క్రౌఞ్చబర్హిణసంఘుష్టై రాజహంసనిషేవితైః। తూర్యాభరణనిర్ఘోషైః సర్వతః పరినాదితామ్
క్రౌంచపక్షులు, నెమళ్ళు అరుపులతో, రాజహంసలు తిరిగే ఆ నగరం, సంగీత వాయిద్యాలు, ఆభరణాల ధ్వనులతో ప్రతిదిక్కూ మారుమోగింది.
వస్వోకసారప్రతిమాం సమీక్ష్య నగరీం తతః। ఖమివోత్పతితాం లంకాం జహర్ష హనుమాన్ కపిః
దేవతల సంపదతో సమానమైన ఆ నగరాన్ని చూసి, ఆకాశంలోకి లంక ఎగిరినట్టు కనిపించడంతో, హనుమంతుడు ఎంతో ఆనందపడ్డాడు.
తాం సమీక్ష్య పురీం లంకాం రాక్షసాధిపతేః శుభామ్। అనుత్తమామృద్ధిమతీం చిన్తయామాస వీర్యవాన్
రాక్షసాధిపతి రావణుని ఆ శుభ్రమైన, అపూర్వమైన, ఐశ్వర్యవంతమైన లంక నగరాన్ని వీరుడు హనుమంతుడు గమనించి ఆలోచించసాగాడు.
నేయమన్యేన నగరీ శక్యా ధర్షయితుం బలాత్। రక్షితా రావణబలైరుద్యతాయుధపాణిభిః
రావణుని సైనికులు ఆయుధాలతో అప్రమత్తంగా కాపాడుతున్న ఈ నగరాన్ని బలవంతంగా ఎవరూ జయించలేరు.
కుముదాఙ్గదయోర్వాపి సుషేణస్య మహాకపేః। ప్రసిద్ధేయం భవేద్ భూమిర్మైన్దద్వివిదయోరపి
ఈ భూమికి కుముదుడు, అంగదుడు, మహాకవి సుషేణుడు, ప్రసిద్ధమైన మైందుడు, ద్వివిదుడు వంటి వానరుల వల్లే పేరొస్తుంది.
వివస్వతస్తనూజస్య హరేశ్చ కుశపర్వణః। ఋక్షస్య కపిముఖ్యస్య మమ చైవ గతిర్భవేత్
లేదా వివస్వంతుని కుమారుడు, హరిచేత కుమారుడు కుశపర్వణుడు, వానరాధిపతి ఋక్షుడు, లేదా నన్ను గూర్చి కూడా ఈ కీర్తి లభించవచ్చు.
సమీక్ష్య చ మహాబాహో రాఘవస్య పరాక్రమమ్। లక్ష్మణస్య చ విక్రాన్తమభవత్ ప్రీతిమాన్ కపిః
మహాబాహువు రాముని శౌర్యాన్ని, లక్ష్మణుని పరాక్రమాన్ని గమనించి, ఆ వానరుడు హర్షంతో నిండిపోయాడు.
తాం రత్నవసనోపేతాం గోష్ఠాగారావతంసికామ్। యన్త్రాగారస్తనీమృద్ధాం ప్రమదామివ భూషితామ్
రత్నాల వస్త్రాలతో అలంకరించబడిన, గోశాల గుర్తుతో, యంత్రాల గదులతో, అంగరాగాలతో అలంకరించబడిన సుందరమైన స్త్రీలా ఆమెను చూశాడు.
తాం నష్టతిమిరాం దీపైర్భాస్వరైశ్చ మహాగ్రహైః। నగరీం రాక్షసేన్ద్రస్య స దదర్శ మహాకపిః
దీపాల వెలుగుతో, మహాగ్రహాల ప్రకాశంతో చీకటి తొలగిన రావణుని నగరాన్ని ఆ మహాకపిని చూశాడు.
