సంక్షిప్తోఽయం మయాఽఽత్మా చ రామార్థే రావణస్య చ। సిద్ధిం దిశన్తు మే సర్వే దేవాః సర్షిగణాస్త్విహ
రాముని కోసం, రావణుని భయంతో నా మనసును నేను నియంత్రించుకున్నాను. ఇక్కడ నాకు విజయాన్ని అందించమని దేవతలు, ఋషులు అందరూ దయచేయాలి.
బ్రహ్మా స్వయమ్భూర్భగవాన్ దేవాశ్చైవ తపస్వినః। సిద్ధిమగ్నిశ్చ వాయుశ్చ పురుహూతశ్చ వజ్రభృత్
స్వయంభువుడైన బ్రహ్మ, దేవతలు, తపస్సు చేసే వారు, అగ్ని, వాయువు, ఇంద్రుడు, వజ్రాయుధాన్ని ధరించినవాడు నాకు విజయాన్ని ప్రసాదించాలి.
వరుణః పాశహస్తశ్చ సోమాదిత్యౌ తథైవ చ। అశ్వినౌ చ మహాత్మానౌ మరుతః సర్వ ఏవ చ
పాశాన్ని పట్టుకున్న వరుణుడు, సోముడు, ఆదిత్యులు, మహాత్ములైన అశ్వినీదేవతలు, అన్ని మరుత్గణాలు నాకు విజయాన్ని ఇవ్వాలి.
సిద్ధిం సర్వాణి భూతాని భూతానాం చైవ యః ప్రభుః। దాస్యన్తి మమ యే చాన్యేఽప్యదృష్టాః పథి గోచరాః
అన్ని జీవులు, జీవులకు అధిపతిగా ఉన్నవాడు, మార్గంలో కనిపించని ఇతరులు కూడా నాకు విజయాన్ని ప్రసాదించాలి.
తదున్నసం పాణ్డురదన్తమవ్రణం శుచిస్మితం పద్మపలాశలోచనమ్। ద్రక్ష్యే తదార్యావదనం కదా న్వహం ప్రసన్నతారాధిపతుల్యవర్చసమ్
ఎప్పుడు నేను ఆ మహానుభావురాల ముఖాన్ని చూస్తానో? ఆ ముఖం పైకి లేచిన తెల్లని పళ్లతో, మచ్చలేని పవిత్రమైన నవ్వుతో, కమలదళాల్లాంటి కన్నులతో, నిర్మలమైన చంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తుంది.
క్షుద్రేణ హీనేన నృశంసమూర్తినా సుదారుణాలంకృతవేషధారిణా। బలాభిభూతా హ్యబలా తపస్వినీ కథం ను మే దృష్టిపథేఽద్య సా భవేత్
ఈ రోజు ఆ తపస్సు చేసే సౌమ్య స్వభావముగల అబల, దుర్మార్గుడైన క్రూరుడు, భయంకరమైన వేషధారి చేత బలవంతంగా పట్టుబడి, నా కళ్లకు ఎలా కనిపించబోతుందో!
thumb|చతుర్దశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే చతుర్దశః సర్గః ॥౫-
వాల్మీకి మహర్షి రచించిన శ్రీమద్రామాయణంలోని సుందరకాండలో ఇది పద్నాల్గవ అధ్యాయం. వినండి.
స ముహూర్తమివ ధ్యాత్వా మనసా చాధిగమ్య తామ్। అవప్లుతో మహాతేజాః ప్రాకారం తస్య వేశ్మనః
అతడు కొంతసేపు ఆలోచించి, మనసులో ఆమెను గుర్తు చేసుకుని, మహాశక్తివంతుడైన వానరుడు ఆ భవనపు గోడను దాటి దూకాడు.
స తు సంహృష్టసర్వాంగః ప్రాకారస్థో మహాకపిః। పుష్పితాగ్రాన్ వసన్తాదౌ దదర్శ వివిధాన్ ద్రుమాన్
గోడపై నిలబడి, ఆనందంతో ఒంటరిగా ఉల్లాసంగా ఉన్న ఆ మహాకపిని, వసంతకాలం ఆరంభంలో పుష్పాలతో నిండిన ఎన్నో చెట్లను చూశాడు.
