కృకలాన్ వివిధాంశ్ఛాగాన్ శశకానర్ధభక్షితాన్। మహిషానేకశల్యాంశ్చ మేషాంశ్చ కృతనిష్ఠితాన్
వివిధ రకాల పిట్టలు, మేకలు, అరగంత తిన్న కుందేళ్లు, అనేక దండలతో ఉన్న ఎద్దులు, తినడానికి సిద్ధంగా ఉన్న గొర్రెలను కూడా చూశాడు.
లేహ్యానుచ్చావచాన్ పేయాన్ భోజ్యాన్యుచ్చావచాని చ। తథామ్లలవణోత్తంసైర్వివిధై రాగఖాణ్డవైః
అక్కడ లేపించుకునే, త్రాగే, తినే రకాల మృదువైన, గట్టిగా ఉన్న వంటలు, పులుపు, ఉప్పు కలిపిన వంటలు, రంగురంగుల మిఠాయిలు కూడా ఉన్నాయి.
మహానూపురకేయూరైరపవిద్ధైర్మహాధనైః। పానభాజనవిక్షిప్తైః ఫలైశ్చ వివిధైరపి
పెద్ద నూపురాలు, కంకణాలు విసిరిపెట్టబడి, ధనములు చెల్లాచెదురుగా పడి, మద్యపాత్రలు తలకిందులై, వివిధ రకాల పండ్లు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
కృతపుష్పోపహారా భూరధికాం పుష్యతి శ్రియమ్। తత్ర తత్ర చ విన్యస్తైః సుశ్లిష్టశయనాసనైః
పుష్పార్పణలు అందుకున్న భూమి, విస్తారంగా వెలిగిపోతూ, ప్రతి చోటా బాగా అమర్చిన మంచాలు, ఆసనాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
పానభూమిర్వినా వహ్నిం ప్రదీప్తేవోపలక్ష్యతే। బహుప్రకారైర్వివిధైర్వరసంస్కారసంస్కృతైః
మద్యమండపం అగ్ని లేకపోయినా వెలుగుతో మెరిసిపోతూ, అనేక రకాల, రుచికరమైన వంటకాలతో నిండిపోయి ఉంది.
మాంసైః కుశలసంయుక్తైః పానభూమిగతైః పృథక్। దివ్యాః ప్రసన్నా వివిధాః సురాః కృతసురా అపి
అక్కడ నిపుణుల చేత తయారైన మాంసాలు వేర్వేరుగా పెట్టబడి, దివ్యమైన, పారదీపాలైన, రకరకాల మద్యాలు, ప్రత్యేకంగా కలిపిన మద్యపానాలు కూడా ఉన్నాయి.
శర్కరాసవమాధ్వీకాః పుష్పాసవఫలాసవాః। వాసచూర్ణైశ్చ వివిధైర్మృష్టాస్తైస్తైః పృథక్ పృథక్
అక్కడ చెక్కరతో చేసిన, తేనెతో చేసిన, పుష్పాలతో చేసిన, పండ్లతో చేసిన మద్యాలు, వివిధ రకాల సువాసన పూదినాలు, ప్రతి ఒక్కటి వేర్వేరుగా అందంగా అమర్చబడి ఉన్నాయి.
సంతతా శుశుభే భూమిర్మాల్యైశ్చ బహుసంస్థితైః। హిరణ్మయైశ్చ కలశైర్భాజనైః స్ఫాటికైరపి
భూమి అన్ని చోట్ల విస్తృతంగా పరచిన పూలమాలలతో, బంగారు పాత్రలు, స్ఫటిక పాత్రలతో ఎంతో అందంగా మెరిసిపోతూ ఉంది.
జామ్బూనదమయైశ్చాన్యైః కరకైరభిసంవృతా। రాజతేషు చ కుమ్భేషు జామ్బూనదమయేషు చ
బంగారు గిన్నెలు, వెండి కుండలు, బంగారు పాత్రలు అక్కడ పరచబడి ఉన్నాయి.
పానశ్రేష్ఠాం తథా భూమిం కపిస్తత్ర దదర్శ సః। సోఽపశ్యచ్ఛాతకుమ్భాని సీధోర్మణిమయాని చ
అక్కడ వానరుడు ఆ మద్యమండపాన్ని చూశాడు. అక్కడ బంగారు పాత్రలు, మణులతో చేసిన మద్యపాత్రలు కనిపించాయి.
