తస్య సా కాయముద్వీక్ష్య వర్ధమానం మహాకపేః। వక్త్రం ప్రసారయామాస పాతాలామ్బరసంనిభమ్
అప్పుడా మహాకపికి శరీరం పెరుగుతున్నదాన్ని చూసి, ఆ దైత్యురాలు ఆకాశం, పాతాళంలా విస్తరించిన నోరును విప్పింది.
ఘనరాజీవ గర్జన్తీ వానరం సమభిద్రవత్। స దదర్శ తతస్తస్యా వికృతం సుమహన్ముఖమ్
మేఘాల గుంపు గర్జించినట్టు గర్జిస్తూ, ఆ దైత్యురాలు వానరుని మీదకు దూకింది. అప్పుడు హనుమంతుడు ఆమె భయంకరమైన, పెద్ద నోరును చూశాడు.
కాయమాత్రం చ మేధావీ మర్మాణి చ మహాకపిః। స తస్యా వికృతే వక్త్రే వజ్రసంహననః కపిః
ఆ తెలివైన మహాకపికి ఆమె శరీరం, ప్రాణస్థానాలు మాత్రమే కనిపించాయి. ఆమె నోరు భయంకరంగా మారినప్పుడు, వజ్రంలా బలమైన వానరుడు,
సంక్షిప్య ముహురాత్మానం నిపపాత మహాకపిః। ఆస్యే తస్యా నిమజ్జన్తం దదృశుః సిద్ధచారణాః
తన శరీరాన్ని మళ్లీ మళ్లీ చిన్నదిగా చేసి, హనుమంతుడు ఆమె నోట్లోకి దూకాడు. ఆమె నోట్లో మునిగిపోతున్న హనుమంతుని సిద్ధులు, చారణులు చూశారు.
గ్రస్యమానం యథా చన్ద్రం పూర్ణం పర్వణి రాహుణా। తతస్తస్యా నఖైస్తీక్ష్ణైర్మర్మాణ్యుత్కృత్య వానరః
పూర్ణచంద్రుని రాహువు మింగినట్టు, ఆమె హనుమంతుని మింగుతుండగా, వానరుడు తన పదునైన గోళ్లతో ఆమె ప్రాణస్థానాలను చీల్చాడు.
ఉత్పపాతాథ వేగేన మనఃసమ్పాతవిక్రమః। తాం తు దిష్ట్యా చ ధృత్యా చ దాక్షిణ్యేన నిపాత్య సః
అప్పుడతడు వేగంగా, మనస్సుతో కూడిన శక్తితో పైకి ఎగిరాడు. దైవకృప, ధైర్యం, నైపుణ్యంతో ఆమెను హతమార్చాడు.
కపిప్రవీరో వేగేన వవృధే పునరాత్మవాన్। హృతహృత్సా హనుమతా పపాత విధురామ్భసి। స్వయంభువైవ హనుమాన్ సృష్టస్తస్యా నిపాతనే
ఆత్మవంతుడైన హనుమంతుడు మళ్లీ వేగంగా తన శరీరాన్ని పెంచుకున్నాడు. ఆమె హృదయాన్ని ఛేదించిన హనుమంతుడు కలతగల నీటిలోకి పడ్డాడు. ఆ దైత్యురాలిని సంహరించేందుకు స్వయంభువుడు హనుమంతుని సృష్టించాడు.
తాం హతాం వానరేణాశు పతితాం వీక్ష్య సింహికామ్। భూతాన్యాకాశచారీణి తమూచుః ప్లవగోత్తమమ్
వేగంగా వానరుడు హతమార్చి పడేసిన సింహికను చూసి, ఆకాశంలో సంచరించే భూతాలు ఆ వానరశ్రేష్ఠునితో మాట్లాడాయి.
భీమమద్య కృతం కర్మ మహత్సత్త్వం త్వయా హతమ్। సాధయార్థమభిప్రేతమరిష్టం ప్లవతాం వర
భయంకరమైన కార్యం నేడు నీవు సాధించావు; గొప్ప శక్తివంతురాలిని నీవు సంహరించావు. నీ కోరిక నెరవేర్చు, ఓ ఉత్తమ వానరా!
