గిరిమూర్ధ్ని స్థితాం లంకాం పాణ్డురైర్భవనైః శుభైః। దదర్శ స కపిః శ్రీమాన్ పురీమాకాశగామివ
పర్వతశిఖరంపై నిలిచిన, తెల్లని అందమైన భవనాలతో, ఆకాశంలో తేలిపోతున్నట్టు కనిపించే లంకను ఆ మహావానరుడు చూశాడు.
పాలితాం రాక్షసేన్ద్రేణ నిర్మితాం విశ్వకర్మణా। ప్లవమానామివాకాశే దదర్శ హనుమాన్ కపిః
రాక్షసుల రాజు కాపాడుతున్న, విశ్వకర్మ నిర్మించిన, ఆకాశంలో తేలిపోతున్నట్టు కనిపించే నగరాన్ని హనుమంతుడు చూశాడు.
వప్రప్రాకారజఘనాం విపులామ్బువనామ్బరామ్। శతఘ్నీశూలకేశాన్తామట్టాలకావతంసకామ్
ఆ పట్టణానికి ప్రాకారాలు, గోడలు నడుముగా, విస్తారమైన నీటి నిల్వలు వస్త్రములుగా, అంచులపై ఆయుధాలు, గోపురాలు అలంకారాలుగా కనిపించాయి.
మనసేవ కృతాం లంకాం నిర్మితాం విశ్వకర్మణా। ద్వారముత్తరమాసాద్య చిన్తయామాస వానరః
విశ్వకర్మ మనసులో ఊహించినట్టుగా నిర్మించిన లంకను, ఉత్తర ద్వారం వద్దకు వచ్చి ఆ వానరుడు ఆలోచించాడు.
కైలాసనిలయప్రఖ్యమాలిఖన్తమివామ్బరమ్। ధ్రియమాణమివాకాశముచ్ఛ్రితైర్భవనోత్తమైః
ఎత్తైన భవనాలతో, కైలాస పర్వత నివాసాన్ని పోలిన, ఆకాశాన్ని రంగవేసినట్టు, మేఘాలను అడ్డుకున్నట్టు కనిపించే నగరాన్ని చూశాడు.
సమ్పూర్ణా రాక్షసైర్ఘోరైర్నాగైర్భోగవతీమివ। అచిన్త్యాం సుకృతాం స్పష్టాం కుబేరాధ్యుషితాం పురా
భయంకరమైన రాక్షసులతో నిండిన, పాములతో నిండిన భోగవతిని పోలిన, ఊహించలేని, బాగా నిర్మించిన, స్పష్టంగా కనిపించే, ఒకప్పుడు కుబేరుడు నివసించిన పట్టణాన్ని చూశాడు.
దంష్ట్రాభిర్బహుభిః శూరైః శూలపట్టిశపాణిభిః। రక్షితాం రాక్షసైర్ఘోరైర్గుహామాశీవిషైరివ
బలమైన పంజాలతో, కత్తులు, కటారాలు పట్టిన భయంకరమైన రాక్షసులు, విషపూరిత సర్పాలు గుహను కాపాడినట్టు, ఆ పట్టణాన్ని కాపాడుతున్నారు.
తస్యాశ్చ మహతీం గుప్తిం సాగరం చ నిరీక్ష్య సః। రావణం చ రిపుం ఘోరం చిన్తయామాస వానరః
ఆ పట్టణానికి ఉన్న గొప్ప రక్షణను, సముద్రాన్ని, రావణుడనే భయంకరమైన శత్రువును చూసి ఆ వానరుడు లోలోపల ఆలోచించాడు.
ఆగత్యాపీహ హరయో భవిష్యన్తి నిరర్థకాః। నహి యుద్ధేన వై లంకా శక్యా జేతుం సురైరపి
ఇక్కడ వానరులు వచ్చినా, వాళ్ల ప్రయాస వృథా అవుతుంది; యుద్ధంతో లంకను దేవతలు కూడా గెలవలేరు.
ఇమాం త్వవిషమాం లంకాం దుర్గాం రావణపాలితామ్। ప్రాప్యాపి సుమహాబాహుః కిం కరిష్యతి రాఘవః
ఈ దుర్గమయమైన, రావణుడు కాపాడుతున్న లంకను బలవంతుడు అయిన రాఘవుడు చేరుకున్నా, ఆయన ఏమి చేయగలడు?
