వాల్మీకిరామాయణమ్

చతుర్ణామేవ హి గతిర్వానరాణాం తరస్వినామ్। వాలిపుత్రస్య నీలస్య మమ రాజ్ఞశ్చ ధీమతః

వేగంగా పరిగెత్తే వానరాల్లో నలుగురికే దారి ఉంది: వాలి కుమారుడు, నీలుడు, నేను, మన తెలివైన రాజు.

యావజ్జానామి వైదేహీం యది జీవతి వా న వా। తత్రైవ చిన్తయిష్యామి దృష్ట్వా తాం జనకాత్మజామ్

వైదేహి బతికుందో లేదో నేను తెలుసుకునే వరకు, ఆ జనకుని కుమార్తెను చూసిన తర్వాత అక్కడే ఆలోచిస్తాను.

తతః స చిన్తయామాస ముహూర్తం కపికుఞ్జరః। గిరేః శృఙ్గే స్థితస్తస్మిన్ రామస్యాభ్యుదయం తతః

ఆ కొండ శిఖరంపై నిలబడి, ఆ వానరశ్రేష్ఠుడు కొంతసేపు రాముని విజయాన్ని గురించి ఆలోచించాడు.

అనేన రూపేణ మయా న శక్యా రక్షసాం పురీ। ప్రవేష్టుం రాక్షసైర్గుప్తా క్రూరైర్బలసమన్వితైః

ఈ రూపంతో నేను రాక్షసుల పట్టణంలోకి ప్రవేశించలేను; ఎందుకంటే దాన్ని క్రూరమైన, బలమైన రాక్షసులు కాపాడుతున్నారు.

మహౌజసో మహావీర్యా బలవన్తశ్చ రాక్షసాః। వఞ్చనీయా మయా సర్వే జానకీం పరిమార్గతా

బలవంతులు, మహాశక్తులు అయిన రాక్షసులను నేను జానకిని వెతుకుతూ మోసం చేయాలి.

లక్ష్యాలక్ష్యేణ రూపేణ రాత్రౌ లంకాపురీ మయా। ప్రాప్తకాలం ప్రవేష్టుం మే కృత్యం సాధయితుం మహత్

రాత్రి సమయంలో, కనబడేలా కాని, కనబడకూడదనిపించేలా రూపంతో, సరైన సమయంలో లంకలోకి ప్రవేశించి, నా గొప్ప పనిని పూర్తి చేయాలి.

తాం పురీం తాదృశీం దృష్ట్వా దురాధర్షాం సురాసురైః। హనూమాంశ్చిన్తయామాస వినిఃశ్వస్య ముహుర్ముహుః

దేవతలు, దానవులు కూడా జయించలేని ఆ భయంకరమైన నగరాన్ని చూసి, హనుమంతుడు పదే పదే ఊపిరి తీసుకుంటూ ఆలోచించాడు.

కేనోపాయేన పశ్యేయం మైథిలీం జనకాత్మజామ్। అదృష్టో రాక్షసేన్ద్రేణ రావణేన దురాత్మనా

రాక్షసుల రాజు రావణుడు గమనించకుండా, నేను ఎలా మైతిలిని, జనకుని కుమార్తెను చూడగలను?

న వినశ్యేత్ కథం కార్యం రామస్య విదితాత్మనః। ఏకామేకస్తు పశ్యేయం రహితే జనకాత్మజామ్

రాముని పని ఎలా నాశనం కాకుండా ఉండాలి? నేను ఒంటరిగా, రహస్యంగా జనకుని కుమార్తెను చూడాలి.

భూతాశ్చార్థా వినశ్యన్తి దేశకాలవిరోధితాః। విక్లవం దూతమాసాద్య తమః సూర్యోదయే యథా

స్థలం, కాలానికి విరుద్ధంగా ఉన్న పనులు నాశనం అవుతాయి; భయపడే దూతను పంపితే, అది సూర్యోదయానికి చీకటి పోయినట్లే.

అర్థానర్థాన్తరే బుద్ధిర్నిశ్చితాపి న శోభతే। ఘాతయన్తీహ కార్యాణి దూతాః పణ్డితమానినః

లాభనష్టాలను బాగా తెలుసుకున్నా, పనిని నాశనం చేసే నిర్ణయం మంచిది కాదు; తెలివైనవాళ్లమని భావించే దూతలు ఇక్కడ పనులను చెడగొడతారు.

