దీర్ఘాభిర్ద్రుమయుక్తాభిః సరిద్భిశ్చ సమన్తతః। అమృతోపమతోయాభిః శివాభిరుపసంస్కృతాః
చుట్టూ పొడవైన నదులు, వృక్షాలతో నిండినవి, అమృతంతో సమానమైన పవిత్రమైన నీటితో పరిపూర్ణంగా ఉన్నవి.
లతాశతైరవతతాః సంతానకుసుమావృతాః। నానాగుల్మావృతవనాః కరవీరకృతాన్తరాః
వందలాది లతలతో కప్పబడి, పుష్పగుచ్ఛాలతో ముడిపడి, రకరకాల పొదలతో చుట్టుముట్టి, కరవీర వనాలతో విభజించబడి ఉన్నాయి.
తతోఽమ్బుధరసంకాశం ప్రవృద్ధశిఖరం గిరిమ్। విచిత్రకూటం కూటైశ్చ సర్వతః పరివారితమ్
తర్వాత, మేఘంలా కనిపించే, ఎత్తయిన శిఖరాలతో, రంగురంగుల కొండచోట్లతో చుట్టుముట్టిన గొప్ప కొండను చూశాడు.
శిలాగృహైరవతతం నానావృక్షసమావృతమ్। దదర్శ కపిశార్దూలో రమ్యం జగతి పర్వతమ్
ఆ కొండపై రాయి ఇళ్లతో కప్పబడి, రకరకాల వృక్షాలతో చుట్టుముట్టి, ఆ మహాబలశాలి కోతి భూమిపై ఆ అందమైన కొండను చూశాడు.
దదర్శ చ నగాత్ తస్మాన్నదీం నిపతితాం కపిః। అంకాదివ సముత్పత్య ప్రియస్య పతితాం ప్రియామ్
ఆ కొండపై నుంచి వానరుడు ఒక నదిని కిందికి జారిపోతూ చూశాడు. అది ప్రియుడి ఒడిలో నుంచి ప్రియురాలు దూకి పడినట్టు కనిపించింది.
జలే నిపతితాగ్రైశ్చ పాదపైరుపశోభితామ్। వార్యమాణామివ క్రుద్ధాం ప్రమదాం ప్రియబన్ధుభిః
నీటిలోకి పడిపోయిన చెట్లతో ఆ నది ఎంతో అందంగా కనిపించింది. అది కోపంగా ఉన్న ఒక యువతిని, ఆమె స్నేహితులు ఆపుతున్నట్టు అనిపించింది.
పునరావృత్తతోయాం చ దదర్శ స మహాకపిః। ప్రసన్నామివ కాన్తస్య కాన్తాం పునరుపస్థితామ్
తిరిగి వచ్చిన నీటితో ఆ నది మళ్లీ నిండిపోయినదాన్ని ఆ మహావానరుడు చూశాడు. అది ప్రియుడి దగ్గరకు తిరిగి వచ్చిన, ఆనందంగా ఉన్న ప్రియురాలిని పోలి ఉంది.
తస్యాదూరాత్ స పద్మిన్యో నానాద్విజగణాయుతాః। దదర్శ కపిశార్దూలో హనూమాన్ మారుతాత్మజః
దాని దగ్గర్లోనే, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, అనేక పక్షుల గుంపులతో నిండిన పద్మవనాలను చూశాడు.
కృత్రిమాం దీర్ఘికాం చాపి పూర్ణాం శీతేన వారిణా। మణిప్రవరసోపానాం ముక్తాసికతశోభితామ్
అతను చల్లని నీటితో నిండిన, మణిముత్యాల మెట్లతో, ముత్యాల రేణువులతో మెరిసే ఒక కృత్రిమమైన పొడవైన చెరువును కూడా చూశాడు.
వివిధైర్మృగసఙ్ఘైశ్చ విచిత్రాం చిత్రకాననామ్। ప్రాసాదైః సుమహద్భిశ్చ నిర్మితైర్విశ్వకర్మణా
వివిధ జంతువుల గుంపులతో, అద్భుతంగా అలంకరించబడిన అరణ్యంతో, విశ్వకర్మ నిర్మించిన గొప్ప ప్రాసాదాలతో అది ఎంతో విశేషంగా కనిపించింది.
