సముద్రమివ గమ్భీరం సముద్రసమనిఃస్వనమ్। మహాత్మనో మహద్ వేశ్మ మహారత్నపరిచ్ఛదమ్
ఆ మహాత్ముని గొప్ప ప్రాసాదు సముద్రంలా లోతుగా, సముద్రం మాదిరిగా గర్జిస్తూ, అపారమైన ధనంతో అలంకరించబడింది.
మహారత్నసమాకీర్ణం దదర్శ స మహాకపిః। విరాజమానం వపుషా గజాశ్వరథసంకులమ్
ఆ మహాకపిని ఆ ప్రాసాదాన్ని విలువైన రత్నాలతో నిండినదిగా, వెలుగు వెలిగేలా, ఏనుగులు, కుదిరాలు, రథాలతో కిక్కిరిసినదిగా చూశాడు.
లంకాభరణమిత్యేవ సోఽమన్యత మహాకపిః। చచార హనుమాంస్తత్ర రావణస్య సమీపతః
ఇది లంకకు నిజమైన అలంకారం అని ఆ మహాకపిని భావించాడు. హనుమంతుడు అక్కడ రావణుడి సమీపంలో సంచరించాడు.
గృహాద్ గృహం రాక్షసానాముద్యానాని చ సర్వశః। వీక్షమాణోఽప్యసంత్రస్తః ప్రాసాదాంశ్చ చచార సః
రాక్షసుల ఇల్లుల నుండి మరో ఇల్లుకు, అన్ని ఉద్యానవనాల్లోనూ, భయపడకుండా, ఆ ప్రాసాదాలను పరిశీలిస్తూ తిరిగాడు.
అవప్లుత్య మహావేగః ప్రహస్తస్య నివేశనమ్। తతోఽన్యత్ పుప్లువే వేశ్మ మహాపార్శ్వస్య వీర్యవాన్
అతని వేగం గొప్పది. ప్రహస్తుని ఇంటికి దూకి, అక్కడినుండి మహాపార్శ్వుని ఇంటికీ దూకాడు.
అథ మేఘప్రతీకాశం కుమ్భకర్ణనివేశనమ్। విభీషణస్య చ తథా పుప్లువే స మహాకపిః
తర్వాత మేఘంలా కనిపించే కుంభకర్ణుని ఇంటికీ, అలాగే విభీషణుని ఇంటికీ ఆ మహాకపిని దూకాడు.
మహోదరస్య చ తథా విరూపాక్షస్య చైవ హి। విద్యుజ్జిహ్వస్య భవనం విద్యున్మాలేస్తథైవ చ
అలాగే మహోదరుని, విరూపాక్షుని, విద్యుజ్జిహ్వ, విద్యున్మాలి ఇళ్లకూ వెళ్లాడు.
వజ్రదంష్ట్రస్య చ తథా పుప్లువే స మహాకపిః। శుకస్య చ మహావేగః సారణస్య చ ధీమతః
అలాగే వజ్రదంష్ట్రుని ఇంటికీ, శుకుని, వేగవంతుడైన సారణుని, ధీమంతుడైన వారి ఇళ్లకూ ఆ మహాకపిని దూకాడు.
తథా చేన్ద్రజితో వేశ్మ జగామ హరియూథపః। జమ్బుమాలేః సుమాలేశ్చ జగామ హరిసత్తమః
అలాగే వానరసేనాధిపతి ఇంద్రజిత్తు ఇంటికీ, జంబుమాలి, సుమాలి ఇళ్లకూ వెళ్లాడు.
రశ్మికేతోశ్చ భవనం సూర్యశత్రోస్తథైవ చ। వజ్రకాయస్య చ తథా పుప్లువే స మహాకపిః
రశ్మికేతువు, సూర్యశత్రువు, వజ్రకాయ ఇళ్లకూ ఆ మహాకపిని దూకాడు.
