ప్రతివేష్టితసుస్కన్ధమన్యోన్యభ్రమరాకులమ్। ఆసీద్ వనమివోద్ధూతం స్త్రీవనం రావణస్య తత్
ఆ రాక్షసరాజు రావణుని స్త్రీల తోట, అందమైన భుజాలు ఒకదానికొకటి చుట్టుకొని, తేనెటీగలు గుట్టగా తిరిగినట్టు, గాలికి ఊగిపోయిన అడివిలా కనిపించింది.
ఉచితేష్వపి సువ్యక్తం న తాసాం యోషితాం తదా। వివేకః శక్య ఆధాతుం భూషణాంగామ్బరస్రజామ్
ఆ స్త్రీలు ధరించిన ఆభరణాలు, దేహాలు, వస్త్రాలు, పూలమాలలు అన్నీ సరైనవే అయినా, ఆ సమయంలో ఒకరిని మరొకరిగా వేరు చేయడం అసాధ్యంగా మారింది.
రావణే సుఖసంవిష్టే తాః స్త్రియో వివిధప్రభాః। జ్వలన్తః కాఞ్చనా దీపాః ప్రేక్షన్తో నిమిషా ఇవ
రావణుడు సుఖంగా పడుకుని ఉండగా, వివిధ వర్ణాలైన ఆ స్త్రీలు బంగారు దీపాల్లా మెరిసిపోతూ, మిలమిలా మెరుస్తూ, మూసిపోని కన్నుల్లా కనిపించారు.
రాజర్షివిప్రదైత్యానాం గన్ధర్వాణాం చ యోషితః। రక్షసాం చాభవన్ కన్యాస్తస్య కామవశంగతాః
రాజులు, ఋషులు, దేవతలు, గంధర్వులు, రాక్షసుల కూతుర్లు—all అందరూ కామానికి లోబడి, రావణునివి అయ్యారు.
యుద్ధకామేన తాః సర్వా రావణేన హృతాః స్త్రియః। సమదా మదనేనైవ మోహితాః కాశ్చిదాగతాః
పోరాటానికి ఆసక్తిగల రావణుడు అపహరించిన ఆ స్త్రీలు—all ప్రేమ మత్తులో మునిగిపోయి, కొందరు మాయలో పడిపోయి ఇక్కడికి వచ్చారు.
న తత్ర కాశ్చిత్ ప్రమదాః ప్రసహ్య వీర్యోపపన్నేన గుణేన లబ్ధాః। న చాన్యకామాపి న చాన్యపూర్వా వినా వరార్హాం జనకాత్మజాం తు
జనకుని కుమార్తె తప్ప, ఆ స్త్రీల్లో ఎవ్వరూ బలవంతంగా, వీరత్వంతో, లేదా వేరే కోరికతో రాబట్టబడలేదు; ఎవ్వరూ కొత్తగా అతనికి లభించలేదు.
న చాకులీనా న చ హీనరూపా నాదక్షిణా నానుపచారయుక్తా। భార్యాభవత్ తస్య న హీనసత్త్వా న చాపి కాన్తస్య న కామనీయా
ఆ స్త్రీల్లో ఎవ్వరూ తక్కువ వంశానికి, తక్కువ అందానికి, మృదుత్వం లేనివారు, మర్యాద లేనివారు లేరు; ఎవ్వరూ నీచమైన స్వభావం గలవారు కాదు, ఎవ్వరూ అతనికి ఇష్టపడని వారు లేరు.
బభూవ బుద్ధిస్తు హరీశ్వరస్య యదీదృశీ రాఘవధర్మపత్నీ। ఇమా మహారాక్షసరాజభార్యాః సుజాతమస్యేతి హి సాధుబుద్ధేః
అప్పుడు వానరాధిపతి ఇలా ఆలోచించాడు: 'రాఘవుని ధర్మపత్నికి ఇంత గొప్పతనం ఉంటే, ఈ మహారాక్షసరాజు భార్యలు నిజంగా మంచి వంశంలో పుట్టినవారే' అని మంచి మనసుతో భావించాడు.
పునశ్చ సోఽచిన్తయదాత్తరూపో ధ్రువం విశిష్టా గుణతో హి సీతా। అథాయమస్యాం కృతవాన్ మహాత్మా లంకేశ్వరః కష్టమనార్యకర్మ
తన రూపాన్ని మరుగున పెట్టుకుని, హనుమంతుడు మళ్లీ ఇలా ఆలోచించాడు: 'సీతా దేవి నిస్సందేహంగా గుణాల్లో గొప్పది; అయినా ఈ లంకేశ్వరుడు ఆమెపై ఎంత దుర్మార్గమైన పని చేశాడో!'
thumb|దశమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే దశమః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో సుందరకాండకు ఇది పదవ సర్గ ముగింపు.