యస్య త్వేతాని చత్వారి వానరేన్ద్ర యథా తవ। ధృతిర్దృష్టిర్మతిర్దాక్ష్యం స కర్మసు న సీదతి
ఓ వానరాధిపతి! నీవు లాంటి ధైర్యం, దృష్టి, బుద్ధి, నైపుణ్యం ఉన్నవాడు ఏ కార్యంలోనూ వెనకడుగు వేయడు.
స తైః సమ్పూజితః పూజ్యః ప్రతిపన్నప్రయోజనైః। జగామాకాశమావిశ్య పన్నగాశనవత్ కపిః
తమ లక్ష్యాన్ని సాధించిన వారు గౌరవించిన ఆ హనుమంతుడు, పాములను భక్షించే గరుత్మంతుడిలా, ఆకాశంలోకి ఎగిరిపోయాడు.
ప్రాప్తభూయిష్ఠపారస్తు సర్వతః పరిలోకయన్। యోజనానాం శతస్యాన్తే వనరాజీం దదర్శ సః
దాదాపు అవతలి తీరుకు చేరుకున్న హనుమంతుడు, అన్ని వైపులా చూసి, వంద యోజనాల దూరంలో అడవి భాగాన్ని చూశాడు.
దదర్శ చ పతన్నేవ వివిధద్రుమభూషితమ్। ద్వీపం శాఖామృగశ్రేష్ఠో మలయోపవనాని చ
కిందపడుతూ, ఆ శాఖామృగశ్రేష్ఠుడు అనేక రకాల చెట్లతో అలంకరించబడిన ద్వీపాన్ని, మలయపర్వతపు ఉద్యానాలను చూశాడు.
సాగరం సాగరానూపాన్ సాగరానూపజాన్ ద్రుమాన్। సాగరస్య చ పత్నీనాం ముఖాన్యపి విలోకయత్
సముద్రాన్ని, సముద్రతీరాలను, సముద్రతీరంలో పెరిగిన చెట్లను, సముద్రుని భార్యల ముఖాలను కూడా హనుమంతుడు చూశాడు.
స మహామేఘసంకాశం సమీక్ష్యాత్మానమాత్మవాన్। నిరున్ధన్తమివాకాశం చకార మతిమాన్ మతిమ్
తన రూపం మేఘంలా విస్తరించి ఉన్నదని చూసి, ఆత్మవంతుడు, బుద్ధిమంతుడు, ఆకాశాన్ని మూసివేస్తున్నట్టు భావించాడు.
కాయవృద్ధిం ప్రవేగం చ మమ దృష్ట్వైవ రాక్షసాః। మయి కౌతూహలం కుర్యురితి మేనే మహామతిః
నా శరీరం పెరిగినదాన్ని, వేగాన్ని రాక్షసులు చూస్తే, నాపై ఆశ్చర్యం కలుగుతుందని ఆ మహామతి అనుకున్నాడు.
తతః శరీరం సంక్షిప్య తన్మహీధరసంనిభమ్। పునః ప్రకృతిమాపేదే వీతమోహ ఇవాత్మవాన్
తర్వాత, ఆ మహీధరంతో సమానమైన తన శరీరాన్ని మళ్లీ చిన్నదిగా చేసి, మాయ పోయినవాడిలా సహజరూపంలోకి వచ్చాడు.
తద్రూపమతిసంక్షిప్య హనూమాన్ ప్రకృతౌ స్థితః। త్రీన్ క్రమానివ విక్రమ్య బలివీర్యహరో హరిః
తన రూపాన్ని చాలా చిన్నదిగా మార్చుకుని, హనుమంతుడు సహజస్థితిలో నిలబడి, బలివీర్యాన్ని అపహరించిన హరివంటి మూడు అడుగులు వేసినట్టు ముందుకు సాగాడు.
