తదప్రమేయప్రతికారకృత్రిమం కృతం స్వయం సాధ్వితి విశ్వకర్మణా। దివం గతే వాయుపథే ప్రతిష్ఠితం వ్యరాజతాదిత్యపథస్య లక్ష్మ తత్
ఆ అపారమైన, అద్భుతమైన భవనం, తానే స్వయంగా విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడింది. అది ఆకాశంలో, గాలి దారిలో పైకి ఎగసి, సూర్యుని మార్గంలా ప్రకాశించింది.
న తత్ర కించిన్న కృతం ప్రయత్నతో న తత్ర కించిన్న మహార్ఘరత్నవత్। న తే విశేషా నియతాః సురేష్వపి న తత్ర కించిన్న మహావిశేషవత్
అక్కడ ఏదీ నిర్లక్ష్యంగా చేయలేదు; ఏదీ విలువైన రత్నాలు లేకుండా లేదు; దేవతల్లో కూడా ఇంత ప్రత్యేకత లేదు; అక్కడ ప్రతిదీ ఎంతో విశిష్టంగా ఉంది.
తపః సమాధానపరాక్రమార్జితం మనఃసమాధానవిచారచారిణమ్। అనేకసంస్థానవిశేషనిర్మితం తతస్తతస్తుల్యవిశేషనిర్మితమ్
తపస్సు, ఏకాగ్రత, పరాక్రమంతో సంపాదించబడింది; మనస్సు స్థిరంగా ఉంచి, ఆలోచనతో నడిపించబడింది; అనేక రూపాల్లో, ప్రతి ఒక్కటి ప్రత్యేకంగా నిర్మించబడింది.
మనః సమాధాయ తు శీఘ్రగామినం దురాసదం మారుతతుల్యగామినమ్। మహాత్మనాం పుణ్యకృతాం మహర్ద్ధినాం యశస్వినామగ్ఱ్యముదామివాలయమ్
మనస్సు వేగంగా సాగిపోతూ, చేరుకోలేని విధంగా, గాలి వేగంతో కదిలేలా, గొప్ప మహాత్ములు, పుణ్యులు, మహోన్నతులు నివసించే అగ్రభవనంగా అది నిలిచింది.
విశేషమాలమ్బ్య విశేషసంస్థితం విచిత్రకూటం బహుకూటమణ్డితమ్। మనోఽభిరామం శరదిన్దునిర్మలం విచిత్రకూటం శిఖరం గిరేర్యథా
ప్రత్యేకమైన స్థాపన మీద నిలబడి, అనేక శిఖరాలతో అలంకరించబడి, మనసుకు హర్షాన్ని కలిగించేలా, శరదృతువులో చంద్రునిలా నిర్మలంగా, ఆ శిఖరాలు పర్వత శిఖరంలా అద్భుతంగా మెరిసాయి.
వహన్తి యత్కుణ్డలశోభితాననా మహాశనా వ్యోమచరానిశాచరాః। వివృత్తవిధ్వస్తవిశాలలోచనా మహాజవా భూతగణాః సహస్రశః
అక్కడ, కుండలాలతో అలంకరించబడిన ముఖాలు గల, ఎక్కువ తినే, ఆకాశంలో సంచరించే రాక్షసులు, విశాలమైన, తిరిగిన, గందరగోళమైన కళ్లతో, గొప్ప వేగంతో, వేలాది భూతగణాలతో కలిసి ప్రయాణించారు.
thumb|నవమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే నవమః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో, తొమ్మిదవ అధ్యాయం. వినండి.
తస్యాలయవరిష్ఠస్య మధ్యే విమలమాయతమ్। దదర్శ భవనశ్రేష్ఠం హనుమాన్ మారుతాత్మజః
ఆ అద్భుతమైన నివాసం మధ్యలో, పవనుని కుమారుడు హనుమంతుడు, నిర్మలమైన, విశాలమైన, ఇళ్లన్నిటిలోకీ ఉత్తమమైన భవనాన్ని చూశాడు.
అర్ధయోజనవిస్తీర్ణమాయతం యోజనం మహత్। భవనం రాక్షసేన్ద్రస్య బహుప్రాసాదసంకులమ్
రాక్షసాధిపతి నివాసమైన ఆ మహా భవనం, అరయోజన వెడల్పుతో, ఒక యోజన పొడవుతో విస్తరించి, అనేక ప్రాసాదాలతో నిండినది.
