తతస్తు సమ్ప్రాప్య సముద్రతీరం సమీక్ష్య లంకాం గిరివర్యమూర్ధ్ని। కపిస్తు తస్మిన్ నిపపాత పర్వతే విధూయ రూపం వ్యథయన్మృగద్విజాన్
తర్వాత, సముద్రతీరానికి చేరి, ఉత్తమమైన పర్వతంపై ఉన్న లంకను చూసి, ఆ కపివీరుడు ఆ పర్వతంపై దిగిపోయి, తన రూపాన్ని మార్చి, అక్కడి జంతువులు, పక్షులను భయపెట్టాడు.
స సాగరం దానవపన్నగాయుతం బలేన విక్రమ్య మహోర్మిమాలినమ్। నిపత్య తీరే చ మహోదధేస్తదా దదర్శ లంకామమరావతీమివ
దానవులు, పాములతో నిండిన, పెద్ద అలలతో ఉప్పొంగుతున్న సముద్రాన్ని దాటి, ఆ మహాబలుడు సముద్రతీరానికి దిగిపోయి, దేవతల నగరంలా లంకను చూశాడు.
thumb|ద్వితీయః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ద్వితీయః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో రెండవ సర్గను వినండి.
స సాగరమనాధృష్యమతిక్రమ్య మహాబలః। త్రికూటస్య తటే లంకాం స్థితః స్వస్థో దదర్శ హ
అజేయమైన సముద్రాన్ని దాటి, ఆ మహాబలుడు త్రికూట పర్వతపు ఒడ్డున లంకను ప్రశాంతంగా చూశాడు.
యోజనానాం శతం శ్రీమాంస్తీర్త్వాప్యుత్తమవిక్రమః। అనిఃశ్వసన్ కపిస్తత్ర న గ్లానిమధిగచ్ఛతి
వంద యోజనాలు దాటి, పరాక్రమశాలి, కీర్తిమంతుడైన ఆ కపివీరుడు అక్కడ ఎలాంటి అలసట లేకుండా, ఊపిరి కూడా పీల్చకుండా నిలిచాడు.
శతాన్యహం యోజనానాం క్రమేయం సుబహూన్యపి। కిం పునః సాగరస్యాన్తం సంఖ్యాతం శతయోజనమ్
నేను వందలాది యోజనాలు, ఇంకా ఎక్కువ దూరం కూడా దాటగలను. మరి ఈ వంద యోజనాల సముద్రాన్ని దాటడం నాకు ఏమాత్రం కష్టం కాదు.
స తు వీర్యవతాం శ్రేష్ఠః ప్లవతామపి చోత్తమః। జగామ వేగవాఁల్లంకాం లఙ్ఘయిత్వా మహోదధిమ్
బలవంతులందరిలో శ్రేష్ఠుడు, ఎగిరే వారిలో ఉత్తముడు అయిన వాడు, వేగంగా మహాసముద్రాన్ని దాటి లంకవైపు పరిగెత్తాడు.
శాద్వలాని చ నీలాని గన్ధవన్తి వనాని చ। మధుమన్తి చ మధ్యేన జగామ నగవన్తి చ
ఆయన మార్గమధ్యంలో ఆకుపచ్చని మైదానాలు, నీలిరంగు, సువాసనతో నిండిన అరణ్యాలు, తేనెలతో నిండిన అడవులు, పర్వతాలు దాటి వెళ్లాడు.
శైలాంశ్చ తరుసంఛన్నాన్ వనరాజీశ్చ పుష్పితాః। అభిచక్రామ తేజస్వీ హనూమాన్ ప్లవగర్షభః
ఆ తేజోవంతుడైన హనుమంతుడు, వనరాజులలో శ్రేష్ఠుడు, చెట్లతో కప్పబడిన పర్వతాలు, పుష్పాలతో అలంకరించిన అడవి వరుసలు దగ్గరకు వెళ్లాడు.
స తస్మిన్నచలే తిష్ఠన్ వనాన్యుపవనాని చ। స నగాగ్రే స్థితాం లంకాం దదర్శ పవనాత్మజః
ఆ పర్వతంపై, అడవులు, ఉద్యానవనాల మధ్య నిలబడి, వాయుపుత్రుడు ఆ పర్వతశిఖరంపై ఉన్న లంకను చూశాడు.