అవకాశో న సామ్నస్తు రాక్షసేష్వభిగమ్యతే। న దానస్య న భేదస్య నైవ యుద్ధస్య దృశ్యతే
రాక్షసుల దగ్గర మాటలతో, కాని దానాలతో, కాని విడగొట్టడముతో, కాని యుద్ధంతో కూడ అవకాశమే లేదు.
చతుర్ణామేవ హి గతిర్వానరాణాం తరస్వినామ్। వాలిపుత్రస్య నీలస్య మమ రాజ్ఞశ్చ ధీమతః
వేగంగా పరిగెత్తే వానరాల్లో నలుగురికే దారి ఉంది: వాలి కుమారుడు, నీలుడు, నేను, మన తెలివైన రాజు.
యావజ్జానామి వైదేహీం యది జీవతి వా న వా। తత్రైవ చిన్తయిష్యామి దృష్ట్వా తాం జనకాత్మజామ్
వైదేహి బతికుందో లేదో నేను తెలుసుకునే వరకు, ఆ జనకుని కుమార్తెను చూసిన తర్వాత అక్కడే ఆలోచిస్తాను.
తతః స చిన్తయామాస ముహూర్తం కపికుఞ్జరః। గిరేః శృఙ్గే స్థితస్తస్మిన్ రామస్యాభ్యుదయం తతః
ఆ కొండ శిఖరంపై నిలబడి, ఆ వానరశ్రేష్ఠుడు కొంతసేపు రాముని విజయాన్ని గురించి ఆలోచించాడు.
అనేన రూపేణ మయా న శక్యా రక్షసాం పురీ। ప్రవేష్టుం రాక్షసైర్గుప్తా క్రూరైర్బలసమన్వితైః
ఈ రూపంతో నేను రాక్షసుల పట్టణంలోకి ప్రవేశించలేను; ఎందుకంటే దాన్ని క్రూరమైన, బలమైన రాక్షసులు కాపాడుతున్నారు.
మహౌజసో మహావీర్యా బలవన్తశ్చ రాక్షసాః। వఞ్చనీయా మయా సర్వే జానకీం పరిమార్గతా
బలవంతులు, మహాశక్తులు అయిన రాక్షసులను నేను జానకిని వెతుకుతూ మోసం చేయాలి.
లక్ష్యాలక్ష్యేణ రూపేణ రాత్రౌ లంకాపురీ మయా। ప్రాప్తకాలం ప్రవేష్టుం మే కృత్యం సాధయితుం మహత్
రాత్రి సమయంలో, కనబడేలా కాని, కనబడకూడదనిపించేలా రూపంతో, సరైన సమయంలో లంకలోకి ప్రవేశించి, నా గొప్ప పనిని పూర్తి చేయాలి.
తాం పురీం తాదృశీం దృష్ట్వా దురాధర్షాం సురాసురైః। హనూమాంశ్చిన్తయామాస వినిఃశ్వస్య ముహుర్ముహుః
దేవతలు, దానవులు కూడా జయించలేని ఆ భయంకరమైన నగరాన్ని చూసి, హనుమంతుడు పదే పదే ఊపిరి తీసుకుంటూ ఆలోచించాడు.
కేనోపాయేన పశ్యేయం మైథిలీం జనకాత్మజామ్। అదృష్టో రాక్షసేన్ద్రేణ రావణేన దురాత్మనా
రాక్షసుల రాజు రావణుడు గమనించకుండా, నేను ఎలా మైతిలిని, జనకుని కుమార్తెను చూడగలను?
న వినశ్యేత్ కథం కార్యం రామస్య విదితాత్మనః। ఏకామేకస్తు పశ్యేయం రహితే జనకాత్మజామ్
రాముని పని ఎలా నాశనం కాకుండా ఉండాలి? నేను ఒంటరిగా, రహస్యంగా జనకుని కుమార్తెను చూడాలి.