మార్గమాణస్తు వైదేహీం సీతామాయతలోచనామ్। సర్వతః పరిచక్రామ హనూమానరిసూదనః
వైదేహి సీతను, పెద్ద కళ్లతో ఉన్నదాన్ని, శత్రువులను సంహరించేవాడు హనుమంతుడు, అన్ని చోట్లా వెతికాడు.
ఉత్తమం రాక్షసావాసం హనుమానవలోకయన్। ఆససాదాథ లక్ష్మీవాన్ రాక్షసేన్ద్రనివేశనమ్
ఉత్తమమైన రాక్షసుల నివాసాన్ని పరిశీలిస్తూ, మహా శ్రేయస్సుతో ఉన్న హనుమంతుడు, రాక్షసాధిపతి నివాసానికి చేరుకున్నాడు.
చతుర్విషాణైర్ద్విరదైస్త్రివిషాణైస్తథైవ చ। పరిక్షిప్తమసమ్బాధం రక్ష్యమాణముదాయుధైః
నాలుగు దంతాలు గల ఏనుగులు, మూడు దంతాలు గల ఏనుగులతో చుట్టుముట్టబడి, ఎక్కడా అడ్డంకిలేకుండా, గొప్ప ఆయుధాలు ధరించిన యోధులు కాపలా వేశారు.
రాక్షసీభిశ్చ పత్నీభీ రావణస్య నివేశనమ్। ఆహృతాభిశ్చ విక్రమ్య రాజకన్యాభిరావృతమ్
రావణుని నివాసం, అతని భార్యలు అయిన రాక్షసస్త్రియలతో నిండిపోయి, బలవంతంగా తీసుకురాబడిన రాజకుమార్తెలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
తన్నక్రమకరాకీర్ణం తిమింగిలఝషాకులమ్। వాయువేగసమాధూతం పన్నగైరివ సాగరమ్
ఆ ప్రదేశం, మొసళ్ళు, మకరాలతో నిండిపోయి, పెద్ద చేపలతో కిక్కిరిసిపోయి, గాలి వేగంతో అలలు ఎగిసిపడుతూ, పాములతో నిండిన సముద్రమువలె కనిపించింది.
యా హి వైశ్రవణే లక్ష్మీర్యా చన్ద్రే హరివాహనే। సా రావణగృహే రమ్యా నిత్యమేవానపాయినీ
వైశ్రవణుని వద్ద ఉన్న ఐశ్వర్యం, చంద్రుని వద్ద ఉన్నది, గరుత్మంతుని వద్ద ఉన్నది, అదే శాశ్వతమైన, అపరాజితమైన ఐశ్వర్యం రావణుని ఇంట్లో ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉంది.
తస్య హర్మ్యస్య మధ్యస్థవేశ్మ చాన్యత్ సునిర్మితమ్। బహునిర్యూహసంయుక్తం దదర్శ పవనాత్మజః
ఆ భవన సమూహం మధ్యలో మరో బాగా నిర్మించిన ఇంటిని, ఎన్నో ద్వారాలు కలిగి ఉన్నదాన్ని, వాయుపుత్రుడు చూశాడు.
బ్రహ్మణోఽర్థే కృతం దివ్యం దివి యద్ విశ్వకర్మణా। విమానం పుష్పకం నామ సర్వరత్నవిభూషితమ్
బ్రహ్మ కోసం విశ్వకర్మ నిర్మించిన ఆ దివ్యమైన విమానం, పుష్పకమని పిలవబడేది, అన్ని రకాల రత్నాలతో అలంకరించబడింది.
పరేణ తపసా లేభే యత్ కుబేరః పితామహాత్। కుబేరమోజసా జిత్వా లేభే తద్ రాక్షసేశ్వరః
తపస్సుతో కుబేరుడు తన తాత బ్రహ్మ వద్ద నుండి దాన్ని పొందాడు. ఆ తరువాత తన బలంతో కుబేరుని జయించి, రాక్షసాధిపతి దాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.
ఈహామృగసమాయుక్తైః కార్తస్వరహిరణ్మయైః। సుకృతైరాచితం స్తమ్భైః ప్రదీప్తమివ చ శ్రియా
పసిడి, వెండి తో చేసిన అందమైన స్తంభాలతో, వివిధ భంగిమలలో ఉన్న జంతు శిల్పాలతో, ఆ భవనం మహా ప్రకాశవంతంగా మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
మేరుమన్దరసంకాశైరుల్లిఖద్భిరివామ్బరమ్। కూటాగారైః శుభాగారైః సర్వతః సమలంకృతమ్
మేరూ, మందర పర్వతాలను పోలినట్లు, ఆకాశాన్ని తాకుతున్నట్టు ఉన్న గొప్ప మండపాలతో, అన్ని వైపులా ఆ భవనం అందంగా అలంకరించబడింది.