ధూమ్రాక్షస్యాథ సమ్పాతేర్భవనం మారుతాత్మజః। విద్యుద్రూపస్య భీమస్య ఘనస్య విఘనస్య చ
తర్వాత వాయుపుత్రుడు ధూమ్రాక్ష, సంపాతి, విద్యుద్రూపుడు, భీముడు, ఘనుడు, విఘనుడు ఇళ్లకూ వెళ్లాడు.
శుకనాభస్య చక్రస్య శఠస్య కపటస్య చ। హ్రస్వకర్ణస్య దంష్ట్రస్య లోమశస్య చ రక్షసః
అతడు శుకనాభుడు, చక్రుడు, శఠుడు, కపటుడు, హ్రస్వకర్ణుడు, దంష్ట్రుడు, లోమశుడు అనే రాక్షసుల ఇళ్లకూ వెళ్లాడు.
యుద్ధోన్మత్తస్య మత్తస్య ధ్వజగ్రీవస్య సాదినః। విద్యుజ్జిహ్వద్విజిహ్వానాం తథా హస్తిముఖస్య చ
యుద్ధోన్మత్తుడు, మత్తుడు, ధ్వజగ్రీవుడు అనే అశ్వారోహుడు, విద్యుజ్జిహ్వులు, విజిహ్వులు, అలాగే హస్తిముఖుడు — వీరి ఇళ్లకూ హనుమంతుడు వెళ్లాడు.
కరాలస్య పిశాచస్య శోణితాక్షస్య చైవ హి। ప్లవమానః క్రమేణైవ హనుమాన్ మారుతాత్మజః
క్రమంగా ఎగిరిపోతూ వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, కరాళుడు, పిశాచుడు, శోణితాక్షుడు వీరి ఇళ్లకూ చేరాడు.
తేషు తేషు మహార్హేషు భవనేషు మహాయశాః। తేషామృద్ధిమతామృద్ధిం దదర్శ స మహాకపిః
ఆ గొప్ప కపివీరుడు, ఆ విలాసవంతమైన భవనాల్లో, ఆ ధనికుల ఐశ్వర్యాన్ని చూశాడు.
సర్వేషాం సమతిక్రమ్య భవనాని సమన్తతః। ఆససాదాథ లక్ష్మీవాన్ రాక్షసేన్ద్రనివేశనమ్
అన్ని ఇళ్లను చుట్టూ తిరిగి, చివరికి ఆ మహాతేజస్వి రాక్షసరాజు నివాసానికి చేరాడు.
రావణస్యోపశాయిన్యో దదర్శ హరిసత్తమః। విచరన్ హరిశార్దూలో రాక్షసీర్వికృతేక్షణాః
హనుమంతుడు, కపులలో సింహంలా సంచరిస్తూ, రావణుని భార్యలను, భయంకరమైన కళ్లున్న రాక్షసులను అక్కడ చూసాడు.
శూలముద్గరహస్తాంశ్చ శక్తితోమరధారిణః। దదర్శ వివిధాన్గుల్మాంస్తస్య రక్షఃపతేర్గృహే
రాక్షసాధిపతి ఇంట్లో, శూలాలు, ముసల్లు, శక్తులు, తోమరాలు పట్టుకున్న అనేక సైనిక గుంపులను హనుమంతుడు చూశాడు.
రాక్షసాంశ్చ మహాకాయాన్ నానాప్రహరణోద్యతాన్। రక్తాన్ శ్వేతాన్ సితాంశ్చాపి హరీంశ్చాపి మహాజవాన్
వివిధ ఆయుధాలు ధరించిన, పెద్ద శరీరాలున్న, ఎరుపు, తెలుపు, నలుపు రంగుల రాక్షసులను, అలాగే వేగవంతమైన వానరులను కూడా చూశాడు.
కులీనాన్ రూపసమ్పన్నాన్ గజాన్ పరగజారుజాన్। శిక్షితాన్ గజశిక్షాయామైరావతసమాన్ యుధి
ఉత్తమ వంశంలో పుట్టిన, అందమైన, యుద్ధ విద్యలో నిపుణులైన, శత్రు ఏనుగులకు బాధిచేసే, యుద్ధంలో ఐరావతుని సమానమైన ఏనుగులను చూశాడు.
