మహీ కృతా పర్వతరాజిపూర్ణా శైలాః కృతా వృక్షవితానపూర్ణాః। వృక్షాః కృతాః పుష్పవితానపూర్ణాః పుష్పం కృతం కేసరపత్రపూర్ణమ్
భూమి పర్వత వరుసలతో నిండింది, పర్వతాలు చెట్ల తలుపులతో నిండాయి, చెట్లు పుష్పాల తలుపులతో నిండాయి, పువ్వులు రేకులు, కేశరాలతో నిండాయి.
కృతాని వేశ్మాని చ పాణ్డురాణి తథా సుపుష్పాణ్యపి పుష్కరాణి। పునశ్చ పద్మాని సకేసరాణి వనాని చిత్రాణి సరోవరాణి
వెండిపోచిన భవనాలు, పుష్పాలతో నిండిన పద్మసరోవరాలు, మళ్లీ కేశరాలతో నిండిన కమలాలు, అద్భుతమైన అడవులు, సరస్సులు నిర్మించబడ్డాయి.
పుష్పాహ్వయం నామ విరాజమానం రత్నప్రభాభిశ్చ విఘూర్ణమానమ్। వేశ్మోత్తమానామపి చోచ్చమానం మహాకపిస్తత్ర మహావిమానమ్
పుష్పాహ్వయం అనే ఆ మహా విమానం అక్కడ ప్రకాశిస్తూ, రత్నాల కాంతితో మెరిసిపోతూ, అగ్రభవనాల మధ్య ఎత్తుగా నిలిచింది. అది మహాకపికి చెందిన గొప్ప భవనం.
కృతాశ్చ వైదూర్యమయా విహఙ్గా రూప్యప్రవాలైశ్చ తథా విహఙ్గాః। చిత్రాశ్చ నానావసుభిర్భుజఙ్గా జాత్యానురూపాస్తురగాః శుభాఙ్గాః
వైదూర్యంతో చేసిన పక్షులు, వెండి, పగడాలతో చేసిన పక్షులు, అనేక రత్నాలతో అలంకరించిన సర్పాలు, మంచి జాతి, అందమైన అవయవాలున్న గుర్రాలు అక్కడ కనిపించాయి.
ప్రవాలజామ్బూనదపుష్పపక్షాః సలీలమావర్జితజిహ్మపక్షాః। కామస్య సాక్షాదివ భాన్తి పక్షాః కృతా విహఙ్గాః సుముఖాః సుపక్షాః
పగడాలు, బంగారు రెక్కలతో, నీటిలో తడిసినట్లు వంగిన రెక్కలతో, మనసును ఆకర్షించేలా మెరిసే, అందమైన ముఖాలు, అద్భుతమైన రెక్కలతో ఉన్న పక్షులను అక్కడ తయారు చేశారు.
నియుజ్యమానాశ్చ గజాః సుహస్తాః సకేసరాశ్చోత్పలపత్రహస్తాః। బభూవ దేవీ చ కృతాసుహస్తా లక్ష్మీస్తథా పద్మిని పద్మహస్తా
సుందరమైన సొంకులతో గజాలు, కమలదళాల్లాంటి సొంకులతో, కేశరాలతో ఉన్న గజాలు, మంగళకరమైన చేతులతో దేవత, అలాగే కమలాలను పట్టుకున్న లక్ష్మి దేవి అక్కడ తయారు చేశారు.
ఇతీవ తద్గృహమభిగమ్య శోభనం సవిస్మయో నగమివ చారుకన్దరమ్। పునశ్చ తత్పరమసుగన్ధి సున్దరం హిమాత్యయే నగమివ చారుకన్దరమ్
ఆ అద్భుతమైన గృహాన్ని చేరుకుని, ఆశ్చర్యంతో, అందమైన గుహ ఉన్న పర్వతంలా అనిపించింది. మళ్లీ, పరిమళభరితమైన ఆ అందమైన స్థలం, మంచు కరిగిన తర్వాత గుహతో కూడిన పర్వతంలా అనిపించింది.
తతః స తాం కపిరభిపత్య పూజితాం చరన్ పురీం దశముఖబాహుపాలితామ్। అదృశ్య తాం జనకసుతాం సుపూజితాం సుదుఃఖితాం పతిగుణవేగనిర్జితామ్
తర్వాత ఆ కపివీరుడు, పది తలల రాక్షసుడు పాలించే నగరంలోకి ప్రవేశించి, అత్యంత గౌరవించబడిన, తీవ్రంగా దుఃఖిస్తున్న, భర్త గుణాల ప్రభావానికి లోనైన జనకుని కుమార్తెను వెతికాడు.