తత్ర దివ్యోపమం ముఖ్యం స్ఫాటికం రత్నభూషితమ్। అవేక్షమాణో హనుమాన్ దదర్శ శయనాసనమ్
అక్కడ హనుమంతుడు దేవతలకు తగినట్లు, మణులతో అలంకరించబడిన, స్ఫటికంలా మెరిసే గొప్ప మంచాన్ని చూశాడు.
దాన్తకాఞ్చనచిత్రాంగైర్వైదూర్యైశ్చ వరాసనైః। మహార్హాస్తరణోపేతైరుపపన్నం మహాధనైః
అది దంతం, బంగారం అలంకారాలతో, విలువైన వజ్రాలతో, గొప్ప ధనానికి తగిన విలాసవంతమైన పరుపులతో అలంకరించబడింది.
తస్య చైకతమే దేశే దివ్యమాలోపశోభితమ్। దదర్శ పాణ్డురం ఛత్రం తారాధిపతిసంనిభమ్
ఆ మంచం ఒక భాగంలో, దివ్యమైన పూలమాలలతో మెరిసే, నక్షత్రాల మధ్య చంద్రుడిలా తెల్లని గొడుగు కనిపించింది.
జాతరూపపరిక్షిప్తం చిత్రభానోః సమప్రభమ్। అశోకమాలావితతం దదర్శ పరమాసనమ్
పసిడి చుట్టూ మెరిసిపోతూ, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, అశోకమాలలు విస్తరించి ఉన్న గొప్ప ఆసనం అక్కడ కనిపించింది.
వాలవ్యజనహస్తాభిర్వీజ్యమానం సమన్తతః। గన్ధైశ్చ వివిధైర్జుష్టం వరధూపేన ధూపితమ్
అది చుట్టూ వాలవెయినాల చేత పట్టుకుని వీచే సేవకులతో, వివిధ రకాల సుగంధాలతో, ఉత్తమ ధూపంతో పరిమళించబడింది.
పరమాస్తరణాస్తీర్ణమావికాజినసంవృతమ్। దామభిర్వరమాల్యానాం సమన్తాదుపశోభితమ్
అది అత్యుత్తమ పరుపులతో పరచబడి, మేకపురుగు వస్త్రంతో కప్పబడి, చుట్టూ విలువైన పూలమాలలతో అందంగా అలంకరించబడింది.
తస్మిఞ్జీమూతసంకాశం ప్రదీప్తోజ్జ్వలకుణ్డలమ్। లోహితాక్షం మహాబాహుం మహారజతవాససమ్
ఆ ఆసనంపై, మేఘంలా నలుపు, ప్రకాశవంతమైన కుండలాలు ధరించిన, ఎర్ర కళ్లతో, బలమైన భుజాలతో, వెండి వస్త్రాలు ధరించిన వాడొకడు కనిపించాడు.
లోహితేనానులిప్తాంగం చన్దనేన సుగన్ధినా। సంధ్యారక్తమివాకాశే తోయదం సతడిద్గుణమ్
అతని శరీరం సుగంధమైన ఎర్రచందనం పూసినట్లుగా మెరిసిపోతుండగా, సాయంకాలపు ఎర్రటి వెలుగు తాకిన మేఘంలా, మెరుపులతో కూడిన మబ్బులా కనిపించింది.
వృతమాభరణైర్దివ్యైః సురూపం కామరూపిణమ్। సవృక్షవనగుల్మాఢ్యం ప్రసుప్తమివ మన్దరమ్
దివ్యమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన అతడు, అందంగా, కావలసిన రూపాన్ని ఎప్పుడైనా ధరించగలవాడిగా, చెట్లు, తోటలు, పొదల మధ్య నిద్రిస్తున్న మందరపర్వతంలా కనిపించాడు.
పీత్వాప్యుపరతం చాపి దదర్శ స మహాకపిః। భాస్వరే శయనే వీరం ప్రసుప్తం రాక్షసాధిపమ్
అప్పుడా మహాకపి, రాక్షసాధిపతి మద్యం సేవించి, ప్రకాశవంతమైన మంచంపై నిద్రిస్తున్న వీరుడిని చూశాడు.