సరలాన్ కర్ణికారాంశ్చ ఖర్జూరాంశ్చ సుపుష్పితాన్। ప్రియాలాన్ ముచులిన్దాంశ్చ కుటజాన్ కేతకానపి
సాల వృక్షాలు, కర్ణికారాలు, పుష్పాలతో నిండిన ఖర్జూరాలు, ప్రియాల, ముచులింద, కూటజ, కేతక వృక్షాలను చూశాడు.
ప్రియఙ్గూన్ గన్ధపూర్ణాంశ్చ నీపాన్ సప్తచ్ఛదాంస్తథా। అసనాన్ కోవిదారాంశ్చ కరవీరాంశ్చ పుష్పితాన్
సువాసనతో నిండిన ప్రియంగు వృక్షాలు, నీప, సప్తచ్ఛద, అసన, కోవిదార, పుష్పాలతో నిండిన కరవీర వృక్షాలను చూశాడు.
పుష్పభారనిబద్ధాంశ్చ తథా ముకులితానపి। పాదపాన్ విహగాకీర్ణాన్ పవనాధూతమస్తకాన్
ఆ వానరుడు పూలతో నిండిన, కొన్నిచోట్ల ఇంకా ముక్కులుగా ఉన్న చెట్లను, వాటి మీద గాలిలో ఊగిపడుతున్న కొమ్మలను, పక్షులతో కళకళలాడుతున్న దృశ్యాన్ని చూశాడు.
హంసకారణ్డవాకీర్ణా వాపీః పద్మోత్పలావృతాః। ఆక్రీడాన్ వివిధాన్ రమ్యాన్ వివిధాంశ్చ జలాశయాన్
ఆయన హంసలు, నెమళ్ళు కలిసిన, కమలాలు, తామరలు తేలియాడుతున్న చెరువులను, అందమైన ఆటస్థలాలను, అనేక రకాల నీటి నిల్వలను చూశాడు.
సంతతాన్ వివిధైర్వృక్షైః సర్వర్తుఫలపుష్పితైః। ఉద్యానాని చ రమ్యాణి దదర్శ కపికుఞ్జరః
అన్ని ఋతువులలో పండ్లు, పువ్వులు పండించే ఎన్నో రకాల చెట్లతో అలంకరించబడిన అందమైన తోటలను ఆ మహావానరుడు చూశాడు.
సమాసాద్య చ లక్ష్మీవాఁల్లంకాం రావణపాలితామ్। పరిఖాభిః సపద్మాభిః సోత్పలాభిరలంకృతామ్
ఆనందంగా మెరిసే లంకను, రావణుడు పాలిస్తున్న పట్టణాన్ని, కమలాలు, తామరలు తేలియాడే పరిఖలతో అలంకరించబడినదాన్ని సమీపించాడు.
సీతాపహరణాత్ తేన రావణేన సురక్షితామ్। సమన్తాద్ విచరద్భిశ్చ రాక్షసైరుగ్రధన్వభిః
సీతను అపహరించిన తర్వాత రావణుడు బలంగా కాపాడుతున్న, చుట్టూ భయంకరమైన విల్లు పట్టిన రాక్షసులు సంచరిస్తూ రక్షణ కల్పిస్తున్న పట్టణాన్ని చూశాడు.
కాఞ్చనేనావృతాం రమ్యాం ప్రాకారేణ మహాపురీమ్। గృహైశ్చ గిరిసంకాశైః శారదామ్బుదసంనిభైః
బంగారు ప్రాకారంతో చుట్టుముట్టబడిన అందమైన మహానగరాన్ని, పర్వతాల్లా, శరదృతువులోని మేఘాల్లా కనిపించే ఇళ్లతో కూడినదాన్ని చూశాడు.
పాణ్డురాభిః ప్రతోలీభిరుచ్చాభిరభిసంవృతామ్। అట్టాలకశతాకీర్ణాం పతాకాధ్వజశోభితామ్
పసుపు రంగు పొడవైన వీధులతో, వందలాది గోపురాలతో, జెండాలు, పతాకాలతో మెరిసిపోతున్న నగరాన్ని చూశాడు.
తోరణైః కాఞ్చనైర్దివ్యైర్లతాపఙ్క్తివిరాజితైః। దదర్శ హనుమాఁల్లంకాం దేవో దేవపురీమివ
దివ్యమైన బంగారు తలుపులతో, వనమాలలతో అలంకరించబడిన లంకను, దేవతల నగరంలా ప్రకాశించే దృశ్యాన్ని హనుమంతుడు చూశాడు.
