తాని తాని చ పూర్ణాని భాజనాని మహాకపిః। క్వచిదర్ధావశేషాణి క్వచిత్ పీతాన్యశేషతః
అప్పుడా మహాకపికి అక్కడ ఎన్నో పాత్రలు కనబడ్డాయి — కొన్ని పూర్తిగా నిండివున్నవి, కొన్ని కొంత మిగిలినవి, మరికొన్ని పూర్తిగా ఖాళీ అయినవి.
క్వచిన్నైవ ప్రపీతాని పానాని స దదర్శ హ। క్వచిద్ భక్ష్యాంశ్చ వివిధాన్ క్వచిత్ పానాని భాగశః
అక్కడ కొన్ని పానీయాలు అసలు తాకలేదు, కొన్ని చోట్ల色色 భోజ్యాలు కనిపించాయి, ఇంకొన్ని చోట్ల పానీయాలు కొంత తాగారు.
క్వచిదర్ధావశేషాణి పశ్యన్ వై విచచార హ। శయనాన్యత్ర నారీణాం శూన్యాని బహుధా పునః। పరస్పరం సమాశ్లిష్య కాశ్చిత్ సుప్తా వరాంగనాః
కొన్ని మంచాలపై కేవలం అర భాగం వస్త్రాలు మాత్రమే మిగిలి ఉండగా, అక్కడ అక్కడ ఆడవారి మంచాలు ఖాళీగా కనిపించాయి. మరికొన్ని సుందరీలు పరస్పరం ఆలింగనం చేసుకొని నిద్రపోయారు.
కాచిచ్చ వస్త్రమన్యస్యా అపహృత్యోపగుహ్య చ। ఉపగమ్యాబలా సుప్తా నిద్రాబలపరాజితా
ఒకరు మరొకరి వస్త్రాన్ని తీసుకొని, ఆమెను ఆలింగనం చేసి, నిద్రబారిన పడిపోయింది.
తాసాముచ్ఛ్వాసవాతేన వస్త్రం మాల్యం చ గాత్రజమ్। నాత్యర్థం స్పన్దతే చిత్రం ప్రాప్య మన్దమివానిలమ్
ఆ స్త్రీల మృదువైన ఊపిరితో వారి దేహంపై ఉన్న వస్త్రాలు, పూలమాలలు కేవలం మృదువైన గాలి తాకినట్టు కదిలిపోతున్నాయి.
చన్దనస్య చ శీతస్య సీధోర్మధురసస్య చ। వివిధస్య చ మాల్యస్య పుష్పస్య వివిధస్య చ
చల్లని గంధపు చెక్క, తీపి మద్యం, రకరకాల పూలమాలలు, ఎన్నో రకాల పువ్వుల పరిమళాలు అక్కడ ఉన్నాయి.
బహుధా మారుతస్తస్య గన్ధం వివిధముద్వహన్। స్నానానాం చన్దనానాం చ ధూపానాం చైవ మూర్చ్ఛితః
ఆ గదిలో గాలి స్నానం చేసినవారి, గంధపు చెక్క, ధూపపు వాసనలతో కలిసిన ఎన్నో రకాల సుగంధాలను మోసుకొచ్చింది.
ప్రవవౌ సురభిర్గన్ధో విమానే పుష్పకే తదా। శ్యామావదాతాస్తత్రాన్యాః కాశ్చిత్ కృష్ణా వరాంగనాః
ఆ పుష్పక విమానంలో సువాసన పరచింది. అక్కడ కొందరు నల్లగా, కొందరు తెల్లగా, మరికొందరు నల్లని అందమైన స్త్రీలు ఉన్నారు.
కాశ్చిత్ కాఞ్చనవర్ణాంగ్్యః ప్రమదా రాక్షసాలయే। తాసాం నిద్రావశత్వాచ్చ మదనేన విమూర్చ్ఛితమ్
ఆ రాక్షసుల గృహంలో కొందరు స్త్రీలు బంగారు వర్ణంతో మెరిసిపోతుండగా, నిద్రవశమై, మదనంతో మత్తులో మునిగిపోయారు.
పద్మినీనాం ప్రసుప్తానాం రూపమాసీద్ యథైవ హి। ఏవం సర్వమశేషేణ రావణాన్తఃపురం కపిః। దదర్శ స మహాతేజా న దదర్శ చ జానకీమ్
పద్మాలు నిద్రపోయినట్టు ఆ స్త్రీలు కనిపించగా, ఆ మహాతేజస్వి కపిని రావణుడి అంతఃపురాన్ని పూర్తిగా చూశాడు, కాని జనకాత్మజను మాత్రం కనిపించలేదు.
