thumb|తృతీయః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే తృతీయః సర్గః ॥౫-
మూడవ అధ్యాయం వినండి.
స లమ్బశిఖరే లమ్బే లమ్బతోయదసంనిభే। సత్త్వమాస్థాయ మేధావీ హనుమాన్ మారుతాత్మజః
మేఘంలా వేలాడే ఎత్తయిన కొండపై నిలబడి, హనుమంతుడు తన రూపాన్ని చిన్నదిగా మార్చుకుని, అక్కడ నిల్చున్నాడు.
నిశి లంకాం మహాసత్త్వో వివేశ కపికుఞ్జరః। రమ్యకాననతోయాఢ్యాం పురీం రావణపాలితామ్
అత్యంత శక్తివంతుడైన ఆ కపికుంజరుడు, రాత్రివేళ రావణుడు పాలించే, అందమైన తోటలు, జలాశయాలతో నిండిన లంక నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.
సుపుష్టబలసమ్పుష్టాం యథైవ విటపావతీమ్। చారుతోరణనిర్యూహాం పాణ్డురద్వారతోరణామ్
ఆ నగరం బలంగా, సంపన్నంగా, ఆకర్షణీయమైన తోటలతో, అందమైన తలుపులు, తెల్లటి ద్వారాలతో అలంకరించబడినదిగా అతడు చూశాడు.
భుజగాచరితాం గుప్తాం శుభాం భోగవతీమివ। తాం సవిద్యుద్ఘనాకీర్ణాం జ్యోతిర్గణనిషేవితామ్
పాము మార్గాలు ఉన్నట్లు, బాగా కాపాడబడిన, భోగవతిని పోలిన ఆ నగరం, మేఘాలు మెరుపులతో నిండినదిగా, నక్షత్ర సమూహాలతో అలంకరించబడినదిగా కనిపించింది.
చణ్డమారుతనిర్హ్రాదాం యథా చాప్యమరావతీమ్। శాతకుమ్భేన మహతా ప్రాకారేణాభిసంవృతామ్
బలమైన గాలుల గర్జనతో మారుమోగుతూ, అమరావతిని పోలిన ఆ నగరం, గొప్ప బంగారు ప్రాకారంతో చుట్టుముట్టబడింది.
కిఙ్కిణీజాలఘోషాభిః పతాకాభిరలంకృతామ్। ఆసాద్య సహసా హృష్టః ప్రాకారమభిపేదివాన్
పతాకలు అలంకరించబడిన, చిన్న గంటల మ్రోగుడు ధ్వనులతో నిండిన ఆ నగరాన్ని ఆనందంతో హనుమంతుడు వేగంగా చేరి, ప్రాకారాన్ని దాటి లోపలికి దూకాడు.
విస్మయావిష్టహృదయః పురీమాలోక్య సర్వతః। జామ్బూనదమయైర్ద్వారైర్వైదూర్యకృతవేదికైః
అతడు చుట్టూ నగరాన్ని చూసి, బంగారు తలుపులు, వైడూర్య రత్నాలతో చేసిన మెట్లు ఉన్న దృశ్యాన్ని చూసి, హృదయం ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయింది.
వజ్రస్ఫటికముక్తాభిర్మణికుట్టిమభూషితైః। తప్తహాటకనిర్యూహై రాజతామలపాణ్డురైః
వజ్రాలు, స్ఫటికాలు, ముత్యాలతో అలంకరించిన నేలలు, మెరిసే బంగారు మార్గాలు, వెండితో నిర్మించిన ప్రకాశవంతమైన ప్రదేశాలు అక్కడ కనిపించాయి.
వైదూర్యకృతసోపానైః స్ఫాటికాన్తరపాంసుభిః। చారుసంజవనోపేతైః ఖమివోత్పతితైః శుభైః
వైదూర్య రత్నాలతో చేసిన మెట్లు, మెట్ల మధ్య స్ఫటికపు పొడి, ఆకాశంలోకి ఎగిరినట్టు కనిపించే అందమైన, వేగంగా కదిలే మార్గాలు అక్కడ ఉన్నాయి.
