thumb|దశమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే దశమః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండకు ఇది పదవ సర్గ ముగింపు.
తత్ర దివ్యోపమం ముఖ్యం స్ఫాటికం రత్నభూషితమ్। అవేక్షమాణో హనుమాన్ దదర్శ శయనాసనమ్
అక్కడ హనుమంతుడు దేవతలకు తగినట్లు, మణులతో అలంకరించబడిన, స్ఫటికంలా మెరిసే గొప్ప మంచాన్ని చూశాడు.
దాన్తకాఞ్చనచిత్రాంగైర్వైదూర్యైశ్చ వరాసనైః। మహార్హాస్తరణోపేతైరుపపన్నం మహాధనైః
అది దంతం, బంగారం అలంకారాలతో, విలువైన వజ్రాలతో, గొప్ప ధనానికి తగిన విలాసవంతమైన పరుపులతో అలంకరించబడింది.
తస్య చైకతమే దేశే దివ్యమాలోపశోభితమ్। దదర్శ పాణ్డురం ఛత్రం తారాధిపతిసంనిభమ్
ఆ మంచం ఒక భాగంలో, దివ్యమైన పూలమాలలతో మెరిసే, నక్షత్రాల మధ్య చంద్రుడిలా తెల్లని గొడుగు కనిపించింది.
జాతరూపపరిక్షిప్తం చిత్రభానోః సమప్రభమ్। అశోకమాలావితతం దదర్శ పరమాసనమ్
పసిడి చుట్టూ మెరిసిపోతూ, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, అశోకమాలలు విస్తరించి ఉన్న గొప్ప ఆసనం అక్కడ కనిపించింది.
వాలవ్యజనహస్తాభిర్వీజ్యమానం సమన్తతః। గన్ధైశ్చ వివిధైర్జుష్టం వరధూపేన ధూపితమ్
అది చుట్టూ వాలవెయినాల చేత పట్టుకుని వీచే సేవకులతో, వివిధ రకాల సుగంధాలతో, ఉత్తమ ధూపంతో పరిమళించబడింది.
పరమాస్తరణాస్తీర్ణమావికాజినసంవృతమ్। దామభిర్వరమాల్యానాం సమన్తాదుపశోభితమ్
అది అత్యుత్తమ పరుపులతో పరచబడి, మేకపురుగు వస్త్రంతో కప్పబడి, చుట్టూ విలువైన పూలమాలలతో అందంగా అలంకరించబడింది.
తస్మిఞ్జీమూతసంకాశం ప్రదీప్తోజ్జ్వలకుణ్డలమ్। లోహితాక్షం మహాబాహుం మహారజతవాససమ్
ఆ ఆసనంపై, మేఘంలా నలుపు, ప్రకాశవంతమైన కుండలాలు ధరించిన, ఎర్ర కళ్లతో, బలమైన భుజాలతో, వెండి వస్త్రాలు ధరించిన వాడొకడు కనిపించాడు.
లోహితేనానులిప్తాంగం చన్దనేన సుగన్ధినా। సంధ్యారక్తమివాకాశే తోయదం సతడిద్గుణమ్
అతని శరీరం సుగంధమైన ఎర్రచందనం పూసినట్లుగా మెరిసిపోతుండగా, సాయంకాలపు ఎర్రటి వెలుగు తాకిన మేఘంలా, మెరుపులతో కూడిన మబ్బులా కనిపించింది.
వృతమాభరణైర్దివ్యైః సురూపం కామరూపిణమ్। సవృక్షవనగుల్మాఢ్యం ప్రసుప్తమివ మన్దరమ్
దివ్యమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన అతడు, అందంగా, కావలసిన రూపాన్ని ఎప్పుడైనా ధరించగలవాడిగా, చెట్లు, తోటలు, పొదల మధ్య నిద్రిస్తున్న మందరపర్వతంలా కనిపించాడు.
పీత్వాప్యుపరతం చాపి దదర్శ స మహాకపిః। భాస్వరే శయనే వీరం ప్రసుప్తం రాక్షసాధిపమ్
అప్పుడా మహాకపి, రాక్షసాధిపతి మద్యం సేవించి, ప్రకాశవంతమైన మంచంపై నిద్రిస్తున్న వీరుడిని చూశాడు.