అథ సా హరిశార్దూలం ప్రవిశన్తం మహాకపిమ్। నగరీ స్వేన రూపేణ దదర్శ పవనాత్మజమ్
ఆ నగరం తన అసలు రూపంలో, వానరులలో సింహుడైన, పవనుని కుమారుడైన మహాబలహనుమంతుడు లోపలికి ప్రవేశిస్తున్నాడని చూశింది.
సా తం హరివరం దృష్ట్వా లంకా రావణపాలితా। స్వయమేవోత్థితా తత్ర వికృతాననదర్శనా
రావణుడు పాలించే లంక ఆ వానరశ్రేష్ఠుడిని చూసి, తానే అక్కడ లేచి, భయంకరమైన ముఖాన్ని కనబరిచింది.
పురస్తాత్ తస్య వీరస్య వాయుసూనోరతిష్ఠత। ముఞ్చమానా మహానాదమబ్రవీత్ పవనాత్మజమ్
ఆ వీరుడైన పవనుని కుమారుడి ముందుగా నిలబడి, భయంకరమైన గర్జనతో, హనుమంతుడితో మాట్లాడింది.
కస్త్వం కేన చ కార్యేణ ఇహ ప్రాప్తో వనాలయ। కథయస్వేహ యత్ తత్త్వం యావత్ ప్రాణా ధరన్తి తే
"నీవెవరు? ఏ పని కోసం ఇక్కడికి వచ్చావు వనవాసి? నీ ప్రాణం ఉన్నంతవరకు నిజం చెప్పు."
న శక్యం ఖల్వియం లంకా ప్రవేష్టుం వానర త్వయా। రక్షితా రావణబలైరభిగుప్తా సమన్తతః
"ఓ వానరా! రావణుని సైన్యాలు అన్ని వైపులా కాపాడుతున్న ఈ లంకలోకి నువ్వు ప్రవేశించటం అసాధ్యం."
అథ తామబ్రవీద్ వీరో హనుమానగ్రతః స్థితామ్। కథయిష్యామి తత్ తత్త్వం యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసే
అప్పుడు ధైర్యవంతుడైన హనుమంతుడు ఆమె ఎదుట నిలబడి ఇలా అన్నాడు: "నీవు నన్ను అడిగిన విషయాన్ని నిజంగా చెబుతాను."
కా త్వం విరూపనయనా పురద్వారేఽవతిష్ఠసే। కిమర్థం చాపి మాం క్రోధాన్నిర్భర్త్సయసి దారుణే
"నీవెవరు? ఈ నగర ద్వారంలో వికారమైన కళ్లతో నిలబడి ఉన్నావు. నీవు ఎందుకు కోపంతో నన్ను ఇంత కఠినంగా దూషిస్తున్నావు?"
హనుమద్వచనం శ్రుత్వా లంకా సా కామరూపిణీ। ఉవాచ వచనం క్రుద్ధా పరుషం పవనాత్మజమ్
హనుమంతుని మాటలు విని, కావలసిన రూపం ధరించగల లంకా, గాలి కుమారునికి కోపంతో కఠినంగా ఇలా చెప్పింది.
అహం రాక్షసరాజస్య రావణస్య మహాత్మనః। ఆజ్ఞాప్రతీక్షా దుర్ధర్షా రక్షామి నగరీమిమామ్
"నేను రాక్షసుల రాజైన మహాత్ముడు రావణుని ఆజ్ఞ కోసం ఎదురు చూస్తూ, ఈ నగరాన్ని ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని విధంగా కాపాడుతున్నాను."
న శక్యం మామవజ్ఞాయ ప్రవేష్టుం నగరీమిమామ్। అద్య ప్రాణైః పరిత్యక్తః స్వప్స్యసే నిహతో మయా
"నన్ను లెక్కచేయకుండా ఈ నగరంలోకి ప్రవేశించడం అసాధ్యం. నేడు నీవు నా చేతిలో ప్రాణాలు విడిచిపెట్టి పడుకుంటావు."
అహం హి నగరీ లంకా స్వయమేవ ప్లవఙ్గమ। సర్వతః పరిరక్షామి అతస్తే కథితం మయా
"ఓ వానరా! నేనే లంకా నగరం. నేను అన్ని వైపులా దీనిని కాపాడుతున్నాను. ఇదే నిజం."