నిఃశ్వసన్తం యథా నాగం రావణం వానరోత్తమః। ఆసాద్య పరమోద్విగ్నః సోపాసర్పత్ సుభీతవత్
రావణుడు పెద్ద పాము లా శ్వాస తీసుకుంటున్నప్పుడు, హనుమంతుడు అతని దగ్గరకు జాగ్రత్తగా, భయంతో, మెల్లగా దగ్గరయ్యాడు.
అథారోహణమాసాద్య వేదికాన్తరమాశ్రితః। క్షీబం రాక్షసశార్దూలం ప్రేక్షతే స్మ మహాకపిః
తర్వాత, ఒక ఎత్తైన వేదికను చేరి, మడతగల గోడ వెనుక దాగి, ఆ మహాకపి మద్యంలో మునిగిపోయిన రాక్షసులలో సింహంలాంటి వాడిని చూశాడు.
శుశుభే రాక్షసేన్ద్రస్య స్వపతః శయనం శుభమ్। గన్ధహస్తిని సంవిష్టే యథా ప్రస్రవణం మహత్
రాక్షసరాజు నిద్రిస్తున్నప్పుడు అతని మంచం, గొప్ప గజరాజు పక్కన విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నప్పుడు పెద్ద జలపాతం లా మెరిసిపోతుండింది.
కాఞ్చనాంగదసంనద్ధౌ దదర్శ స మహాత్మనః। విక్షిప్తౌ రాక్షసేన్ద్రస్య భుజావిన్ద్రధ్వజోపమౌ
ఆ మహాత్ముని బాహువులు, బంగారు కంకణాలతో అలంకరించబడి, ఇంద్రుని ధ్వజాల్లా విస్తరించి ఉన్నాయని హనుమంతుడు చూశాడు.
ఐరావతవిషాణాగ్రైరాపీడనకృతవ్రణౌ। వజ్రోల్లిఖితపీనాంసౌ విష్ణుచక్రపరిక్షతౌ
ఏరావతపు దంతాల గాయాలతో, వజ్రాయుధంతో చెక్కినట్లుగా విస్తృతంగా, విష్ణుచక్రపు గుర్తులతో, అతని బాహువులు బలంగా, దృఢంగా ఉన్నాయి.
పీనౌ సమసుజాతాంసౌ సంగతౌ బలసంయుతౌ। సులక్షణనఖాంగుష్ఠౌ స్వంగులీయకలక్షితౌ
పొడవుగా, సమంగా ఏర్పడిన, బలంతో నిండిన, అందమైన నఖాలు, బొటనవేళ్లు, తన ఉంగరాల గుర్తులతో కూడిన బాహువులు కలిగి ఉన్నాడు.
సంహతౌ పరిఘాకారౌ వృత్తౌ కరికరోపమౌ। విక్షిప్తౌ శయనే శుభ్రే పఞ్చశీర్షావివోరగౌ
ఒకదానికొకటి ఆనుకుని, గుండ్రంగా, గజదంతాల్లా, ఇనుపగదాల్లా ఆకారంలో, తెల్లని మంచంపై విస్తరించి, ఐదు తలల పాముల్లా కనిపించాయి.
శశక్షతజకల్పేన సుశీతేన సుగన్ధినా। చన్దనేన పరార్ఘ్యేన స్వనులిప్తౌ స్వలంకృతౌ
చల్లగా, సుగంధంగా, అత్యంత విలువైన ఎర్రచందనం పూసి, చంద్రుడి మీద ఉన్న ముద్రలాంటిది, అందంగా అలంకరించబడ్డాయి.
ఉత్తమస్త్రీవిమృదితౌ గన్ధోత్తమనిషేవితౌ। యక్షపన్నగగన్ధర్వదేవదానవరావిణౌ
ఉత్తమ స్త్రీలు మర్దన చేసిన, అద్భుతమైన పరిమళాలు పూసిన, యక్షులు, పన్నగులు, గంధర్వులు, దేవతలు, దానవులలో శ్రేష్ఠులు సందర్శించినవి.
దదర్శ స కపిస్తస్య బాహూ శయనసంస్థితౌ। మన్దరస్యాన్తరే సుప్తౌ మహాహీ రుషితావివ
ఆ వానరం, అతని బాహువులు మంచంపై విస్తరించి, మందరపర్వతపు లోయలో నిద్రిస్తున్న రెండు పెద్ద పాముల్లా, కోపంతో ఉన్నట్లు చూశాడు.