నిఃశ్వసన్తం యథా నాగం రావణం వానరోత్తమః। ఆసాద్య పరమోద్విగ్నః సోపాసర్పత్ సుభీతవత్
రావణుడు పెద్ద పాము లా శ్వాస తీసుకుంటున్నప్పుడు, హనుమంతుడు అతని దగ్గరకు జాగ్రత్తగా, భయంతో, మెల్లగా దగ్గరయ్యాడు.
అథారోహణమాసాద్య వేదికాన్తరమాశ్రితః। క్షీబం రాక్షసశార్దూలం ప్రేక్షతే స్మ మహాకపిః
తర్వాత, ఒక ఎత్తైన వేదికను చేరి, మడతగల గోడ వెనుక దాగి, ఆ మహాకపి మద్యంలో మునిగిపోయిన రాక్షసులలో సింహంలాంటి వాడిని చూశాడు.
శుశుభే రాక్షసేన్ద్రస్య స్వపతః శయనం శుభమ్। గన్ధహస్తిని సంవిష్టే యథా ప్రస్రవణం మహత్
రాక్షసరాజు నిద్రిస్తున్నప్పుడు అతని మంచం, గొప్ప గజరాజు పక్కన విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నప్పుడు పెద్ద జలపాతం లా మెరిసిపోతుండింది.
కాఞ్చనాంగదసంనద్ధౌ దదర్శ స మహాత్మనః। విక్షిప్తౌ రాక్షసేన్ద్రస్య భుజావిన్ద్రధ్వజోపమౌ
ఆ మహాత్ముని బాహువులు, బంగారు కంకణాలతో అలంకరించబడి, ఇంద్రుని ధ్వజాల్లా విస్తరించి ఉన్నాయని హనుమంతుడు చూశాడు.
ఐరావతవిషాణాగ్రైరాపీడనకృతవ్రణౌ। వజ్రోల్లిఖితపీనాంసౌ విష్ణుచక్రపరిక్షతౌ
ఏరావతపు దంతాల గాయాలతో, వజ్రాయుధంతో చెక్కినట్లుగా విస్తృతంగా, విష్ణుచక్రపు గుర్తులతో, అతని బాహువులు బలంగా, దృఢంగా ఉన్నాయి.
పీనౌ సమసుజాతాంసౌ సంగతౌ బలసంయుతౌ। సులక్షణనఖాంగుష్ఠౌ స్వంగులీయకలక్షితౌ
పొడవుగా, సమంగా ఏర్పడిన, బలంతో నిండిన, అందమైన నఖాలు, బొటనవేళ్లు, తన ఉంగరాల గుర్తులతో కూడిన బాహువులు కలిగి ఉన్నాడు.
సంహతౌ పరిఘాకారౌ వృత్తౌ కరికరోపమౌ। విక్షిప్తౌ శయనే శుభ్రే పఞ్చశీర్షావివోరగౌ
ఒకదానికొకటి ఆనుకుని, గుండ్రంగా, గజదంతాల్లా, ఇనుపగదాల్లా ఆకారంలో, తెల్లని మంచంపై విస్తరించి, ఐదు తలల పాముల్లా కనిపించాయి.
శశక్షతజకల్పేన సుశీతేన సుగన్ధినా। చన్దనేన పరార్ఘ్యేన స్వనులిప్తౌ స్వలంకృతౌ
చల్లగా, సుగంధంగా, అత్యంత విలువైన ఎర్రచందనం పూసి, చంద్రుడి మీద ఉన్న ముద్రలాంటిది, అందంగా అలంకరించబడ్డాయి.
ఉత్తమస్త్రీవిమృదితౌ గన్ధోత్తమనిషేవితౌ। యక్షపన్నగగన్ధర్వదేవదానవరావిణౌ
ఉత్తమ స్త్రీలు మర్దన చేసిన, అద్భుతమైన పరిమళాలు పూసిన, యక్షులు, పన్నగులు, గంధర్వులు, దేవతలు, దానవులలో శ్రేష్ఠులు సందర్శించినవి.