తాని తాని చ పూర్ణాని భాజనాని మహాకపిః। క్వచిదర్ధావశేషాణి క్వచిత్ పీతాన్యశేషతః
అప్పుడా మహాకపికి అక్కడ ఎన్నో పాత్రలు కనబడ్డాయి — కొన్ని పూర్తిగా నిండివున్నవి, కొన్ని కొంత మిగిలినవి, మరికొన్ని పూర్తిగా ఖాళీ అయినవి.
క్వచిన్నైవ ప్రపీతాని పానాని స దదర్శ హ। క్వచిద్ భక్ష్యాంశ్చ వివిధాన్ క్వచిత్ పానాని భాగశః
అక్కడ కొన్ని పానీయాలు అసలు తాకలేదు, కొన్ని చోట్ల色色 భోజ్యాలు కనిపించాయి, ఇంకొన్ని చోట్ల పానీయాలు కొంత తాగారు.
క్వచిదర్ధావశేషాణి పశ్యన్ వై విచచార హ। శయనాన్యత్ర నారీణాం శూన్యాని బహుధా పునః। పరస్పరం సమాశ్లిష్య కాశ్చిత్ సుప్తా వరాంగనాః
కొన్ని మంచాలపై కేవలం అర భాగం వస్త్రాలు మాత్రమే మిగిలి ఉండగా, అక్కడ అక్కడ ఆడవారి మంచాలు ఖాళీగా కనిపించాయి. మరికొన్ని సుందరీలు పరస్పరం ఆలింగనం చేసుకొని నిద్రపోయారు.
కాచిచ్చ వస్త్రమన్యస్యా అపహృత్యోపగుహ్య చ। ఉపగమ్యాబలా సుప్తా నిద్రాబలపరాజితా
ఒకరు మరొకరి వస్త్రాన్ని తీసుకొని, ఆమెను ఆలింగనం చేసి, నిద్రబారిన పడిపోయింది.
తాసాముచ్ఛ్వాసవాతేన వస్త్రం మాల్యం చ గాత్రజమ్। నాత్యర్థం స్పన్దతే చిత్రం ప్రాప్య మన్దమివానిలమ్
ఆ స్త్రీల మృదువైన ఊపిరితో వారి దేహంపై ఉన్న వస్త్రాలు, పూలమాలలు కేవలం మృదువైన గాలి తాకినట్టు కదిలిపోతున్నాయి.
చన్దనస్య చ శీతస్య సీధోర్మధురసస్య చ। వివిధస్య చ మాల్యస్య పుష్పస్య వివిధస్య చ
చల్లని గంధపు చెక్క, తీపి మద్యం, రకరకాల పూలమాలలు, ఎన్నో రకాల పువ్వుల పరిమళాలు అక్కడ ఉన్నాయి.
బహుధా మారుతస్తస్య గన్ధం వివిధముద్వహన్। స్నానానాం చన్దనానాం చ ధూపానాం చైవ మూర్చ్ఛితః
ఆ గదిలో గాలి స్నానం చేసినవారి, గంధపు చెక్క, ధూపపు వాసనలతో కలిసిన ఎన్నో రకాల సుగంధాలను మోసుకొచ్చింది.
ప్రవవౌ సురభిర్గన్ధో విమానే పుష్పకే తదా। శ్యామావదాతాస్తత్రాన్యాః కాశ్చిత్ కృష్ణా వరాంగనాః
ఆ పుష్పక విమానంలో సువాసన పరచింది. అక్కడ కొందరు నల్లగా, కొందరు తెల్లగా, మరికొందరు నల్లని అందమైన స్త్రీలు ఉన్నారు.
కాశ్చిత్ కాఞ్చనవర్ణాంగ్్యః ప్రమదా రాక్షసాలయే। తాసాం నిద్రావశత్వాచ్చ మదనేన విమూర్చ్ఛితమ్
ఆ రాక్షసుల గృహంలో కొందరు స్త్రీలు బంగారు వర్ణంతో మెరిసిపోతుండగా, నిద్రవశమై, మదనంతో మత్తులో మునిగిపోయారు.
