ముక్తామణిసమాయుక్తైర్భూషణైః సువిభూషితామ్। విభూషయన్తీమివ చ స్వశ్రియా భవనోత్తమమ్
ముత్యాలు, రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఆభరణాలు ధరించి, తన తేజంతో ఆ మహా ప్రాసాదాన్ని మరింత అందంగా మార్చినట్టుగా ఆమె కనిపించింది.
గౌరీం కనకవర్ణాభామిష్టామన్తఃపురేశ్వరీమ్। కపిర్మన్దోదరీం తత్ర శయానాం చారురూపిణీమ్
అక్కడ ఆ వానరుడు, బంగారు వర్ణంలో మెరిసే, అంతఃపురంలో ప్రియమైన రాణి అయిన మంద్రోదరిని, అందమైన రూపంతో నిద్రలో ఉన్నదాన్ని చూశాడు.
స తాం దృష్ట్వా మహాబాహుర్భూషితాం మారుతాత్మజః। తర్కయామాస సీతేతి రూపయౌవనసమ్పదా। హర్షేణ మహతా యుక్తో ననన్ద హరియూథపః
ఆమెను అలంకరించబడినవారిని చూసి, బలవంతుడు అయిన వాయుపుత్రుడు, ఆమె అందం, యవ్వనం చూసి 'ఇది సీతే అయి ఉండాలి' అని భావించి, అపారమైన ఆనందంతో హర్షించాడు.
ఆస్ఫోటయామాస చుచుమ్బ పుచ్ఛం ననన్ద చిక్రీడ జగౌ జగామ। స్తమ్భానరోహన్నిపపాత భూమౌ నిదర్శయన్ స్వాం ప్రకృతిం కపీనామ్
ఆ వానరుడు తన తోకను ముద్దాడుతూ, ఆనందంతో గెంతుతూ, పాటలు పాడుతూ, స్తంభాలపైకి ఎక్కి, భూమిపైకి దూకుతూ, వానరుల స్వభావాన్ని చూపించాడు.
thumb|ఏకాదశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ఏకాదశః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండలో పదకొండవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
అవధూయ చ తాం బుద్ధిం బభూవావస్థితస్తదా। జగామ చాపరాం చిన్తాం సీతాం ప్రతి మహాకపిః
ఆ ఆలోచనను పక్కన పెట్టి, ఆ మహాకపి అక్కడే నిలిచి, సీతను గురించి మరో ఆలోచనలో మునిగిపోయాడు.
న రామేణ వియుక్తా సా స్వప్తుమర్హతి భామినీ। న భోక్తుం నాప్యలంకర్తుం న పానముపసేవితుమ్
రాముడి నుండి వేరుపడిన ఆ భామ, నిద్రపోవాలని, తినాలని, అలంకరించుకోవాలని, పానీయాలు సేవించాలనుకోవడం అసాధ్యం.
నాన్యం నరముపస్థాతుం సురాణామపి చేశ్వరమ్। న హి రామసమః కశ్చిద్ విద్యతే త్రిదశేష్వపి
ఆమె మరొక పురుషుడిని, దేవతలలో ఎవరైనా అయినా సమీపించదు. ఎందుకంటే రాముడికి సమానుడు త్రిదశల్లో ఎవరూ లేరు.
అన్యేయమితి నిశ్చిత్య భూయస్తత్ర చచార సః। పానభూమౌ హరిశ్రేష్ఠః సీతాసందర్శనోత్సుకః
'ఇది ఇంకెవరైనా' అని నిర్ణయించుకుని, సీతను చూడాలని ఆ వానరులలో శ్రేష్ఠుడు ఆ పానశాలలో మరింతగా తిరిగాడు.
క్రీడితేనాపరాః క్లాన్తా గీతేన చ తథాపరాః। నృత్యేన చాపరాః క్లాన్తాః పానవిప్రహతాస్తథా
కొంతమంది స్త్రీలు ఆటలతో అలసిపోయారు, మరికొందరు పాటలతో అలసిపోయారు, ఇంకొందరు నాట్యంతో అలసిపోయారు, మరికొందరు మద్యం తాగి మత్తులో మునిగిపోయారు.