నిరీక్షమాణశ్చ తతస్తాః స్త్రియః స మహాకపిః। జగామ మహతీం శంకాం ధర్మసాధ్వసశంకితః
ఆ స్త్రీలను చూస్తూ ఆ మహాకపికి పెద్ద సందేహం కలిగింది. ధర్మానికి భయపడి మనసు కలవరపడింది.
పరదారావరోధస్య ప్రసుప్తస్య నిరీక్షణమ్। ఇదం ఖలు మమాత్యర్థం ధర్మలోపం కరిష్యతి
ఇలా పరపురుషుని ఆడవారు నిద్రిస్తున్నప్పుడు చూడడం నాకు పెద్ద పాపమే అవుతుంది.
న హి మే పరదారాణాం దృష్టిర్విషయవర్తినీ। అయం చాత్ర మయా దృష్టః పరదారపరిగ్రహః
నేను ఎప్పుడూ పరస్త్రీలను కోరికతో చూడలేదు. కానీ ఇక్కడ మాత్రం పరస్త్రీల సమూహాన్ని చూశాను.
తస్య ప్రాదురభూచ్చిన్తా పునరన్యా మనస్వినః। నిశ్చితైకాన్తచిత్తస్య కార్యనిశ్చయదర్శినీ
అప్పుడు ఆ ధృఢనిశ్చయుడు మరొక ఆలోచన చేసాడు. తన మనసు స్థిరంగా ఉండి, ఏది చేయాలో స్పష్టంగా గ్రహించాడు.
కామం దృష్టా మయా సర్వా విశ్వస్తా రావణస్త్రియః। న తు మే మనసా కించిద్ వైకృత్యముపపద్యతే
నిజమే, నేను రావణుని ఆడవారిని అందరినీ చూశాను. అయినా నా మనసులో ఎలాంటి వక్రతా భావన రాలేదు.
మనో హి హేతుః సర్వేషామిన్ద్రియాణాం ప్రవర్తనే। శుభాశుభాస్వవస్థాసు తచ్చ మే సువ్యవస్థితమ్
మనస్సే అన్ని ఇంద్రియాల ప్రవర్తనకు కారణం. మంచిదైనా చెడిదైనా అది మనస్సే నడిపిస్తుంది. నా మనస్సు మాత్రం బాగా నియంత్రించబడి ఉంది.
నాన్యత్ర హి మయా శక్యా వైదేహీ పరిమార్గితుమ్। స్త్రియో హి స్త్రీషు దృశ్యన్తే సదా సమ్పరిమార్గణే
వైదేహిని వెతకడానికి ఇంకెక్కడా అవకాశం లేదు. ఎందుకంటే, స్త్రీలను వెతికేటప్పుడు స్త్రీల మధ్యే కనబడతారు.
యస్య సత్త్వస్య యా యోనిస్తస్యాం తత్ పరిమార్గతే। న శక్యం ప్రమదా నష్టా మృగీషు పరిమార్గితుమ్
ఏ ప్రాణికి ఎలాంటి జన్మస్థానం ఉంటే, అక్కడే వెతకాలి. పోయిన స్త్రీని మృగాల మధ్య వెతకడం సాధ్యం కాదు.
తదిదం మార్గితం తావచ్ఛుద్ధేన మనసా మయా। రావణాన్తఃపురం సర్వం దృశ్యతే న చ జానకీ
శుద్ధమైన మనసుతో నేను రావణుని అంతఃపురాన్ని అంతటా వెతికాను. అయినా అక్కడ ఎక్కడా జానకిని కనుగొనలేకపోయాను.
దేవగన్ధర్వకన్యాశ్చ నాగకన్యాశ్చ వీర్యవాన్। అవేక్షమాణో హనుమాన్ నైవాపశ్యత జానకీమ్
వీరుడు హనుమంతుడు దేవతల, గంధర్వుల, నాగుల కుమార్తెలను చూశాడు. అయినా జానకిని మాత్రం చూడలేకపోయాడు.
తామపశ్యన్ కపిస్తత్ర పశ్యంశ్చాన్యా వరస్త్రియః। అపక్రమ్య తదా వీరః ప్రస్థాతుముపచక్రమే
అక్కడ ఆ కోతి జానకిని కనిపెట్టలేదు. ఇతర సత్కన్యలను చూసినా, ఆ వీరుడు అక్కడి నుండి వెనక్కు తగ్గి వెళ్లిపోవడానికి సిద్ధమయ్యాడు.