గిరిమూర్ధ్ని స్థితాం లంకాం పాణ్డురైర్భవనైః శుభైః। దదర్శ స కపిః శ్రీమాన్ పురీమాకాశగామివ
పర్వతశిఖరంపై నిలిచిన, తెల్లని అందమైన భవనాలతో, ఆకాశంలో తేలిపోతున్నట్టు కనిపించే లంకను ఆ మహావానరుడు చూశాడు.
పాలితాం రాక్షసేన్ద్రేణ నిర్మితాం విశ్వకర్మణా। ప్లవమానామివాకాశే దదర్శ హనుమాన్ కపిః
రాక్షసుల రాజు కాపాడుతున్న, విశ్వకర్మ నిర్మించిన, ఆకాశంలో తేలిపోతున్నట్టు కనిపించే నగరాన్ని హనుమంతుడు చూశాడు.
వప్రప్రాకారజఘనాం విపులామ్బువనామ్బరామ్। శతఘ్నీశూలకేశాన్తామట్టాలకావతంసకామ్
ఆ పట్టణానికి ప్రాకారాలు, గోడలు నడుముగా, విస్తారమైన నీటి నిల్వలు వస్త్రములుగా, అంచులపై ఆయుధాలు, గోపురాలు అలంకారాలుగా కనిపించాయి.
మనసేవ కృతాం లంకాం నిర్మితాం విశ్వకర్మణా। ద్వారముత్తరమాసాద్య చిన్తయామాస వానరః
విశ్వకర్మ మనసులో ఊహించినట్టుగా నిర్మించిన లంకను, ఉత్తర ద్వారం వద్దకు వచ్చి ఆ వానరుడు ఆలోచించాడు.
కైలాసనిలయప్రఖ్యమాలిఖన్తమివామ్బరమ్। ధ్రియమాణమివాకాశముచ్ఛ్రితైర్భవనోత్తమైః
ఎత్తైన భవనాలతో, కైలాస పర్వత నివాసాన్ని పోలిన, ఆకాశాన్ని రంగవేసినట్టు, మేఘాలను అడ్డుకున్నట్టు కనిపించే నగరాన్ని చూశాడు.
సమ్పూర్ణా రాక్షసైర్ఘోరైర్నాగైర్భోగవతీమివ। అచిన్త్యాం సుకృతాం స్పష్టాం కుబేరాధ్యుషితాం పురా
భయంకరమైన రాక్షసులతో నిండిన, పాములతో నిండిన భోగవతిని పోలిన, ఊహించలేని, బాగా నిర్మించిన, స్పష్టంగా కనిపించే, ఒకప్పుడు కుబేరుడు నివసించిన పట్టణాన్ని చూశాడు.
దంష్ట్రాభిర్బహుభిః శూరైః శూలపట్టిశపాణిభిః। రక్షితాం రాక్షసైర్ఘోరైర్గుహామాశీవిషైరివ
బలమైన పంజాలతో, కత్తులు, కటారాలు పట్టిన భయంకరమైన రాక్షసులు, విషపూరిత సర్పాలు గుహను కాపాడినట్టు, ఆ పట్టణాన్ని కాపాడుతున్నారు.
తస్యాశ్చ మహతీం గుప్తిం సాగరం చ నిరీక్ష్య సః। రావణం చ రిపుం ఘోరం చిన్తయామాస వానరః
ఆ పట్టణానికి ఉన్న గొప్ప రక్షణను, సముద్రాన్ని, రావణుడనే భయంకరమైన శత్రువును చూసి ఆ వానరుడు లోలోపల ఆలోచించాడు.
ఆగత్యాపీహ హరయో భవిష్యన్తి నిరర్థకాః। నహి యుద్ధేన వై లంకా శక్యా జేతుం సురైరపి
ఇక్కడ వానరులు వచ్చినా, వాళ్ల ప్రయాస వృథా అవుతుంది; యుద్ధంతో లంకను దేవతలు కూడా గెలవలేరు.
ఇమాం త్వవిషమాం లంకాం దుర్గాం రావణపాలితామ్। ప్రాప్యాపి సుమహాబాహుః కిం కరిష్యతి రాఘవః
ఈ దుర్గమయమైన, రావణుడు కాపాడుతున్న లంకను బలవంతుడు అయిన రాఘవుడు చేరుకున్నా, ఆయన ఏమి చేయగలడు?