నిహన్తౄన్ పరసైన్యానాం గృహే తస్మిన్ దదర్శ సః। క్షరతశ్చ యథా మేఘాన్ స్రవతశ్చ యథా గిరీన్
ఆ ఇంట్లో, శత్రు సైన్యాలను నాశనం చేసే వీరులను, మేఘాలా వర్షంలా పొంగిపొర్లుతూ, పర్వతాలా ప్రవహిస్తూ ఉన్నవారిని చూశాడు.
మేఘస్తనితనిర్ఘోషాన్ దుర్ధర్షాన్ సమరే పరైః। సహస్రం వాహినీస్తత్ర జామ్బూనదపరిష్కృతాః
వెండి ధ్వని చేసే మేఘాలా గర్జనతో, శత్రువులకు దుర్గమమైన, బంగారు అలంకారాలతో వెలిగే వెయ్యి సైన్యాలను అక్కడ చూశాడు.
హేమజాలైరవిచ్ఛిన్నాస్తరుణాదిత్యసంనిభాః। దదర్శ రాక్షసేన్ద్రస్య రావణస్య నివేశనే
రావణుడు, రాక్షసరాజు నివాసంలో, బంగారు జాలాలతో అడ్డుకోబడని, ఉదయించు సూర్యుని పోలి ప్రకాశించే వారిని చూశాడు.
శిబికా వివిధాకారాః స కపిర్మారుతాత్మజః। లతాగృహాణి చిత్రాణి చిత్రశాలాగృహాణి చ
ఆ వాయుపుత్రుడు, అనేక ఆకారాల శిబికలు, అద్భుతమైన వల్లి గృహాలు, చిత్రాలతో అలంకరించిన మందిరాలను చూశాడు.
క్రీడాగృహాణి చాన్యాని దారుపర్వతకాని చ। కామస్య గృహకం రమ్యం దివాగృహకమేవ చ
ఇంకా ఆటగదులు, చెక్కతో చేసిన పర్వతాలు, సుందరమైన కామగృహం, పగటి గది కూడా చూశాడు.
దదర్శ రాక్షసేన్ద్రస్య రావణస్య నివేశనే। స మన్దరసమప్రఖ్యం మయూరస్థానసంకులమ్
రాక్షసరాజు రావణుని ప్రాసాదంలో, మందర పర్వతంలా ఉన్న, నెమలి ఆసనాలతో నిండిన భవనాన్ని చూశాడు.
ధ్వజయష్టిభిరాకీర్ణం దదర్శ భవనోత్తమమ్। అనన్తరత్ననిచయం నిధిజాలం సమన్తతః। ధీరనిష్ఠితకర్మాఙ్గం గృహం భూతపతేరివ
పతాకా దండలతో నిండిన, చుట్టూ అనంతమైన రత్నాల గుళికలతో ఉన్న, దృఢంగా నిర్మించిన, భూతపతికి సమానమైన గొప్ప భవనాన్ని చూశాడు.
అర్చిర్భిశ్చాపి రత్నానాం తేజసా రావణస్య చ। విరరాజ చ తద్ వేశ్మ రశ్మివానివ రశ్మిభిః
ఆ భవనం, రత్నాల కాంతితో, రావణుని తేజస్సుతో, సూర్యుడు తన కిరణాలతో వెలిగినట్లుగా ప్రకాశించింది.
జామ్బూనదమయాన్యేవ శయనాన్యాసనాని చ। భాజనాని చ శుభ్రాణి దదర్శ హరియూథపః
వానరసేనాధిపతి, పూర్తిగా బంగారంతో చేసిన మంచాలు, ఆసనాలు, మెరిసే పాత్రలను చూశాడు.
మధ్వాసవకృతక్లేదం మణిభాజనసంకులమ్। మనోరమమసమ్బాధం కుబేరభవనం యథా
తేనె, మద్యం తడిసిన, మణిపాత్రలతో నిండిన, ఆకర్షణీయంగా, విశాలంగా ఉన్న, కుబేరుని భవనంలా ఉన్న గదిని చూశాడు.