మురజేషు మృదంగేషు చేలికాసు చ సంస్థితాః। తథాఽఽస్తరణముఖ్యేషు సంవిష్టాశ్చాపరాః స్త్రియః
కొంతమంది మురజలు, మృదంగాలు, చేలికా వేదికల దగ్గర నిలబడి ఉన్నారు; మరికొందరు ప్రధాన మంచాలపై విశ్రాంతిగా పడుకున్నారు.
అంగనానాం సహస్రేణ భూషితేన విభూషణైః। రూపసంలాపశీలేన యుక్తగీతార్థభాషిణా
ఆ వానరుడు, వేలాది ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన, అందమైన రూపం, మధురమైన మాటలు, సంగీతంలో నైపుణ్యం కలిగిన స్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న రావణుడిని చూశాడు.
దేశకాలాభియుక్తేన యుక్తవాక్యాభిధాయినా। రతాధికేన సంయుక్తాం దదర్శ హరియూథపః
దేశానికి, కాలానికి అనుగుణంగా మాట్లాడే, సరైన మాటలు చెప్పే, ఆనందంలో అందరికన్నా మించి ఉన్నవారితో కలిసి ఉన్నవాడిని వానరసేనాధిపతి చూశాడు.
అన్యత్రాపి వరస్త్రీణాం రూపసంలాపశాయినామ్। సహస్రం యువతీనాం తు ప్రసుప్తం స దదర్శ హ
ఇంకొన్ని చోట్ల, అందమైన రూపం కలిగి, సంభాషణలో నిపుణులైన వేలాది యువతులను నిద్రలో ఉన్నట్లు అతడు చూశాడు.
దేశకాలాభియుక్తం తు యుక్తవాక్యాభిధాయి తత్। రతావిరతసంసుప్తం దదర్శ హరియూథపః
దేశకాల పరిస్థితికి తగినట్టు మాట్లాడే, సరైన మాటలు చెప్పే, ఆనందంలో తృప్తిగా నిద్రిస్తున్న వాడిని వానరసేనాధిపతి చూశాడు.
స రాక్షసేన్ద్రః శుశుభే తాభిః పరివృతః స్వయమ్। కరేణుభిర్యథారణ్యే పరికీర్ణో మహాద్విపః
ఆ రాక్షసాధిపతి ఆ స్త్రీలతో చుట్టుముట్టబడి, అడవిలో ఆడ ఏనుగులతో ఉన్న పెద్ద ఏనుగు లాగా ప్రకాశించాడు.
సర్వకామైరుపేతాం చ పానభూమిం మహాత్మనః। దదర్శ కపిశార్దూలస్తస్య రక్షఃపతేర్గృహే
ఆ రాక్షసపతికి చెందిన ఇంట్లో, అన్ని రకాల ఆనందాలతో నిండిన మద్యమండపాన్ని వానరులలో శ్రేష్ఠుడు చూశాడు.
మృగాణాం మహిషాణాం చ వరాహాణాం చ భాగశః। తత్ర న్యస్తాని మాంసాని పానభూమౌ దదర్శ సః
అక్కడ మద్యమండపంలో, జింకలు, ఎద్దులు, పంది మాంస భాగాలు పెట్టి ఉన్నట్టు అతడు చూశాడు.
రౌక్మేషు చ విశాలేషు భాజనేష్వప్యభక్షితాన్। దదర్శ కపిశార్దూలో మయూరాన్ కుక్కుటాంస్తథా
విపులమైన బంగారు పాత్రల్లో, తాకని మయూరాలు, కోళ్లు కూడా వానరశ్రేష్ఠుడు చూశాడు.
వరాహవాధ్రీణసకాన్ దధిసౌవర్చలాయుతాన్। శల్యాన్ మృగమయూరాంశ్చ హనుమానన్వవైక్షత
హనుమంతుడు పంది తలలు, ఖడ్గమృగ మాంసం, పెరుగు, ఉప్పు కలిపిన వంటలు, జింక, మయూర మాంసపు దండలు కూడా చూశాడు.