స భూయః సర్వతః శ్రీమాన్ మారుతిర్యత్నమాశ్రితః। ఆపానభూమిముత్సృజ్య తాం విచేతుం ప్రచక్రమే
అప్పుడు మహావాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు అన్ని విధాలా ప్రయత్నిస్తూ, ఆ మద్యం మందిరాన్ని వదిలి, ఇంకెక్కడైనా వెతకాలని ప్రారంభించాడు.
thumb|ద్వాదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ద్వాదశః సర్గః ॥౫-
ఇప్పుడు ద్వాదశ సర్గము వినండి.
స తస్య మధ్యే భవనస్య సంస్థితో లతాగృహాంశ్చిత్రగృహాన్ నిశాగృహాన్। జగామ సీతాం ప్రతిదర్శనోత్సుకో న చైవ తాం పశ్యతి చారుదర్శనామ్
ఆ భవనమధ్యంలో నిలబడి, లతా గృహాలు, రంగురంగుల గదులు, రాత్రి విశ్రాంతి గదులు అన్నింటినీ హనుమంతుడు జాగ్రత్తగా చూశాడు. సీతను చూడాలని ఎంతో ఆశతో వెతికినా, అందమైన రూపముగల ఆమెను కనుగొనలేకపోయాడు.
స చిన్తయామాస తతో మహాకపిః ప్రియామపశ్యన్ రఘునన్దనస్య తామ్। ధ్రువం న సీతా ధ్రియతే యథా న మే విచిన్వతో దర్శనమేతి మైథిలీ
రఘునందనుని ప్రియమైన సీతను కనుగొనలేక, ఆ మహాకపిని తనలో తానే ఇలా ఆలోచించాడు: "నిజంగా సీత ఇక్కడ లేనే లేదు. నేను ఎంత వెతికినా మైతిలి కనబడటం లేదు."
సా రాక్షసానాం ప్రవరేణ జానకీ స్వశీలసంరక్షణతత్పరా సతీ। అనేన నూనం ప్రతి దుష్టకర్మణా హతా భవేదార్యపథే పరే స్థితా
స్వశీలాన్ని కాపాడుకోవడంలో నిశ్చయంగా ఉన్న జానకి, రాక్షసులలో అగ్రగణ్యుడైన ఈ దుష్టునిచేత హతమై ఉండవచ్చు. ఆమె సద్గతిలో నిలబడింది కాబట్టి, అతడు ఆమెను హానిచేసి ఉండవచ్చు.
విరూపరూపా వికృతా వివర్చసో మహాననా దీర్ఘవిరూపదర్శనాః। సమీక్ష్య తా రాక్షసరాజయోషితో భయాద్ వినష్టా జనకేశ్వరాత్మజా
రాక్షసరాజు భార్యలు—all అగ్లీగా, భయంకరంగా, విచిత్రమైన రూపాలతో, పెద్ద ముఖాలతో ఉన్నవారిని చూసి, జనకుని కుమార్తె భయంతో నశించి ఉండవచ్చు.
సీతామదృష్ట్వా హ్యనవాప్య పౌరుషం విహృత్య కాలం సహ వానరైశ్చిరమ్। న మేఽస్తి సుగ్రీవసమీపగా గతిః సుతీక్ష్ణదణ్డో బలవాంశ్చ వానరః
సీతను కనుగొనక, నా పని పూర్తికాక, వానరులతో కలిసి కాలం వృథా చేసాను. ఇప్పుడు నాకు సుగ్రీవుని దగ్గరకు తిరిగి వెళ్లే మార్గమే లేదు. వానరాధిపతి చాలా కఠినుడు, బలవంతుడు.
దృష్టమన్తఃపురం సర్వం దృష్టా రావణయోషితః। న సీతా దృశ్యతే సాధ్వీ వృథా జాతో మమ శ్రమః
రావణుని అంతఃపురాన్ని మొత్తం చూశాను. అతని భార్యల్ని కూడా చూశాను. కానీ సతీమణి అయిన సీత మాత్రం కనబడలేదు. నా శ్రమ వృథా అయింది.
కిం ను మాం వానరాః సర్వే గతం వక్ష్యన్తి సంగతాః। గత్వా తత్ర త్వయా వీర కిం కృతం తద్ వదస్వ నః
నేను తిరిగి వెళ్లినప్పుడు, అక్కడ సమకూరిన వానరులు నన్ను చూసి ఏమంటారు? 'వీరా! అక్కడికి వెళ్లి నువ్వేమి చేసావో చెప్పు' అని అడుగుతారు.