చ దుఃఖార్తాం సమ్పతన్తీం యదృచ్ఛయా
ఇక్కడినుంచి రాముని దర్శనానికి తపిస్తున్న, మనసులో బాధతో ఉన్న వైదేహిని, యదాచ్చానుగా ఇటు అటు సంచరిస్తూ చూస్తాను.
అశోకవనికా చేయం దృఢం రమ్యా దురాత్మనః। చన్దనైశ్చమ్పకైశ్చాపి బకులైశ్చ విభూషితా
ఇది ఖచ్చితంగా ఆ దుష్టుని అశోకవనమే. ఇది చందనం, చంపక, బకుల చెట్లతో అలంకరించబడి ఎంతో అందంగా ఉంది.
ఇయం చ నలినీ రమ్యా ద్విజసఙ్ఘనిషేవితా। ఇమాం సా రాజమహిషీ నూనమేష్యతి జానకీ
ఇక్కడ ఒక అందమైన కమలవనం ఉంది. పక్షుల గుంపులు ఇక్కడ సంచరిస్తున్నాయి. ఖచ్చితంగా ఆ రాజమహిషి జానకి ఇక్కడికి వస్తుంది.
సా రామా రాజమహిషీ రాఘవస్య ప్రియా సతీ। వనసంచారకుశలా ధ్రువమేష్యతి జానకీ
ఆ రాముని ప్రియమైన, రాజమహిషి, అరణ్య జీవనంలో నైపుణ్యం గల జానకి తప్పకుండా ఇక్కడికి వస్తుంది.
అథవా మృగశావాక్షీ వనస్యాస్య విచక్షణా। వనమేష్యతి సాద్యేహ రామచిన్తాసుకర్శితా
లేదా, మృగశావాక్షి, అరణ్య విషయాల్లో తెలివిగలది, రాముని ఆలోచనలతో బాధపడుతూ త్వరలోనే ఈ అరణ్యంలోకి వస్తుంది.
రామశోకాభిసంతప్తా సా దేవీ వామలోచనా। వనవాసరతా నిత్యమేష్యతే వనచారిణీ
రాముని కోసం దుఃఖంతో మాడిపోయిన ఆ దేవతా స్వరూపిణి, అందమైన కన్నులతో, ఎల్లప్పుడూ అడవిలో జీవించడానికే అలవాటుపడినది, తప్పకుండా ఇక్కడికి వస్తుంది.
వనేచరాణాం సతతం నూనం స్పృహయతే పురా। రామస్య దయితా చార్యా జనకస్య సుతా సతీ
ఆమె ఎప్పుడూ అడవి జీవులతో కలిసి ఉండాలని ఆశపడుతుంటుంది. ఆమె జనకుని కుమార్తె, సతీమంతుడు, రామునికి ప్రియమైనవారు.
సంధ్యాకాలమనాః శ్యామా ధ్రువమేష్యతి జానకీ। నదీం చేమాం శుభజలాం సంధ్యార్థే వరవర్ణినీ
సంధ్యా సమయం కోసం మనసు పెట్టిన, ముదురు వర్ణం గల జానకీ తప్పకుండా ఈ పవిత్రమైన నీళ్లతో నదికి వస్తుంది.
తస్యాశ్చాప్యనురూపేయమశోకవనికా శుభా। శుభాయాః పార్థివేన్ద్రస్య పత్నీ రామస్య సమ్మతా
ఈ అందమైన అశోకవనం ఆమెకు ఎంతో తగినది. ఆమె ధర్మపత్ని, రాజులలో అధిపతి అయిన రామునికి ప్రీతిపాత్రురాలు.
యది జీవతి సా దేవీ తారాధిపనిభాననా। ఆగమిష్యతి సావశ్యమిమాం శీతజలాం నదీమ్
చంద్రునిలా ముఖం గల ఆ దేవతా స్వరూపిణి ఇంకా బతికుంటే, ఆమె తప్పకుండా ఈ చల్లని నీళ్లతో నదికి వస్తుంది.
ఏవం తు మత్వా హనుమాన్ మహాత్మా ప్రతీక్షమాణో మనుజేన్ద్రపత్నీమ్। అవేక్షమాణశ్చ దదర్శ సర్వం సుపుష్పితే పర్ణఘనే నిలీనః
ఇలా అనుకుంటూ, మహాత్ముడైన హనుమంతుడు రాజులలో అధిపతి భార్యను ఎదురుచూస్తూ, పుష్పాలతో నిండిన దట్టమైన ఆకుల మధ్య దాగి, అక్కడి అన్నిటినీ గమనిస్తూ ఉండిపోయాడు.
thumb|పఞ్చదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే పఞ్చదశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండలో పదిహేనవ అధ్యాయం వినండి.