కాననైః కృత్రిమైశ్చాపి సర్వతః సమలంకృతామ్। యే కేచిత్ పాదపాస్తత్ర పుష్పోపగఫలోపగాః
అక్కడ చుట్టూ కృత్రిమమైన తోటలతో అలంకరించబడింది. అక్కడ ఉన్న ప్రతి చెట్టు పూలు, పండ్లు పండించింది.
సచ్ఛత్రాః సవితర్దీకాః సర్వే సౌవర్ణవేదికాః। లతాప్రతానైర్బహుభిః పర్ణైశ్చ బహుభిర్వృతామ్
అన్ని చోట్ల మంచి గొడుగులు, పీఠికలు, బంగారు వేదికలు ఉండి, అనేక వెల్లివెల్లి లతలు, ఆకులతో కప్పబడి ఉన్నాయి.
కాఞ్చనీం శింశపామేకాం దదర్శ స మహాకపిః। వృతాం హేమమయీభిస్తు వేదికాభిః సమన్తతః
ఆ మహావానరుడు ఒక బంగారు శింశప చెట్టును చూశాడు. అది చుట్టూ పూర్తిగా బంగారు వేదికలతో ఆవృతమై ఉంది.
సోఽపశ్యద్ భూమిభాగాంశ్చ నగప్రస్రవణాని చ। సువర్ణవృక్షానపరాన్ దదర్శ శిఖిసంనిభాన్
అతడు భూమి మైదానాలను, కొండల నుంచి వచ్చే ప్రవాహాలను, ఇంకా నీలపక్షుల్లా మెరిసే ఇతర బంగారు చెట్లను చూశాడు.
తేషాం ద్రుమాణాం ప్రభయా మేరోరివ మహాకపిః। అమన్యత తదా వీరః కాఞ్చనోఽస్మీతి సర్వతః
ఆ చెట్ల వెలుగుతో, ఆ మహావీరుడు అప్పటికి తాను చుట్టూ బంగారంగా మెరుస్తున్నానని, మెరుపు కొండవలె ఉన్నానని అనిపించుకుంది.
తాన్ కాఞ్చనాన్ వృక్షగణాన్ మారుతేన ప్రకమ్పితాన్। కిఙ్కిణీశతనిర్ఘోషాన్ దృష్ట్వా విస్మయమాగమత్
ఆ బంగారు చెట్లు గాలిలో ఊగిపోతూ, వందల కొద్దీ గంటల శబ్దంతో మోగుతుండగా, అతడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.
సుపుష్పితాగ్రాన్ రుచిరాంస్తరుణాఙ్కురపల్లవాన్। తామారుహ్య మహావేగః శింశపాం పర్ణసంవృతామ్
పుష్పాలతో, కొత్త మొగ్గలతో అలంకరించబడిన, ఆకులతో కప్పబడిన ఆ అందమైన శింశప చెట్టును వేగంగా ఎక్కాడు.
ఇతో ద్రక్ష్యామి వైదేహీం రామదర్శనలాలసామ్। ఇతశ్చేతశ్చ దుఃఖార్తాం సమ్పతన్తీం యదృచ్ఛయా
ఇక్కడినుంచి రాముని దర్శనానికి తపిస్తున్న, మనసులో బాధతో ఉన్న వైదేహిని, యదాచ్చానుగా ఇటు అటు సంచరిస్తూ చూస్తాను.
అశోకవనికా చేయం దృఢం రమ్యా దురాత్మనః। చన్దనైశ్చమ్పకైశ్చాపి బకులైశ్చ విభూషితా
ఇది ఖచ్చితంగా ఆ దుష్టుని అశోకవనమే. ఇది చందనం, చంపక, బకుల చెట్లతో అలంకరించబడి ఎంతో అందంగా ఉంది.
ఇయం చ నలినీ రమ్యా ద్విజసఙ్ఘనిషేవితా। ఇమాం సా రాజమహిషీ నూనమేష్యతి జానకీ
ఇక్కడ ఒక అందమైన కమలవనం ఉంది. పక్షుల గుంపులు ఇక్కడ సంచరిస్తున్నాయి. ఖచ్చితంగా ఆ రాజమహిషి జానకి ఇక్కడికి వస్తుంది.
