లంకాయా వచనం శ్రుత్వా హనుమాన్ మారుతాత్మజః। యత్నవాన్ స హరిశ్రేష్ఠః స్థితః శైల ఇవాపరః
లంకా మాటలు విని, గాలి కుమారుడైన హనుమంతుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, మరో కొండలా స్థిరంగా నిలబడ్డాడు.
స తాం స్త్రీరూపవికృతాం దృష్ట్వా వానరపుఙ్గవః। ఆబభాషేఽథ మేధావీ సత్త్వవాన్ ప్లవగర్షభః
ఆమెను, స్త్రీ రూపంలో వికారంగా ఉన్నదాన్ని చూసి, తెలివిగల, ధైర్యవంతుడైన వానరులలో శ్రేష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు.
ద్రక్ష్యామి నగరీం లంకాం సాట్టప్రాకారతోరణామ్। ఇత్యర్థమిహ సమ్ప్రాప్తః పరం కౌతూహలం హి మే
"ఈ కోటలు, ప్రాకారాలు, గోపురాలతో కూడిన లంకా నగరాన్ని చూడాలని నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది. అందుకే ఇక్కడికి వచ్చాను."
వనాన్యుపవనానీహ లంకాయాః కాననాని చ। సర్వతో గృహముఖ్యాని ద్రష్టుమాగమనం హి మే
"లంకాలోని అన్ని అడవులు, ఉద్యానవనాలు, తోటలు, ముఖ్యమైన ఇళ్ళన్నీ చూడటానికి నేను వచ్చాను."
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా లంకా సా కామరూపిణీ। భూయ ఏవ పునర్వాక్యం బభాషే పరుషాక్షరమ్
అతని మాటలు విని, కావలసిన రూపం ధరించగల లంకా, మళ్లీ కోపంగా కఠినంగా ఇలా చెప్పింది.
మామనిర్జిత్య దుర్బుద్ధే రాక్షసేశ్వరపాలితామ్। న శక్యం హ్యద్య తే ద్రష్టుం పురీయం వానరాధమ
"ఓ నీచ వానరా! నన్ను ఓడించకుండా, రాక్షసుల అధిపతి కాపాడుతున్న ఈ నగరాన్ని నువ్వు ఈ రోజు చూడలేవు."
తతః స హరిశార్దూలస్తామువాచ నిశాచరీమ్। దృష్ట్వా పురీమిమాం భద్రే పునర్యాస్యే యథాగతమ్
అప్పుడు వానరులలో సింహంలాంటి వాడు, ఆ రాత్రివేళ సంచరించే స్త్రీతో ఇలా అన్నాడు: "ఈ నగరాన్ని చూసిన తర్వాత, నేను వచ్చిన దారిలో తిరిగి వెళ్తాను, అమ్మా."
తతః కృత్వా మహానాదం సా వై లంకా భయంకరమ్। తలేన వానరశ్రేష్ఠం తాడయామాస వేగితా
అప్పుడు భయంకరమైన లంకా, గొప్ప అరుపుతో, వేగంగా వచ్చి వానరులలో శ్రేష్ఠుడిని తన చేయితో కొట్టింది.
తతః స హరిశార్దూలో లంకయా తాడితో భృశమ్। ననాద సుమహానాదం వీర్యవాన్ మారుతాత్మజః
ఆ సమయంలో, లంకా బలంగా కొట్టినప్పుడు, గాలి కుమారుడైన, శక్తివంతుడైన వానరులలో సింహం, గొప్ప అరుపు వేశాడు.
తతః సంవర్తయామాస వామహస్తస్య సోఽఙ్గులీః। ముష్టినాభిజఘానైనాం హనుమాన్ క్రోధర్మూచ్ఛితః
అప్పుడు హనుమంతుడు కోపంతో తన ఎడమ చేయి వేళ్లను మడిచి, గట్టిగా ముష్టితో ఆమెను కొట్టాడు.