స వీక్షమాణస్తత్రస్థో మార్గమాణశ్చ మైథిలీమ్। అవేక్షమాణశ్చ మహీం సర్వాం తామన్వవైక్షత
అక్కడ నిలబడి, మైథిలిని వెతుకుతూ, ఆ ప్రాంతాన్ని మొత్తం పరిశీలిస్తూ, హనుమంతుడు ఆ భూమిని పూర్తిగా చూశాడు.
సంతానకలతాభిశ్చ పాదపైరుపశోభితామ్। దివ్యగన్ధరసోపేతాం సర్వతః సమలంకృతామ్
చుట్టూ ఎక్కడ చూసినా, వృక్షాలు, వాటిని చుట్టిన లతలతో అలంకరించబడి, దివ్యమైన సువాసనతో, రుచులతో నిండిన ఆ ప్రదేశం అందంగా మెరిసిపోతుండింది.
తాం స నన్దనసంకాశాం మృగపక్షిభిరావృతామ్। హర్మ్యప్రాసాదసమ్బాధాం కోకిలాకులనిఃస్వనామ్
ఆ ప్రదేశం నందనవనాన్ని పోలి, జంతువులు, పక్షులతో నిండిపోయి, భవనాలు, ప్రాసాదాలతో కిక్కిరిసి, కోయిలల కూగుబాటుతో మారుమోగిపోతుండేది.
కాఞ్చనోత్పలపద్మాభిర్వాపీభిరుపశోభితామ్। బహ్వాసనకుథోపేతాం బహుభూమిగృహాయుతామ్
పసిడి కలహారలు, పద్మాలు తేలియాడే చెరువులతో, అనేక ఆసనాలు, మంచాలు ఉండి, బహుమంజిలి ఇళ్లతో అలంకరించబడి ఉండేది.
సర్వర్తుకుసుమై రమ్యైః ఫలవద్భిశ్చ పాదపైః। పుష్పితానామశోకానాం శ్రియా సూర్యోదయప్రభామ్
ప్రతి ఋతువులో అందంగా పూలు పండించే వృక్షాలతో, పండ్లతో, పుష్పించిన అశోకవృక్షాల కాంతితో, ఆ ప్రదేశం ఉదయించే సూర్యుని ప్రకాశంలా మెరిసింది.
ప్రదీప్తామివ తత్రస్థో మారుతిః సముదైక్షత। నిష్పత్రశాఖాం విహగైః క్రియమాణామివాసకృత్
అక్కడ హనుమంతుడు ఆ ప్రదేశాన్ని అగ్నిలా దహించబడినట్లుగా చూశాడు. పక్షులు తరచూ కొమ్మలను ఖాళీ చేస్తుండగా, కొమ్మలు ఆకులు లేకుండా కనిపించేవి.
వినిష్పతద్భిః శతశశ్చిత్రైః పుష్పావతంసకైః। సమూలపుష్పరచితైరశోకైః శోకనాశనైః
వందలాది పక్షులు రంగురంగుల పూలతో అలంకరించబడి, పుష్పాలతో నిండిన అశోకవృక్షాలు దుఃఖాన్ని పోగొట్టేలా కనిపించేవి.
పుష్పభారాతిభారైశ్చ స్పృశద్భిరివ మేదినీమ్। కర్ణికారైః కుసుమితైః కింశుకైశ్చ సుపుష్పితైః
పూల భారంతో నేలను తాకుతున్నట్టు కనిపించే, పుష్పించిన కర్ణికారాలు, కింశుకవృక్షాలతో ఆ ప్రదేశం అలంకరించబడి ఉంది.
స దేశః ప్రభయా తేషాం ప్రదీప్త ఇవ సర్వతః। పుంనాగాః సప్తపర్ణాశ్చ చమ్పకోద్దాలకాస్తథా
ఆ ప్రాంతం ఆ వృక్షాల కాంతితో అన్ని వైపులా ప్రకాశించిపోతూ, పున్నాగ, సప్తపర్ణ, చంపక, ఉద్దాలక వృక్షాలతో నిండిపోయింది.
వివృద్ధమూలా బహవః శోభన్తే స్మ సుపుష్పితాః। శాతకుమ్భనిభాః కేచిత్ కేచిదగ్నిశిఖప్రభాః
పెద్దగా పెరిగిన వేరులతో అనేక వృక్షాలు పుష్పాలతో మెరిసిపోతూ, కొన్ని బంగారు వర్ణంలో, మరికొన్ని అగ్నిశిఖలా ప్రకాశంతో కనిపించేవి.
నీలాఞ్జననిభాః కేచిత్ తత్రాశోకాః సహస్రశః। నన్దనం విబుధోద్యానం చిత్రం చైత్రరథం యథా
అక్కడ వేలాది అశోకవృక్షాలు నీలాంజన వర్ణంలో మెరిసిపోతూ, దేవతల నందనవనం, చైత్రరథాన్ని పోలిన అద్భుతమైన ఉద్యానవనంలా కనిపించాయి.