తతస్తదా బహువిధభావితాత్మనః కృతాత్మనో జనకసుతాం సువర్త్మనః। అపశ్యతోఽభవదతిదుఃఖితం మనః సచక్షుషః ప్రవిచరతో మహాత్మనః
ఆ సమయంలో, మంచి ఆలోచనలు కలిగి, ధర్మబుద్ధి గల జనకుని కుమార్తెను వెతుకుతూ, ఆ మహాత్ముడు చుట్టూ తన కళ్లతో ఎక్కడికక్కడా చూసినప్పుడు, అతని మనసు చాలా బాధతో నిండిపోయింది.
thumb|అష్టమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే అష్టమః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో, ఎనిమిదవ అధ్యాయం. వినండి.
స తస్య మధ్యే భవనస్య సంస్థితో మహద్విమానం మణిరత్నచిత్రితమ్। ప్రతప్తజామ్బూనదజాలకృత్రిమం దదర్శ ధీమాన్ పవనాత్మజః కపిః
ఆ భవనం మధ్యలో నిలబడి, పవనుని కుమారుడు హనుమంతుడు, మణులు రత్నాలతో అలంకరించబడిన గొప్ప ప్రాసాదాన్ని, మెరిసే బంగారు జాలులతో నిర్మించబడిన మహా భవనాన్ని చూశాడు.
తదప్రమేయప్రతికారకృత్రిమం కృతం స్వయం సాధ్వితి విశ్వకర్మణా। దివం గతే వాయుపథే ప్రతిష్ఠితం వ్యరాజతాదిత్యపథస్య లక్ష్మ తత్
ఆ అపారమైన, అద్భుతమైన భవనం, తానే స్వయంగా విశ్వకర్మ చేత నిర్మించబడింది. అది ఆకాశంలో, గాలి దారిలో పైకి ఎగసి, సూర్యుని మార్గంలా ప్రకాశించింది.
న తత్ర కించిన్న కృతం ప్రయత్నతో న తత్ర కించిన్న మహార్ఘరత్నవత్। న తే విశేషా నియతాః సురేష్వపి న తత్ర కించిన్న మహావిశేషవత్
అక్కడ ఏదీ నిర్లక్ష్యంగా చేయలేదు; ఏదీ విలువైన రత్నాలు లేకుండా లేదు; దేవతల్లో కూడా ఇంత ప్రత్యేకత లేదు; అక్కడ ప్రతిదీ ఎంతో విశిష్టంగా ఉంది.
తపః సమాధానపరాక్రమార్జితం మనఃసమాధానవిచారచారిణమ్। అనేకసంస్థానవిశేషనిర్మితం తతస్తతస్తుల్యవిశేషనిర్మితమ్
తపస్సు, ఏకాగ్రత, పరాక్రమంతో సంపాదించబడింది; మనస్సు స్థిరంగా ఉంచి, ఆలోచనతో నడిపించబడింది; అనేక రూపాల్లో, ప్రతి ఒక్కటి ప్రత్యేకంగా నిర్మించబడింది.
మనః సమాధాయ తు శీఘ్రగామినం దురాసదం మారుతతుల్యగామినమ్। మహాత్మనాం పుణ్యకృతాం మహర్ద్ధినాం యశస్వినామగ్ఱ్యముదామివాలయమ్
మనస్సు వేగంగా సాగిపోతూ, చేరుకోలేని విధంగా, గాలి వేగంతో కదిలేలా, గొప్ప మహాత్ములు, పుణ్యులు, మహోన్నతులు నివసించే అగ్రభవనంగా అది నిలిచింది.
విశేషమాలమ్బ్య విశేషసంస్థితం విచిత్రకూటం బహుకూటమణ్డితమ్। మనోఽభిరామం శరదిన్దునిర్మలం విచిత్రకూటం శిఖరం గిరేర్యథా
ప్రత్యేకమైన స్థాపన మీద నిలబడి, అనేక శిఖరాలతో అలంకరించబడి, మనసుకు హర్షాన్ని కలిగించేలా, శరదృతువులో చంద్రునిలా నిర్మలంగా, ఆ శిఖరాలు పర్వత శిఖరంలా అద్భుతంగా మెరిసాయి.
వహన్తి యత్కుణ్డలశోభితాననా మహాశనా వ్యోమచరానిశాచరాః। వివృత్తవిధ్వస్తవిశాలలోచనా మహాజవా భూతగణాః సహస్రశః
అక్కడ, కుండలాలతో అలంకరించబడిన ముఖాలు గల, ఎక్కువ తినే, ఆకాశంలో సంచరించే రాక్షసులు, విశాలమైన, తిరిగిన, గందరగోళమైన కళ్లతో, గొప్ప వేగంతో, వేలాది భూతగణాలతో కలిసి ప్రయాణించారు.
thumb|నవమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే నవమః సర్గః ॥౫-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో, తొమ్మిదవ అధ్యాయం. వినండి.
తస్యాలయవరిష్ఠస్య మధ్యే విమలమాయతమ్। దదర్శ భవనశ్రేష్ఠం హనుమాన్ మారుతాత్మజః
ఆ అద్భుతమైన నివాసం మధ్యలో, పవనుని కుమారుడు హనుమంతుడు, నిర్మలమైన, విశాలమైన, ఇళ్లన్నిటిలోకీ ఉత్తమమైన భవనాన్ని చూశాడు.