కృకలాన్ వివిధాంశ్ఛాగాన్ శశకానర్ధభక్షితాన్। మహిషానేకశల్యాంశ్చ మేషాంశ్చ కృతనిష్ఠితాన్
వివిధ రకాల పిట్టలు, మేకలు, అరగంత తిన్న కుందేళ్లు, అనేక దండలతో ఉన్న ఎద్దులు, తినడానికి సిద్ధంగా ఉన్న గొర్రెలను కూడా చూశాడు.
లేహ్యానుచ్చావచాన్ పేయాన్ భోజ్యాన్యుచ్చావచాని చ। తథామ్లలవణోత్తంసైర్వివిధై రాగఖాణ్డవైః
అక్కడ లేపించుకునే, త్రాగే, తినే రకాల మృదువైన, గట్టిగా ఉన్న వంటలు, పులుపు, ఉప్పు కలిపిన వంటలు, రంగురంగుల మిఠాయిలు కూడా ఉన్నాయి.
మహానూపురకేయూరైరపవిద్ధైర్మహాధనైః। పానభాజనవిక్షిప్తైః ఫలైశ్చ వివిధైరపి
పెద్ద నూపురాలు, కంకణాలు విసిరిపెట్టబడి, ధనములు చెల్లాచెదురుగా పడి, మద్యపాత్రలు తలకిందులై, వివిధ రకాల పండ్లు కూడా అక్కడ ఉన్నాయి.
కృతపుష్పోపహారా భూరధికాం పుష్యతి శ్రియమ్। తత్ర తత్ర చ విన్యస్తైః సుశ్లిష్టశయనాసనైః
పుష్పార్పణలు అందుకున్న భూమి, విస్తారంగా వెలిగిపోతూ, ప్రతి చోటా బాగా అమర్చిన మంచాలు, ఆసనాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
పానభూమిర్వినా వహ్నిం ప్రదీప్తేవోపలక్ష్యతే। బహుప్రకారైర్వివిధైర్వరసంస్కారసంస్కృతైః
మద్యమండపం అగ్ని లేకపోయినా వెలుగుతో మెరిసిపోతూ, అనేక రకాల, రుచికరమైన వంటకాలతో నిండిపోయి ఉంది.
మాంసైః కుశలసంయుక్తైః పానభూమిగతైః పృథక్। దివ్యాః ప్రసన్నా వివిధాః సురాః కృతసురా అపి
అక్కడ నిపుణుల చేత తయారైన మాంసాలు వేర్వేరుగా పెట్టబడి, దివ్యమైన, పారదీపాలైన, రకరకాల మద్యాలు, ప్రత్యేకంగా కలిపిన మద్యపానాలు కూడా ఉన్నాయి.
శర్కరాసవమాధ్వీకాః పుష్పాసవఫలాసవాః। వాసచూర్ణైశ్చ వివిధైర్మృష్టాస్తైస్తైః పృథక్ పృథక్
అక్కడ చెక్కరతో చేసిన, తేనెతో చేసిన, పుష్పాలతో చేసిన, పండ్లతో చేసిన మద్యాలు, వివిధ రకాల సువాసన పూదినాలు, ప్రతి ఒక్కటి వేర్వేరుగా అందంగా అమర్చబడి ఉన్నాయి.
సంతతా శుశుభే భూమిర్మాల్యైశ్చ బహుసంస్థితైః। హిరణ్మయైశ్చ కలశైర్భాజనైః స్ఫాటికైరపి
భూమి అన్ని చోట్ల విస్తృతంగా పరచిన పూలమాలలతో, బంగారు పాత్రలు, స్ఫటిక పాత్రలతో ఎంతో అందంగా మెరిసిపోతూ ఉంది.
జామ్బూనదమయైశ్చాన్యైః కరకైరభిసంవృతా। రాజతేషు చ కుమ్భేషు జామ్బూనదమయేషు చ
బంగారు గిన్నెలు, వెండి కుండలు, బంగారు పాత్రలు అక్కడ పరచబడి ఉన్నాయి.
పానశ్రేష్ఠాం తథా భూమిం కపిస్తత్ర దదర్శ సః। సోఽపశ్యచ్ఛాతకుమ్భాని సీధోర్మణిమయాని చ
అక్కడ వానరుడు ఆ మద్యమండపాన్ని చూశాడు. అక్కడ బంగారు పాత్రలు, మణులతో చేసిన మద్యపాత్రలు కనిపించాయి.