జ్వలనార్కప్రతీకాశైః సుకృతం విశ్వకర్మణా। హేమసోపానయుక్తం చ చారుప్రవరవేదికమ్
విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడిన ఆ భవనం, అగ్ని మరియు సూర్యుని వంటి ప్రకాశంతో మెరిసిపోతూ, బంగారు మెట్లతో, అందమైన శుభ్రమైన వేదికలతో అలంకరించబడింది.
జాలవాతాయనైర్యుక్తం కాఞ్చనైః స్ఫాటికైరపి। ఇన్ద్రనీలమహానీలమణిప్రవరవేదికమ్
బంగారు, స్ఫటికం తో చేసిన జాలీ కిటికీలతో, నీలమణులు, మహా నీల రత్నాలతో తయారైన వేదికలతో ఆ భవనం అలంకరించబడింది.
విద్రుమేణ విచిత్రేణ మణిభిశ్చ మహాధనైః। నిస్తులాభిశ్చ ముక్తాభిస్తలేనాభివిరాజితమ్
విచిత్రమైన పద్మరాగంతో, విలువైన రత్నాలతో, అపూర్వమైన ముత్యాలతో, చేతి తేలికైన మెరుపుతో ఆ భవనం ప్రతిచోటా ప్రకాశించేది.
చన్దనేన చ రక్తేన తపనీయనిభేన చ। సుపుణ్యగన్ధినా యుక్తమాదిత్యతరుణోపమమ్
ఎర్రగంధపు చందనం, బంగారు వర్ణపు ధూపంతో, పవిత్రమైన సువాసనలతో పరిమళించి, ఆ భవనం ఉదయ సూర్యుని లాగా మెరిసిపోయింది.
కూటాగారైర్వరాకారైర్వివిధైః సమలంకృతమ్। విమానం పుష్పకం దివ్యమారురోహ మహాకపిః। తత్రస్థః సర్వతో గన్ధం పానభక్ష్యాన్నసమ్భవమ్
వివిధ రకాల అందమైన మండపాలతో అలంకరించబడిన ఆ దివ్యమైన పుష్పక విమానాన్ని మహాకపి ఎక్కాడు. అక్కడ నిలబడి, పానీయాలు, భోజనాలు నుండి వచ్చే పరిమళాన్ని చుట్టూ అనుభవించాడు.
దివ్యం సమ్మూర్చ్ఛితం జిఘ్రన్ రూపవన్తమివానిలమ్। స గన్ధస్తం మహాసత్త్వం బన్ధుర్బన్ధుమివోత్తమమ్
ఆ దివ్యమైన మిశ్రమ పరిమళాన్ని, అందమైన గాలిలా వాసనను, అతను లోతుగా పీల్చుకున్నాడు. ఆ పరిమళం, ప్రియ మిత్రుడు మరొక మిత్రుణ్ని కలిసినట్టు ఆనందాన్ని కలిగించింది.
ఇత ఏహీత్యువాచేవ తత్ర యత్ర స రావణః। తతస్తాం ప్రస్థితః శాలాం దదర్శ మహతీం శివామ్
ఇక్కడికి రా అని చెప్పి, రావణుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు. అప్పుడు, అతను ఒక గొప్ప, శుభ్రమైన సభను చూశాడు.
రావణస్య మహాకాన్తాం కాన్తామివ వరస్త్రియమ్। మణిసోపానవికృతాం హేమజాలవిరాజితామ్
ఆ సభ రావణునిదే. అది అతని ప్రియ భార్యను పోలినంత అందంగా, రత్న మెట్లతో, బంగారు జాలీలతో మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
స్ఫాటికైరావృతతలాం దన్తాన్తరితరూపికామ్। ముక్తావజ్రప్రవాలైశ్చ రూప్యచామీకరైరపి
ఆ సభ నేల స్ఫటికంతో కప్పబడి, దంతాల మధ్య ఖాళీలను పోలిన ఆకారంలో ఉంది. ముత్యాలు, వజ్రాలు, పద్మరాగాలు, వెండి, బంగారం తో అలంకరించబడింది.
విభూషితాం మణిస్తమ్భైః సుబహుస్తమ్భభూషితామ్। సమైర్ఋజుభిరత్యుచ్చైః సమన్తాత్ సువిభూషితైః
అనేక రత్న స్తంభాలతో, ఎన్నో స్తంభాలతో, అన్ని వైపులా సమంగా, నేరుగా, చాలా ఎత్తుగా, అందంగా అలంకరించబడింది.