న వినశ్యేత్ కథం కార్యం వైక్లవ్యం న కథం భవేత్। లఙ్ఘనం చ సముద్రస్య కథం ను న భవేద్ వృథా

పని ఎలా నాశనం కాకుండా ఉండాలి? భయపడే మనసు ఎలా రాకుండా చూడాలి? సముద్రాన్ని దాటి రావడం వృథా కాకుండా ఎలా చేయాలి?

మయి దృష్టే తు రక్షోభీ రామస్య విదితాత్మనః। భవేద్ వ్యర్థమిదం కార్యం రావణానర్థమిచ్ఛతః

నన్ను రాక్షసులు గమనిస్తే, రామునికి, తన శత్రువుకు హాని కోరే రావణునికీ ఈ పని వృథా అవుతుంది.

నహి శక్యం క్వచిత్ స్థాతుమవిజ్ఞాతేన రాక్షసైః। అపి రాక్షసరూపేణ కిముతాన్యేన కేనచిత్

రాక్షసుల కళ్లకు కనిపించకుండా ఎక్కడా ఉండటం సాధ్యం కాదు; రాక్షసుడి రూపంలోనైనా, మరేదైనా రూపంలోనైనా అది అసాధ్యం.

వాయురప్యత్ర నాజ్ఞాతశ్చరేదితి మతిర్మమ। నహ్యత్రావిదితం కించిద్ రక్షసాం భీమకర్మణామ్

ఈ రాక్షసులు చేసిన పనులు ఎంత భయంకరమైనవో! నా అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇక్కడ గాలి కూడా తెలియకుండా కదలలేడు; వీరికి తెలియని విషయం ఏదీ లేదు.

ఇహాహం యది తిష్ఠామి స్వేన రూపేణ సంవృతః। వినాశముపయాస్యామి భర్తురర్థశ్చ హాస్యతి

ఇక్కడ నేను నా స్వరూపంలో దాగి ఉంటే, నేను నాశనం అవుతాను; నా యజమాని పని కూడా నాశనం అవుతుంది.

తదహం స్వేన రూపేణ రజన్యాం హ్రస్వతాం గతః। లంకామభిపతిష్యామి రాఘవస్యార్థసిద్ధయే

కాబట్టి, రాత్రి సమయంలో నేను చిన్నరూపం ధరించి, లంకలోకి ప్రవేశించి, రాఘవుని పని నెరవేర్చాలి.

రావణస్య పురీం రాత్రౌ ప్రవిశ్య సుదురాసదామ్। ప్రవిశ్య భవనం సర్వం ద్రక్ష్యామి జనకాత్మజామ్

రావణుని నగరంలో రాత్రివేళ ప్రవేశించి, ఆ నగరాన్ని చేరడం ఎంత కష్టమో తెలిసినా, ప్రతి ఇంటిలోనూ వెతికి, జనకుని కుమార్తెను చూడాలని నేను నిర్ణయించుకున్నాను.

ఇతి నిశ్చిత్య హనుమాన్ సూర్యస్యాస్తమయం కపిః। ఆచకాఙ్క్షే తదా వీరో వైదేహ్యా దర్శనోత్సుకః

ఇలా నిర్ణయించుకుని, వైదేహిని చూడాలని తహతహలాడుతున్న హనుమంతుడు, ఆ సమయంలో సూర్యుడు అస్తమించిపోవాలని ఎదురుచూశాడు.

సూర్యే చాస్తం గతే రాత్రౌ దేహం సంక్షిప్య మారుతిః। వృషదంశకమాత్రోఽథ బభూవాద్భుతదర్శనః

సూర్యుడు అస్తమించిన తర్వాత రాత్రి వచ్చేసరికి, మారు తాత్మజుడు తన శరీరాన్ని చిన్నదిగా మార్చుకుని, పిల్లి పరిమాణంలో కనిపిస్తూ ఆశ్చర్యంగా మారిపోయాడు.

ప్రదోషకాలే హనుమాంస్తూర్ణముత్పత్య వీర్యవాన్। ప్రవివేశ పురీం రమ్యాం ప్రవిభక్తమహాపథామ్

ప్రదోష సమయంలో, శక్తిశాలి అయిన హనుమంతుడు వేగంగా ఎగిరి, విభజించబడిన విస్తృత రహదారులతో అలంకరించబడిన అందమైన నగరంలోకి ప్రవేశించాడు.