లంకాయా వచనం శ్రుత్వా హనుమాన్ మారుతాత్మజః। యత్నవాన్ స హరిశ్రేష్ఠః స్థితః శైల ఇవాపరః
లంకా మాటలు విని, గాలి కుమారుడైన హనుమంతుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, మరో కొండలా స్థిరంగా నిలబడ్డాడు.
స తాం స్త్రీరూపవికృతాం దృష్ట్వా వానరపుఙ్గవః। ఆబభాషేఽథ మేధావీ సత్త్వవాన్ ప్లవగర్షభః
ఆమెను, స్త్రీ రూపంలో వికారంగా ఉన్నదాన్ని చూసి, తెలివిగల, ధైర్యవంతుడైన వానరులలో శ్రేష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు.
ద్రక్ష్యామి నగరీం లంకాం సాట్టప్రాకారతోరణామ్। ఇత్యర్థమిహ సమ్ప్రాప్తః పరం కౌతూహలం హి మే
"ఈ కోటలు, ప్రాకారాలు, గోపురాలతో కూడిన లంకా నగరాన్ని చూడాలని నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది. అందుకే ఇక్కడికి వచ్చాను."
వనాన్యుపవనానీహ లంకాయాః కాననాని చ। సర్వతో గృహముఖ్యాని ద్రష్టుమాగమనం హి మే
"లంకాలోని అన్ని అడవులు, ఉద్యానవనాలు, తోటలు, ముఖ్యమైన ఇళ్ళన్నీ చూడటానికి నేను వచ్చాను."
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా లంకా సా కామరూపిణీ। భూయ ఏవ పునర్వాక్యం బభాషే పరుషాక్షరమ్
అతని మాటలు విని, కావలసిన రూపం ధరించగల లంకా, మళ్లీ కోపంగా కఠినంగా ఇలా చెప్పింది.
మామనిర్జిత్య దుర్బుద్ధే రాక్షసేశ్వరపాలితామ్। న శక్యం హ్యద్య తే ద్రష్టుం పురీయం వానరాధమ
"ఓ నీచ వానరా! నన్ను ఓడించకుండా, రాక్షసుల అధిపతి కాపాడుతున్న ఈ నగరాన్ని నువ్వు ఈ రోజు చూడలేవు."
తతః స హరిశార్దూలస్తామువాచ నిశాచరీమ్। దృష్ట్వా పురీమిమాం భద్రే పునర్యాస్యే యథాగతమ్
అప్పుడు వానరులలో సింహంలాంటి వాడు, ఆ రాత్రివేళ సంచరించే స్త్రీతో ఇలా అన్నాడు: "ఈ నగరాన్ని చూసిన తర్వాత, నేను వచ్చిన దారిలో తిరిగి వెళ్తాను, అమ్మా."
తతః కృత్వా మహానాదం సా వై లంకా భయంకరమ్। తలేన వానరశ్రేష్ఠం తాడయామాస వేగితా
అప్పుడు భయంకరమైన లంకా, గొప్ప అరుపుతో, వేగంగా వచ్చి వానరులలో శ్రేష్ఠుడిని తన చేయితో కొట్టింది.
తతః స హరిశార్దూలో లంకయా తాడితో భృశమ్। ననాద సుమహానాదం వీర్యవాన్ మారుతాత్మజః
ఆ సమయంలో, లంకా బలంగా కొట్టినప్పుడు, గాలి కుమారుడైన, శక్తివంతుడైన వానరులలో సింహం, గొప్ప అరుపు వేశాడు.
తతః సంవర్తయామాస వామహస్తస్య సోఽఙ్గులీః। ముష్టినాభిజఘానైనాం హనుమాన్ క్రోధర్మూచ్ఛితః
అప్పుడు హనుమంతుడు కోపంతో తన ఎడమ చేయి వేళ్లను మడిచి, గట్టిగా ముష్టితో ఆమెను కొట్టాడు.