స్త్రీ చేతి మన్యమానేన నాతిక్రోధః స్వయం కృతః। సా తు తేన ప్రహారేణ విహ్వలాఙ్గీ నిశాచరీ। పపాత సహసా భూమౌ వికృతాననదర్శనా
ఆమె స్త్రీ అని భావించి, అతను ఎక్కువ కోపపడలేదు. కానీ అతని దెబ్బతో, ఆ రాత్రివేళ సంచరించే స్త్రీ, అవయవాలు తడబడిపోయి, ముఖం వంకరగా భూమిపై అకస్మాత్తుగా పడిపోయింది.
తతస్తు హనుమాన్ వీరస్తాం దృష్ట్వా వినిపాతితామ్। కృపాం చకార తేజస్వీ మన్యమానః స్త్రియం చ తామ్
అప్పుడు ధైర్యవంతుడైన హనుమంతుడు, ఆమె పడిపోయిన దాన్ని చూసి, ఆమెను స్త్రీగా భావించి, దయతో చూశాడు.
తతో వై భృశముద్విగ్నా లంకా సా గద్గదాక్షరమ్। ఉవాచాగర్వితం వాక్యం హనుమన్తం ప్లవఙ్గమమ్
అప్పుడు లంకా, ఎంతో ఆందోళనతో, మాటలు తడబడుతూ, గర్వంగా హనుమంతుడిని ఇలా అడిగింది.
ప్రసీద సుమహాబాహో త్రాయస్వ హరిసత్తమ। సమయే సౌమ్య తిష్ఠన్తి సత్త్వవన్తో మహాబలాః
దయచేసి, మహాబాహువూ, నన్ను కాపాడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడా. శాంతమైనవారు, బలవంతులు ఎప్పుడూ తమ హద్దులోనే ఉంటారు.
అహం తు నగరీ లంకా స్వయమేవ ప్లవఙ్గమ। నిర్జితాహం త్వయా వీర విక్రమేణ మహాబల
నేనే ఈ లంకా నగరం, వానరా. నీ పరాక్రమంతో, నీ బలంతో నీవు నన్ను జయించావు, వీరుడా.
ఇదం చ తథ్యం శృణు మే బ్రువన్త్యా వై హరీశ్వర। స్వయం స్వయమ్భువా దత్తం వరదానం యథా మమ
ఇప్పుడు నేను చెప్పేది నిజమే, వానరాధిపతీ, విను. స్వయంభువు నాకు ఒక వరం ఇచ్చాడు.
యదా త్వాం వానరః కశ్చిద్ విక్రమాద్ వశమానయేత్। తదా త్వయా హి విజ్ఞేయం రక్షసాం భయమాగతమ్
ఎప్పుడైనా ఏ వానరుడు తన శక్తితో నిన్ను జయిస్తే, అప్పుడే రాక్షసులకు ప్రమాదం దగ్గరపడిందని తెలుసుకో.
స హి మే సమయః సౌమ్య ప్రాప్తోఽద్య తవ దర్శనాత్। స్వయమ్భూవిహితః సత్యో న తస్యాస్తి వ్యతిక్రమః
ఆ నిబంధన, శాంతుడా, నీవు వచ్చి నేడు నెరవేరింది. స్వయంభువు నిర్ణయించినది, అది తప్పదు.
సీతానిమిత్తం రాజ్ఞస్తు రావణస్య దురాత్మనః। రక్షసాం చైవ సర్వేషాం వినాశః సముపాగతః
సీత కారణంగా, దుర్మార్గుడు రావణుడు కారణంగా, రాక్షసులందరికీ నాశనం సమీపించింది.
తత్ ప్రవిశ్య హరిశ్రేష్ఠ పురీం రావణపాలితామ్। విధత్స్వ సర్వకార్యాణి యాని యానీహ వాఞ్ఛసి
అందుకే, వానరులలో శ్రేష్ఠుడా, రావణుడు రక్షిస్తున్న నగరంలోకి ప్రవేశించి, నీవు కోరుకున్న కార్యాలన్నీ నెరవేర్చు.