భూతాశ్చార్థా వినశ్యన్తి దేశకాలవిరోధితాః। విక్లవం దూతమాసాద్య తమః సూర్యోదయే యథా
స్థలం, కాలానికి విరుద్ధంగా ఉన్న పనులు నాశనం అవుతాయి; భయపడే దూతను పంపితే, అది సూర్యోదయానికి చీకటి పోయినట్లే.
అర్థానర్థాన్తరే బుద్ధిర్నిశ్చితాపి న శోభతే। ఘాతయన్తీహ కార్యాణి దూతాః పణ్డితమానినః
లాభనష్టాలను బాగా తెలుసుకున్నా, పనిని నాశనం చేసే నిర్ణయం మంచిది కాదు; తెలివైనవాళ్లమని భావించే దూతలు ఇక్కడ పనులను చెడగొడతారు.
న వినశ్యేత్ కథం కార్యం వైక్లవ్యం న కథం భవేత్। లఙ్ఘనం చ సముద్రస్య కథం ను న భవేద్ వృథా
పని ఎలా నాశనం కాకుండా ఉండాలి? భయపడే మనసు ఎలా రాకుండా చూడాలి? సముద్రాన్ని దాటి రావడం వృథా కాకుండా ఎలా చేయాలి?
మయి దృష్టే తు రక్షోభీ రామస్య విదితాత్మనః। భవేద్ వ్యర్థమిదం కార్యం రావణానర్థమిచ్ఛతః
నన్ను రాక్షసులు గమనిస్తే, రామునికి, తన శత్రువుకు హాని కోరే రావణునికీ ఈ పని వృథా అవుతుంది.
నహి శక్యం క్వచిత్ స్థాతుమవిజ్ఞాతేన రాక్షసైః। అపి రాక్షసరూపేణ కిముతాన్యేన కేనచిత్
రాక్షసుల కళ్లకు కనిపించకుండా ఎక్కడా ఉండటం సాధ్యం కాదు; రాక్షసుడి రూపంలోనైనా, మరేదైనా రూపంలోనైనా అది అసాధ్యం.
వాయురప్యత్ర నాజ్ఞాతశ్చరేదితి మతిర్మమ। నహ్యత్రావిదితం కించిద్ రక్షసాం భీమకర్మణామ్
ఈ రాక్షసులు చేసిన పనులు ఎంత భయంకరమైనవో! నా అభిప్రాయం ప్రకారం, ఇక్కడ గాలి కూడా తెలియకుండా కదలలేడు; వీరికి తెలియని విషయం ఏదీ లేదు.
ఇహాహం యది తిష్ఠామి స్వేన రూపేణ సంవృతః। వినాశముపయాస్యామి భర్తురర్థశ్చ హాస్యతి
ఇక్కడ నేను నా స్వరూపంలో దాగి ఉంటే, నేను నాశనం అవుతాను; నా యజమాని పని కూడా నాశనం అవుతుంది.
తదహం స్వేన రూపేణ రజన్యాం హ్రస్వతాం గతః। లంకామభిపతిష్యామి రాఘవస్యార్థసిద్ధయే
కాబట్టి, రాత్రి సమయంలో నేను చిన్నరూపం ధరించి, లంకలోకి ప్రవేశించి, రాఘవుని పని నెరవేర్చాలి.
రావణస్య పురీం రాత్రౌ ప్రవిశ్య సుదురాసదామ్। ప్రవిశ్య భవనం సర్వం ద్రక్ష్యామి జనకాత్మజామ్
రావణుని నగరంలో రాత్రివేళ ప్రవేశించి, ఆ నగరాన్ని చేరడం ఎంత కష్టమో తెలిసినా, ప్రతి ఇంటిలోనూ వెతికి, జనకుని కుమార్తెను చూడాలని నేను నిర్ణయించుకున్నాను.
ఇతి నిశ్చిత్య హనుమాన్ సూర్యస్యాస్తమయం కపిః। ఆచకాఙ్క్షే తదా వీరో వైదేహ్యా దర్శనోత్సుకః
ఇలా నిర్ణయించుకుని, వైదేహిని చూడాలని తహతహలాడుతున్న హనుమంతుడు, ఆ సమయంలో సూర్యుడు అస్తమించిపోవాలని ఎదురుచూశాడు.