సాలానశోకాన్ భవ్యాంశ్చ చమ్పకాంశ్చ సుపుష్పితాన్। ఉద్దాలకాన్ నాగవృక్షాంశ్చూతాన్ కపిముఖానపి
అతడు అశోక చెట్లు, సువాసనలతో ఉన్న చంపక చెట్లు, ఉద్దాలక చెట్లు, నాగ చెట్లు, మామిడి చెట్లు, వానర ముఖాన్ని పోలిన చెట్లు కూడా చూశాడు.
తథాఽఽమ్రవణసమ్పన్నాఁల్లతాశతసమన్వితాన్। జ్యాముక్త ఇవ నారాచః పుప్లువే వృక్షవాటికామ్
అలానే మామిడితోటలు, వందల కొద్దీ లతలతో అలంకరించబడి ఉండగా, విల్లు నుండి విడిచిన బాణంలా వృక్షవాటికలోకి దూకాడు.
స ప్రవిశ్య విచిత్రాం తాం విహగైరభినాదితామ్। రాజతైః కాఞ్చనైశ్చైవ పాదపైః సర్వతో వృతామ్
విభిన్నమైన పక్షుల కిలకిలారావాలతో నిండిన, వెండి, బంగారు చెట్లతో చుట్టుముట్టబడిన ఆ అద్భుతమైన తోటలోకి ప్రవేశించాడు.
విహగైర్మృగసఙ్ఘైశ్చ విచిత్రాం చిత్రకాననామ్। ఉదితాదిత్యసంకాశాం దదర్శ హనుమాన్ బలీ
పక్షుల గుంపులు, జంతువుల సమూహాలతో నిండిన ఆ రంగురంగుల అరణ్యాన్ని, ఉదయించిన సూర్యునిలా ప్రకాశించే దాన్ని, బలవంతుడైన హనుమంతుడు చూశాడు.
వృతాం నానావిధైర్వృక్షైః పుష్పోపగఫలోపగైః। కోకిలైర్భృఙ్గరాజైశ్చ మత్తైర్నిత్యనిషేవితామ్
పుష్పాలు, పండ్లతో నిండిన వివిధ రకాల చెట్లతో, కోయిలలు, మత్తుగా ఉన్న బొమ్మెర్లు ఎప్పుడూ సందర్శించే తోటగా అది ఉంది.
ప్రహృష్టమనుజాం కాలే మృగపక్షిమదాకులామ్। మత్తబర్హిణసంఘుష్టాం నానాద్విజగణాయుతామ్
సరైన సమయంలో, ఆ తోట ఆనందంగా ఉన్న మనుషులతో, మత్తుగా ఉన్న పక్షులు, జంతువులతో, మత్తయిన నెమళ్ళు అరుపులతో, ఎన్నో రకాల పక్షుల గుంపులతో నిండిపోయి ఉంది.
మార్గమాణో వరారోహాం రాజపుత్రీమనిన్దితామ్। సుఖప్రసుప్తాన్ విహగాన్ బోధయామాస వానరః
అద్వితీయమైన రూపం కలిగిన రాజకుమార్తెను వెతుకుతూ, వానరుడు సుఖంగా నిద్రిస్తున్న పక్షులను మేల్కొలిపాడు.
ఉత్పతద్భిర్ద్విజగణైః పక్షైర్వాతైః సమాహతాః। అనేకవర్ణా వివిధా ముముచుః పుష్పవృష్టయః
పక్షుల గుంపులు ఎగిరిపోతూ వాటి రెక్కలతో గాలి ఊదిపోగా, రంగురంగుల పువ్వుల వర్షాలు అక్కడ అక్కడ కురిసాయి.
పుష్పావకీర్ణః శుశుభే హనూమాన్ మారుతాత్మజః। అశోకవనికామధ్యే యథా పుష్పమయో గిరిః
పువ్వులతో కప్పబడిన మారుతాత్మజుడు హనుమంతుడు, అశోకవనంలో మధ్యలో పుష్పాలతో తయారైన కొండలా ప్రకాశించాడు.
దిశః సర్వాభిధావన్తం వృక్షఖణ్డగతం కపిమ్। దృష్ట్వా సర్వాణి భూతాని వసన్త ఇతి మేనిరే
అన్ని దిశల్లో వృక్షాల మధ్య పరుగెడుతున్న ఆ కోతిని చూసి, అక్కడ ఉన్న జంతువులన్నీ వసంత ఋతువు వచ్చిందని అనుకున్నారు.