సా రామా రాజమహిషీ రాఘవస్య ప్రియా సతీ। వనసంచారకుశలా ధ్రువమేష్యతి జానకీ
ఆ రాముని ప్రియమైన, రాజమహిషి, అరణ్య జీవనంలో నైపుణ్యం గల జానకి తప్పకుండా ఇక్కడికి వస్తుంది.
అథవా మృగశావాక్షీ వనస్యాస్య విచక్షణా। వనమేష్యతి సాద్యేహ రామచిన్తాసుకర్శితా
లేదా, మృగశావాక్షి, అరణ్య విషయాల్లో తెలివిగలది, రాముని ఆలోచనలతో బాధపడుతూ త్వరలోనే ఈ అరణ్యంలోకి వస్తుంది.
రామశోకాభిసంతప్తా సా దేవీ వామలోచనా। వనవాసరతా నిత్యమేష్యతే వనచారిణీ
రాముని కోసం దుఃఖంతో మాడిపోయిన ఆ దేవతా స్వరూపిణి, అందమైన కన్నులతో, ఎల్లప్పుడూ అడవిలో జీవించడానికే అలవాటుపడినది, తప్పకుండా ఇక్కడికి వస్తుంది.
వనేచరాణాం సతతం నూనం స్పృహయతే పురా। రామస్య దయితా చార్యా జనకస్య సుతా సతీ
ఆమె ఎప్పుడూ అడవి జీవులతో కలిసి ఉండాలని ఆశపడుతుంటుంది. ఆమె జనకుని కుమార్తె, సతీమంతుడు, రామునికి ప్రియమైనవారు.
సంధ్యాకాలమనాః శ్యామా ధ్రువమేష్యతి జానకీ। నదీం చేమాం శుభజలాం సంధ్యార్థే వరవర్ణినీ
సంధ్యా సమయం కోసం మనసు పెట్టిన, ముదురు వర్ణం గల జానకీ తప్పకుండా ఈ పవిత్రమైన నీళ్లతో నదికి వస్తుంది.
తస్యాశ్చాప్యనురూపేయమశోకవనికా శుభా। శుభాయాః పార్థివేన్ద్రస్య పత్నీ రామస్య సమ్మతా
ఈ అందమైన అశోకవనం ఆమెకు ఎంతో తగినది. ఆమె ధర్మపత్ని, రాజులలో అధిపతి అయిన రామునికి ప్రీతిపాత్రురాలు.
యది జీవతి సా దేవీ తారాధిపనిభాననా। ఆగమిష్యతి సావశ్యమిమాం శీతజలాం నదీమ్
చంద్రునిలా ముఖం గల ఆ దేవతా స్వరూపిణి ఇంకా బతికుంటే, ఆమె తప్పకుండా ఈ చల్లని నీళ్లతో నదికి వస్తుంది.
ఏవం తు మత్వా హనుమాన్ మహాత్మా ప్రతీక్షమాణో మనుజేన్ద్రపత్నీమ్। అవేక్షమాణశ్చ దదర్శ సర్వం సుపుష్పితే పర్ణఘనే నిలీనః
ఇలా అనుకుంటూ, మహాత్ముడైన హనుమంతుడు రాజులలో అధిపతి భార్యను ఎదురుచూస్తూ, పుష్పాలతో నిండిన దట్టమైన ఆకుల మధ్య దాగి, అక్కడి అన్నిటినీ గమనిస్తూ ఉండిపోయాడు.
thumb|పఞ్చదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే పఞ్చదశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండలో పదిహేనవ అధ్యాయం వినండి.
స వీక్షమాణస్తత్రస్థో మార్గమాణశ్చ మైథిలీమ్। అవేక్షమాణశ్చ మహీం సర్వాం తామన్వవైక్షత
అక్కడ నిలబడి, మైథిలిని వెతుకుతూ, ఆ ప్రాంతాన్ని మొత్తం పరిశీలిస్తూ, హనుమంతుడు ఆ భూమిని పూర్తిగా చూశాడు.