దదర్శ స కపిస్తస్య బాహూ శయనసంస్థితౌ। మన్దరస్యాన్తరే సుప్తౌ మహాహీ రుషితావివ
ఆ వానరం, అతని బాహువులు మంచంపై విస్తరించి, మందరపర్వతపు లోయలో నిద్రిస్తున్న రెండు పెద్ద పాముల్లా, కోపంతో ఉన్నట్లు చూశాడు.
తాభ్యాం స పరిపూర్ణాభ్యాముభాభ్యాం రాక్షసేశ్వరః। శుశుభేఽచలసంకాశః శృంగాభ్యామివ మన్దరః
ఆ రెండు సంపూర్ణమైన బాహువులతో, పర్వతంలా ఉన్న రాక్షసుల అధిపతి, రెండు శిఖరాలతో ఉన్న మందరపర్వతంలా మెరిసిపోతున్నాడు.
చూతపుంనాగసురభిర్బకులోత్తమసంయుతః। మృష్టాన్నరససంయుక్తః పానగన్ధపురఃసరః
మామిడి, పున్నాగ, ఉత్తమమైన బకులపువ్వుల పరిమళంతో, మంచి వంటకాలు, పానీయాల సుగంధంతో కూడి ఉన్నాడు.
తస్య రాక్షసరాజస్య నిశ్చక్రామ మహాముఖాత్। శయానస్య వినిఃశ్వాసః పూరయన్నివ తద్ గృహమ్
ఆ రాక్షసరాజు నిద్రిస్తున్నప్పుడు, అతని పెద్ద నోటినుండి ఊపిరి బయటకు వచ్చి, ఆ ఇంటిని నిండుస్తున్నట్లుగా అనిపించింది.
ముక్తామణివిచిత్రేణ కాఞ్చనేన విరాజితా। ముకుటేనాపవృత్తేన కుణ్డలోజ్జ్వలితాననమ్
ముత్యాలు, రత్నాలతో అలంకరించబడిన బంగారు కిరీటాన్ని తలపై వేసుకుని, కొద్దిగా వంగి, ప్రకాశించే కుండలాలతో ముఖం మెరిసిపోతున్నది.
రక్తచన్దనదిగ్ధేన తథా హారేణ శోభినా। పీనాయతవిశాలేన వక్షసాభివిరాజితా
ఎర్రచందనం పూసి, అందమైన హారాన్ని ధరించి, విస్తృతంగా, బలంగా, విశాలంగా ఉన్న వక్షస్సుతో అతడు మెరిసిపోతున్నాడు.
పాణ్డురేణాపవిద్ధేన క్షౌమేణ క్షతజేక్షణమ్। మహార్హేణ సుసంవీతం పీతేనోత్తరవాససా
వెలుపలి రంగు గల నూలు వస్త్రంతో తన గాయం ఉన్న ప్రక్కను కప్పుకుని, విలువైన పసుపు రంగు పై వస్త్రాన్ని చక్కగా ధరించి ఉన్నాడు.
మాషరాశిప్రతీకాశం నిఃశ్వసన్తం భుజంగవత్। గాంగే మహతి తోయాన్తే ప్రసుప్తమివ కుఞ్జరమ్
నల్ల మినుములు పోట్లను పోలి, పాము లా ఊపిరి పీలుస్తూ, ఆ మహా గంగా తీరంలో నిద్రిస్తున్న ఏనుగును పోలి పడుకున్నాడు.
చతుర్భిః కాఞ్చనైర్దీపైర్దీప్యమానం చతుర్దిశమ్। ప్రకాశీకృతసర్వాంగం మేఘం విద్యుద్గణైరివ
నాలుగు బంగారు దీపాలతో చుట్టూ వెలుగునిచ్చి, అతని శరీరం అంతా మెరిసిపోతూ, మెరుపులు మెరుస్తున్న మేఘాన్ని పోలి కనిపించాడు.
పాదమూలగతాశ్చాపి దదర్శ సుమహాత్మనః। పత్నీః స ప్రియభార్యస్య తస్య రక్షఃపతేర్గృహే
ఆ మహాత్ముడైన రాక్షసాధిపతికి ప్రియమైన భార్యలు అతని పాదాల వద్ద ఇంట్లో కనిపించారు.