వృక్షేభ్యః పతితైః పుష్పైరవకీర్ణాః పృథగ్విధైః। రరాజ వసుధా తత్ర ప్రమదేవ విభూషితా
వృక్షాల నుంచి పడిన రకరకాల పువ్వులతో ఆ భూమి, పండుగకు అలంకరించుకున్న యువతిలా అక్కడ మెరిసిపోయింది.
నిర్ధూతపత్రశిఖరాః శీర్ణపుష్పఫలద్రుమాః। నిక్షిప్తవస్త్రాభరణా ధూర్తా ఇవ పరాజితాః
ఆ వృక్షాలు, ఆకులు ఊడిపడి, పువ్వులు పండ్లు చిందిపోయి, వస్త్రాభరణాలు విసిరేసిన ఓడిపోయిన వేశ్యల్లా కనిపించాయి.
హనూమతా వేగవతా కమ్పితాస్తే నగోత్తమాః। పుష్పపత్రఫలాన్యాశు ముముచుః ఫలశాలినః
వేగంగా పరిగెత్తిన హనుమంతుని వల్ల ఆ ఫలభారిత వృక్షాలు ఊగిపడి, తక్షణమే పువ్వులు, ఆకులు, పండ్లు జారిపడిపోయాయి.
విహంగసఙ్ఘైర్హీనాస్తే స్కన్ధమాత్రాశ్రయా ద్రుమాః। బభూవురగమాః సర్వే మారుతేన వినిర్ధుతాః
పక్షుల గుంపులు లేని ఆ వృక్షాలు, కేవలం కొమ్మలు మాత్రమే మిగిలి, గాలికి బలంగా ఊగిపడి, ప్రాణం లేని వృక్షాల్లా అయ్యాయి.
విధూతకేశీ యువతిర్యథా మృదితవర్ణకా। నిపీతశుభదన్తోష్ఠీ నఖైర్దన్తైశ్చ విక్షతా
వెదురు తలపాగల యువతి, అలంకారాలు చెదిరిపోయి, అందమైన పళ్లూ పెదవులూ గోళ్లతో, పళ్లతో గాయపడినట్లుగా,
తథా లాంగూలహస్తైస్తు చరణాభ్యాం చ మర్దితా। తథైవాశోకవనికా ప్రభగ్నవనపాదపా
అలాగే హనుమంతుని తోక, చేతులు, కాళ్లతో నలిగిపోయి, అశోకవనంలో వృక్షాలు విరిగిపడి, ఆ వనం కూడా అలాగే కనిపించింది.
మహాలతానాం దామాని వ్యధమత్ తరసా కపిః। యథా ప్రావృషి వేగేన మేఘజాలాని మారుతః
బలంగా ఆ కోతి గొప్ప లతల దండలను చీల్చేసాడు; వర్షాకాలంలో వేగంగా గాలి మేఘాలను చీల్చినట్లుగా.
స తత్ర మణిభూమీశ్చ రాజతీశ్చ మనోరమాః। తథా కాఞ్చనభూమీశ్చ విచరన్ దదృశే కపిః
అక్కడ ఆ కోతి తిరుగుతూ, మణిప్పట్ల నేలలు, వెండిప్పట్ల నేలలు, అలాగే బంగారు నేలలను కూడా చూశాడు.
వాపీశ్చ వివిధాకారాః పూర్ణాః పరమవారిణా। మహార్హైర్మణిసోపానైరుపపన్నాస్తతస్తతః
అక్కడ రకరకాల ఆకారాల కుంటలు, ఉత్తమ నీటితో నిండినవి, విలువైన మణిప్పట్ల మెట్లతో అలంకరించబడి కనిపించాయి.
ముక్తాప్రవాలసికతాః స్ఫాటికాన్తరకుట్టిమాః। కాఞ్చనైస్తరుభిశ్చిత్రైస్తీరజైరుపశోభితాః
ఆ కుంటల్లో ముత్యాలు, పగడాల మట్టి, లోపల క్రిస్టల్ నేలలు, ఒడ్డున బంగారు వృక్షాలు అందంగా మెరిసాయి.
బుద్ధపద్మోత్పలవనాశ్చక్రవాకోపశోభితాః। నత్యూహరుతసంఘుష్టా హంససారసనాదితాః
వాటిలో పద్మాలు, నీలకమలాలు వికసించి, చక్రవాక పక్షులు అలంకరించగా, హంసలు, సారస పక్షుల కేకలతో నిండిపోయాయి.