పద్మినీనాం ప్రసుప్తానాం రూపమాసీద్ యథైవ హి। ఏవం సర్వమశేషేణ రావణాన్తఃపురం కపిః। దదర్శ స మహాతేజా న దదర్శ చ జానకీమ్
పద్మాలు నిద్రపోయినట్టు ఆ స్త్రీలు కనిపించగా, ఆ మహాతేజస్వి కపిని రావణుడి అంతఃపురాన్ని పూర్తిగా చూశాడు, కాని జనకాత్మజను మాత్రం కనిపించలేదు.
నిరీక్షమాణశ్చ తతస్తాః స్త్రియః స మహాకపిః। జగామ మహతీం శంకాం ధర్మసాధ్వసశంకితః
ఆ స్త్రీలను చూస్తూ ఆ మహాకపికి పెద్ద సందేహం కలిగింది. ధర్మానికి భయపడి మనసు కలవరపడింది.
పరదారావరోధస్య ప్రసుప్తస్య నిరీక్షణమ్। ఇదం ఖలు మమాత్యర్థం ధర్మలోపం కరిష్యతి
ఇలా పరపురుషుని ఆడవారు నిద్రిస్తున్నప్పుడు చూడడం నాకు పెద్ద పాపమే అవుతుంది.
న హి మే పరదారాణాం దృష్టిర్విషయవర్తినీ। అయం చాత్ర మయా దృష్టః పరదారపరిగ్రహః
నేను ఎప్పుడూ పరస్త్రీలను కోరికతో చూడలేదు. కానీ ఇక్కడ మాత్రం పరస్త్రీల సమూహాన్ని చూశాను.
తస్య ప్రాదురభూచ్చిన్తా పునరన్యా మనస్వినః। నిశ్చితైకాన్తచిత్తస్య కార్యనిశ్చయదర్శినీ
అప్పుడు ఆ ధృఢనిశ్చయుడు మరొక ఆలోచన చేసాడు. తన మనసు స్థిరంగా ఉండి, ఏది చేయాలో స్పష్టంగా గ్రహించాడు.
కామం దృష్టా మయా సర్వా విశ్వస్తా రావణస్త్రియః। న తు మే మనసా కించిద్ వైకృత్యముపపద్యతే
నిజమే, నేను రావణుని ఆడవారిని అందరినీ చూశాను. అయినా నా మనసులో ఎలాంటి వక్రతా భావన రాలేదు.
మనో హి హేతుః సర్వేషామిన్ద్రియాణాం ప్రవర్తనే। శుభాశుభాస్వవస్థాసు తచ్చ మే సువ్యవస్థితమ్
మనస్సే అన్ని ఇంద్రియాల ప్రవర్తనకు కారణం. మంచిదైనా చెడిదైనా అది మనస్సే నడిపిస్తుంది. నా మనస్సు మాత్రం బాగా నియంత్రించబడి ఉంది.
నాన్యత్ర హి మయా శక్యా వైదేహీ పరిమార్గితుమ్। స్త్రియో హి స్త్రీషు దృశ్యన్తే సదా సమ్పరిమార్గణే
వైదేహిని వెతకడానికి ఇంకెక్కడా అవకాశం లేదు. ఎందుకంటే, స్త్రీలను వెతికేటప్పుడు స్త్రీల మధ్యే కనబడతారు.
యస్య సత్త్వస్య యా యోనిస్తస్యాం తత్ పరిమార్గతే। న శక్యం ప్రమదా నష్టా మృగీషు పరిమార్గితుమ్
ఏ ప్రాణికి ఎలాంటి జన్మస్థానం ఉంటే, అక్కడే వెతకాలి. పోయిన స్త్రీని మృగాల మధ్య వెతకడం సాధ్యం కాదు.
తదిదం మార్గితం తావచ్ఛుద్ధేన మనసా మయా। రావణాన్తఃపురం సర్వం దృశ్యతే న చ జానకీ
శుద్ధమైన మనసుతో నేను రావణుని అంతఃపురాన్ని అంతటా వెతికాను. అయినా అక్కడ ఎక్కడా జానకిని కనుగొనలేకపోయాను.
దేవగన్ధర్వకన్యాశ్చ నాగకన్యాశ్చ వీర్యవాన్। అవేక్షమాణో హనుమాన్ నైవాపశ్యత జానకీమ్
వీరుడు హనుమంతుడు దేవతల, గంధర్వుల, నాగుల కుమార్తెలను చూశాడు. అయినా జానకిని మాత్రం చూడలేకపోయాడు.