క్రౌఞ్చబర్హిణసంఘుష్టై రాజహంసనిషేవితైః। తూర్యాభరణనిర్ఘోషైః సర్వతః పరినాదితామ్
క్రౌంచపక్షులు, నెమళ్ళు అరుపులతో, రాజహంసలు తిరిగే ఆ నగరం, సంగీత వాయిద్యాలు, ఆభరణాల ధ్వనులతో ప్రతిదిక్కూ మారుమోగింది.
వస్వోకసారప్రతిమాం సమీక్ష్య నగరీం తతః। ఖమివోత్పతితాం లంకాం జహర్ష హనుమాన్ కపిః
దేవతల సంపదతో సమానమైన ఆ నగరాన్ని చూసి, ఆకాశంలోకి లంక ఎగిరినట్టు కనిపించడంతో, హనుమంతుడు ఎంతో ఆనందపడ్డాడు.
తాం సమీక్ష్య పురీం లంకాం రాక్షసాధిపతేః శుభామ్। అనుత్తమామృద్ధిమతీం చిన్తయామాస వీర్యవాన్
రాక్షసాధిపతి రావణుని ఆ శుభ్రమైన, అపూర్వమైన, ఐశ్వర్యవంతమైన లంక నగరాన్ని వీరుడు హనుమంతుడు గమనించి ఆలోచించసాగాడు.
నేయమన్యేన నగరీ శక్యా ధర్షయితుం బలాత్। రక్షితా రావణబలైరుద్యతాయుధపాణిభిః
రావణుని సైనికులు ఆయుధాలతో అప్రమత్తంగా కాపాడుతున్న ఈ నగరాన్ని బలవంతంగా ఎవరూ జయించలేరు.
కుముదాఙ్గదయోర్వాపి సుషేణస్య మహాకపేః। ప్రసిద్ధేయం భవేద్ భూమిర్మైన్దద్వివిదయోరపి
ఈ భూమికి కుముదుడు, అంగదుడు, మహాకవి సుషేణుడు, ప్రసిద్ధమైన మైందుడు, ద్వివిదుడు వంటి వానరుల వల్లే పేరొస్తుంది.
వివస్వతస్తనూజస్య హరేశ్చ కుశపర్వణః। ఋక్షస్య కపిముఖ్యస్య మమ చైవ గతిర్భవేత్
లేదా వివస్వంతుని కుమారుడు, హరిచేత కుమారుడు కుశపర్వణుడు, వానరాధిపతి ఋక్షుడు, లేదా నన్ను గూర్చి కూడా ఈ కీర్తి లభించవచ్చు.
సమీక్ష్య చ మహాబాహో రాఘవస్య పరాక్రమమ్। లక్ష్మణస్య చ విక్రాన్తమభవత్ ప్రీతిమాన్ కపిః
మహాబాహువు రాముని శౌర్యాన్ని, లక్ష్మణుని పరాక్రమాన్ని గమనించి, ఆ వానరుడు హర్షంతో నిండిపోయాడు.
తాం రత్నవసనోపేతాం గోష్ఠాగారావతంసికామ్। యన్త్రాగారస్తనీమృద్ధాం ప్రమదామివ భూషితామ్
రత్నాల వస్త్రాలతో అలంకరించబడిన, గోశాల గుర్తుతో, యంత్రాల గదులతో, అంగరాగాలతో అలంకరించబడిన సుందరమైన స్త్రీలా ఆమెను చూశాడు.
తాం నష్టతిమిరాం దీపైర్భాస్వరైశ్చ మహాగ్రహైః। నగరీం రాక్షసేన్ద్రస్య స దదర్శ మహాకపిః
దీపాల వెలుగుతో, మహాగ్రహాల ప్రకాశంతో చీకటి తొలగిన రావణుని నగరాన్ని ఆ మహాకపిని చూశాడు.
అథ సా హరిశార్దూలం ప్రవిశన్తం మహాకపిమ్। నగరీ స్వేన రూపేణ దదర్శ పవనాత్మజమ్
ఆ నగరం తన అసలు రూపంలో, వానరులలో సింహుడైన, పవనుని కుమారుడైన మహాబలహనుమంతుడు లోపలికి ప్రవేశిస్తున్నాడని చూశింది.