ప్రాసాదమాలావితతాం స్తమ్భైః కాఞ్చనసంనిభైః। శాతకుమ్భనిభైర్జాలైర్గన్ధర్వనగరోపమామ్

పలుకుబడి గల ప్రాసాదాలు వరుసగా నిలబడి, బంగారంలా మెరిసే స్తంభాలతో, మెరిసే తుప్ప బంగారు జాలాలతో అలంకరించబడిన ఆ నగరం, గంధర్వుల నగరాన్ని తలపించేది.

సప్తభౌమాష్టభౌమైశ్చ స దదర్శ మహాపురీమ్। తలైః స్ఫటికసంకీర్ణైః కార్తస్వరవిభూషితైః

ఏడు, ఎనిమిది అంతస్తుల భవనాలతో, క్రిస్టల్ రాళ్లతో అలంకరించబడిన మెట్లతో, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్న ఆ మహానగరాన్ని అతడు చూశాడు.

వైదూర్యమణిచిత్రైశ్చ ముక్తాజాలవిభూషితైః। తైస్తైః శుశుభిరే తాని భవనాన్యత్ర రక్షసామ్

వైడూర్య మణులతో చేసిన అలంకరణలు, ముత్యాల దండలతో అలంకరించబడిన ఆ రాక్షసుల భవనాలు, అనేక విధాలుగా ప్రకాశించేవి.

కాఞ్చనాని విచిత్రాణి తోరణాని చ రక్షసామ్। లంకాముద్యోతయామాసుః సర్వతః సమలంకృతామ్

విచిత్రమైన బంగారు తలుపులు రాక్షసుల నగరాన్ని అన్ని వైపులా ప్రకాశింపజేశాయి; ఆ లంకా మొత్తం అలంకరించబడింది.

అచిన్త్యామద్భుతాకారాం దృష్ట్వా లంకాం మహాకపిః। ఆసీద్ విషణ్ణో హృష్టశ్చ వైదేహ్యా దర్శనోత్సుకః

ఆశ్చర్యకరమైన రూపంతో ఊహించలేనంత అందంగా ఉన్న లంకను చూసి, ఆ మహాకపికి ఒకవైపు మనసు దిగులుగా, మరోవైపు ఆనందంగా కూడా అనిపించింది; వైదేహిని చూడాలని అతడు ఆత్రుతగా ఉన్నాడు.

స పాణ్డురావిద్ధవిమానమాలినీం మహార్హజామ్బూనదజాలతోరణామ్। యశస్వినీం రావణబాహుపాలితాం క్షపాచరైర్భీమబలైః సుపాలితామ్

పసుపు బంగారంతో చేసిన తలుపులు, తెల్లటి గోపురాలతో అలంకరించబడిన, పేరు ప్రఖ్యాతులు గల, రావణుని భుజబలంతో రక్షించబడిన, భయంకరమైన శక్తి గల రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసులతో బలంగా కాపాడబడిన నగరాన్ని అతడు చూశాడు.

చన్ద్రోఽపి సాచివ్యమివాస్య కుర్వం- స్తారాగణైర్మధ్యగతో విరాజన్। జ్యోత్స్నావితానేన వితత్య లోకా- నుత్తిష్ఠతేఽనేకసహస్రరశ్మిః

నక్షత్రాల మధ్య వెలిగుతున్న చంద్రుడు కూడా ఆ నగరానికి తోడుగా ఉన్నట్లు అనిపించింది; వెయ్యి కాంతిరశ్ములతో వెలిగిపోతూ, జ్యోత్స్నా పరదాతో లోకాలను కప్పి, పైకి ఎగసొచ్చాడు.

శఙ్ఖప్రభం క్షీరమృణాలవర్ణ- ముద‍్గచ్ఛమానం వ్యవభాసమానమ్। దదర్శ చన్ద్రం స కపిప్రవీరః పోప్లూయమానం సరసీవ హంసమ్

కపులలో శ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడు, శంఖం వంటి ప్రకాశంతో, పాలవర్ణంతో, తామర తంతువుల్లా తెల్లగా మెరిసే చంద్రుడిని, సరస్సులోంచి ఎగిరే హంసను పోలి పైకి వచ్చి వెలిగిపోతున్నట్లు చూశాడు.