ప్రవిశ్య శాపోపహతాం హరీశ్వర పురీం శుభాం రాక్షసముఖ్యపాలితామ్। యదృచ్ఛయా త్వం జనకాత్మజాం సతీం విమార్గ సర్వత్ర గతో యథాసుఖమ్
శాపగ్రస్తమైనా, రాక్షసులలో ప్రముఖులు కాపాడుతున్న ఆ పుణ్యనగరంలోకి ప్రవేశించి, నీవు కోరినట్లు యథేచ్ఛగా జనకునికుమారిని వెతుకు.
thumb|చతుర్థః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే చతుర్థః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో, నాలుగవ సర్గను వినండి.
స నిర్జిత్య పురీం లంకాం శ్రేష్ఠాం తాం కామరూపిణీమ్। విక్రమేణ మహాతేజా హనూమాన్ కపిసత్తమః
తన పరాక్రమంతో, అద్భుతమైన రూపాలు ధరించగల ఆ లంకా నగరాన్ని జయించిన హనుమంతుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, మహాతేజస్వి—
అద్వారేణ మహావీర్యః ప్రాకారమవపుప్లువే। నిశి లంకాం మహాసత్త్వో వివేశ కపికుఞ్జరః
అతడు గొప్ప ధైర్యంతో, గోడను దాటి, ద్వారం ద్వారా కాకుండా, రాత్రిపూట ఆ లంకా నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
ప్రవిశ్య నగరీం లంకాం కపిరాజహితంకరః। చక్రేఽథ పాదం సవ్యం చ శత్రూణాం స తు మూర్ధని
వానరరాజు హితార్థంగా లంకా నగరంలోకి ప్రవేశించిన అతడు, శత్రువుల తలపై తన ఎడమ కాలు పెట్టాడు.
తతస్తు తాం పురీం లంకాం రమ్యామభియయౌ కపిః। హసితోత్కృష్టనినదైస్తూర్యఘోషపురస్కృతైః
తర్వాత ఆ వానరుడు, హాస్యంతో కూడిన గొప్ప శబ్దాలు, వాద్యాల గోషతో కూడిన ఆ అందమైన లంకా నగరాన్ని చేరాడు.
వజ్రాఙ్కుశనికాశైశ్చ వజ్రజాలవిభూషితైః। గృహమేఘైః పురీ రమ్యా బభాసే ద్యౌరివామ్బుదైః
వజ్రపు అంకుశాల్లా మెరిసే, వజ్రజాలాలతో అలంకరించబడిన భవనాలతో ఆ లంకా నగరం ఆకాశంలో మేఘాల్లా ప్రకాశించింది.
ప్రజజ్వాల తదా లంకా రక్షోగణగృహైః శుభైః। సితాభ్రసదృశైశ్చిత్రైః పద్మస్వస్తికసంస్థితైః
ఆ సమయంలో, రాక్షస సమూహాల శుభ్రమైన, తెల్ల మేఘాల్లాంటి, పద్మం, స్వస్తిక ఆకారాలతో అలంకరించిన ఇళ్ళతో లంకా మెరిసిపోతూ కనిపించింది.
వర్ధమానగృహైశ్చాపి సర్వతః సువిభూషితైః। తాం చిత్రమాల్యాభరణాం కపిరాజహితంకరః
ప్రతి వైపునా అందంగా అలంకరించబడిన, పెరుగుతున్న గృహాలతో, వివిధ పుష్పమాలలు, ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఆ నగరాన్ని వానరరాజు హితార్థిగా చూసాడు.
రాఘవార్థే చరన్ శ్రీమాన్ దదర్శ చ ననన్ద చ। భవనాద్ భవనం గచ్ఛన్ దదర్శ కపికుఞ్జరః
రాఘవుని కోసం సంచరిస్తూ, మహాత్ముడు హనుమంతుడు ఆనందంతో భవనం నుంచి భవనానికి వెళ్ళి వాటిని చూశాడు.