సా తం హరివరం దృష్ట్వా లంకా రావణపాలితా। స్వయమేవోత్థితా తత్ర వికృతాననదర్శనా
రావణుడు పాలించే లంక ఆ వానరశ్రేష్ఠుడిని చూసి, తానే అక్కడ లేచి, భయంకరమైన ముఖాన్ని కనబరిచింది.
పురస్తాత్ తస్య వీరస్య వాయుసూనోరతిష్ఠత। ముఞ్చమానా మహానాదమబ్రవీత్ పవనాత్మజమ్
ఆ వీరుడైన పవనుని కుమారుడి ముందుగా నిలబడి, భయంకరమైన గర్జనతో, హనుమంతుడితో మాట్లాడింది.
కస్త్వం కేన చ కార్యేణ ఇహ ప్రాప్తో వనాలయ। కథయస్వేహ యత్ తత్త్వం యావత్ ప్రాణా ధరన్తి తే
"నీవెవరు? ఏ పని కోసం ఇక్కడికి వచ్చావు వనవాసి? నీ ప్రాణం ఉన్నంతవరకు నిజం చెప్పు."
న శక్యం ఖల్వియం లంకా ప్రవేష్టుం వానర త్వయా। రక్షితా రావణబలైరభిగుప్తా సమన్తతః
"ఓ వానరా! రావణుని సైన్యాలు అన్ని వైపులా కాపాడుతున్న ఈ లంకలోకి నువ్వు ప్రవేశించటం అసాధ్యం."
అథ తామబ్రవీద్ వీరో హనుమానగ్రతః స్థితామ్। కథయిష్యామి తత్ తత్త్వం యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసే
అప్పుడు ధైర్యవంతుడైన హనుమంతుడు ఆమె ఎదుట నిలబడి ఇలా అన్నాడు: "నీవు నన్ను అడిగిన విషయాన్ని నిజంగా చెబుతాను."
కా త్వం విరూపనయనా పురద్వారేఽవతిష్ఠసే। కిమర్థం చాపి మాం క్రోధాన్నిర్భర్త్సయసి దారుణే
"నీవెవరు? ఈ నగర ద్వారంలో వికారమైన కళ్లతో నిలబడి ఉన్నావు. నీవు ఎందుకు కోపంతో నన్ను ఇంత కఠినంగా దూషిస్తున్నావు?"
హనుమద్వచనం శ్రుత్వా లంకా సా కామరూపిణీ। ఉవాచ వచనం క్రుద్ధా పరుషం పవనాత్మజమ్
హనుమంతుని మాటలు విని, కావలసిన రూపం ధరించగల లంకా, గాలి కుమారునికి కోపంతో కఠినంగా ఇలా చెప్పింది.
అహం రాక్షసరాజస్య రావణస్య మహాత్మనః। ఆజ్ఞాప్రతీక్షా దుర్ధర్షా రక్షామి నగరీమిమామ్
"నేను రాక్షసుల రాజైన మహాత్ముడు రావణుని ఆజ్ఞ కోసం ఎదురు చూస్తూ, ఈ నగరాన్ని ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని విధంగా కాపాడుతున్నాను."
న శక్యం మామవజ్ఞాయ ప్రవేష్టుం నగరీమిమామ్। అద్య ప్రాణైః పరిత్యక్తః స్వప్స్యసే నిహతో మయా
"నన్ను లెక్కచేయకుండా ఈ నగరంలోకి ప్రవేశించడం అసాధ్యం. నేడు నీవు నా చేతిలో ప్రాణాలు విడిచిపెట్టి పడుకుంటావు."
అహం హి నగరీ లంకా స్వయమేవ ప్లవఙ్గమ। సర్వతః పరిరక్షామి అతస్తే కథితం మయా
"ఓ వానరా! నేనే లంకా నగరం. నేను అన్ని వైపులా దీనిని కాపాడుతున్నాను. ఇదే నిజం."