అర్ధయోజనవిస్తీర్ణమాయతం యోజనం మహత్। భవనం రాక్షసేన్ద్రస్య బహుప్రాసాదసంకులమ్
రాక్షసాధిపతి నివాసమైన ఆ మహా భవనం, అరయోజన వెడల్పుతో, ఒక యోజన పొడవుతో విస్తరించి, అనేక ప్రాసాదాలతో నిండినది.
మార్గమాణస్తు వైదేహీం సీతామాయతలోచనామ్। సర్వతః పరిచక్రామ హనూమానరిసూదనః
వైదేహి సీతను, పెద్ద కళ్లతో ఉన్నదాన్ని, శత్రువులను సంహరించేవాడు హనుమంతుడు, అన్ని చోట్లా వెతికాడు.
ఉత్తమం రాక్షసావాసం హనుమానవలోకయన్। ఆససాదాథ లక్ష్మీవాన్ రాక్షసేన్ద్రనివేశనమ్
ఉత్తమమైన రాక్షసుల నివాసాన్ని పరిశీలిస్తూ, మహా శ్రేయస్సుతో ఉన్న హనుమంతుడు, రాక్షసాధిపతి నివాసానికి చేరుకున్నాడు.
చతుర్విషాణైర్ద్విరదైస్త్రివిషాణైస్తథైవ చ। పరిక్షిప్తమసమ్బాధం రక్ష్యమాణముదాయుధైః
నాలుగు దంతాలు గల ఏనుగులు, మూడు దంతాలు గల ఏనుగులతో చుట్టుముట్టబడి, ఎక్కడా అడ్డంకిలేకుండా, గొప్ప ఆయుధాలు ధరించిన యోధులు కాపలా వేశారు.
రాక్షసీభిశ్చ పత్నీభీ రావణస్య నివేశనమ్। ఆహృతాభిశ్చ విక్రమ్య రాజకన్యాభిరావృతమ్
రావణుని నివాసం, అతని భార్యలు అయిన రాక్షసస్త్రియలతో నిండిపోయి, బలవంతంగా తీసుకురాబడిన రాజకుమార్తెలతో చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
తన్నక్రమకరాకీర్ణం తిమింగిలఝషాకులమ్। వాయువేగసమాధూతం పన్నగైరివ సాగరమ్
ఆ ప్రదేశం, మొసళ్ళు, మకరాలతో నిండిపోయి, పెద్ద చేపలతో కిక్కిరిసిపోయి, గాలి వేగంతో అలలు ఎగిసిపడుతూ, పాములతో నిండిన సముద్రమువలె కనిపించింది.
యా హి వైశ్రవణే లక్ష్మీర్యా చన్ద్రే హరివాహనే। సా రావణగృహే రమ్యా నిత్యమేవానపాయినీ
వైశ్రవణుని వద్ద ఉన్న ఐశ్వర్యం, చంద్రుని వద్ద ఉన్నది, గరుత్మంతుని వద్ద ఉన్నది, అదే శాశ్వతమైన, అపరాజితమైన ఐశ్వర్యం రావణుని ఇంట్లో ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉంది.
తస్య హర్మ్యస్య మధ్యస్థవేశ్మ చాన్యత్ సునిర్మితమ్। బహునిర్యూహసంయుక్తం దదర్శ పవనాత్మజః
ఆ భవన సమూహం మధ్యలో మరో బాగా నిర్మించిన ఇంటిని, ఎన్నో ద్వారాలు కలిగి ఉన్నదాన్ని, వాయుపుత్రుడు చూశాడు.
బ్రహ్మణోఽర్థే కృతం దివ్యం దివి యద్ విశ్వకర్మణా। విమానం పుష్పకం నామ సర్వరత్నవిభూషితమ్
బ్రహ్మ కోసం విశ్వకర్మ నిర్మించిన ఆ దివ్యమైన విమానం, పుష్పకమని పిలవబడేది, అన్ని రకాల రత్నాలతో అలంకరించబడింది.
పరేణ తపసా లేభే యత్ కుబేరః పితామహాత్। కుబేరమోజసా జిత్వా లేభే తద్ రాక్షసేశ్వరః
తపస్సుతో కుబేరుడు తన తాత బ్రహ్మ వద్ద నుండి దాన్ని పొందాడు. ఆ తరువాత తన బలంతో కుబేరుని జయించి, రాక్షసాధిపతి దాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.
ఈహామృగసమాయుక్తైః కార్తస్వరహిరణ్మయైః। సుకృతైరాచితం స్తమ్భైః ప్రదీప్తమివ చ శ్రియా
పసిడి, వెండి తో చేసిన అందమైన స్తంభాలతో, వివిధ భంగిమలలో ఉన్న జంతు శిల్పాలతో, ఆ భవనం మహా ప్రకాశవంతంగా మెరిసిపోతూ కనిపించింది.