స చారునానావిధరూపధారీ పరం సమాసాద్య సముద్రతీరమ్। పరైరశక్యం ప్రతిపన్నరూపః సమీక్షితాత్మా సమవేక్షితార్థః
అనేక ఆకారాలు ధరించి, ఆకర్షణీయంగా మారి, ఇతరులకు అసాధ్యమైన రూపంలో, ఆత్మజ్ఞానంతో, ధ్యేయాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, సముద్రతీరానికి చేరి, పరిసరాన్ని పరిశీలించాడు.
తతః స లమ్బస్య గిరేః సమృద్ధే విచిత్రకూటే నిపపాత కూటే। సకేతకోద్దాలకనారికేలే మహాభ్రకూటప్రతిమో మహాత్మా
తర్వాత, లంబా పర్వతం మీద ఉన్న అద్భుతమైన శిఖరంపై, కేతకీ, ఉదాలక, నారికేళ వృక్షాల మధ్య, మేఘపు గుట్టులాంటి మహాత్ముడు దిగిపోయాడు.
తతస్తు సమ్ప్రాప్య సముద్రతీరం సమీక్ష్య లంకాం గిరివర్యమూర్ధ్ని। కపిస్తు తస్మిన్ నిపపాత పర్వతే విధూయ రూపం వ్యథయన్మృగద్విజాన్
తర్వాత, సముద్రతీరానికి చేరి, ఉత్తమమైన పర్వతంపై ఉన్న లంకను చూసి, ఆ కపివీరుడు ఆ పర్వతంపై దిగిపోయి, తన రూపాన్ని మార్చి, అక్కడి జంతువులు, పక్షులను భయపెట్టాడు.
స సాగరం దానవపన్నగాయుతం బలేన విక్రమ్య మహోర్మిమాలినమ్। నిపత్య తీరే చ మహోదధేస్తదా దదర్శ లంకామమరావతీమివ
దానవులు, పాములతో నిండిన, పెద్ద అలలతో ఉప్పొంగుతున్న సముద్రాన్ని దాటి, ఆ మహాబలుడు సముద్రతీరానికి దిగిపోయి, దేవతల నగరంలా లంకను చూశాడు.
thumb|ద్వితీయః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ద్వితీయః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలోని సుందరకాండలో రెండవ సర్గను వినండి.
స సాగరమనాధృష్యమతిక్రమ్య మహాబలః। త్రికూటస్య తటే లంకాం స్థితః స్వస్థో దదర్శ హ
అజేయమైన సముద్రాన్ని దాటి, ఆ మహాబలుడు త్రికూట పర్వతపు ఒడ్డున లంకను ప్రశాంతంగా చూశాడు.
యోజనానాం శతం శ్రీమాంస్తీర్త్వాప్యుత్తమవిక్రమః। అనిఃశ్వసన్ కపిస్తత్ర న గ్లానిమధిగచ్ఛతి
వంద యోజనాలు దాటి, పరాక్రమశాలి, కీర్తిమంతుడైన ఆ కపివీరుడు అక్కడ ఎలాంటి అలసట లేకుండా, ఊపిరి కూడా పీల్చకుండా నిలిచాడు.
శతాన్యహం యోజనానాం క్రమేయం సుబహూన్యపి। కిం పునః సాగరస్యాన్తం సంఖ్యాతం శతయోజనమ్
నేను వందలాది యోజనాలు, ఇంకా ఎక్కువ దూరం కూడా దాటగలను. మరి ఈ వంద యోజనాల సముద్రాన్ని దాటడం నాకు ఏమాత్రం కష్టం కాదు.
స తు వీర్యవతాం శ్రేష్ఠః ప్లవతామపి చోత్తమః। జగామ వేగవాఁల్లంకాం లఙ్ఘయిత్వా మహోదధిమ్
బలవంతులందరిలో శ్రేష్ఠుడు, ఎగిరే వారిలో ఉత్తముడు అయిన వాడు, వేగంగా మహాసముద్రాన్ని దాటి లంకవైపు పరిగెత్తాడు.
శాద్వలాని చ నీలాని గన్ధవన్తి వనాని చ। మధుమన్తి చ మధ్యేన జగామ నగవన్తి చ
ఆయన మార్గమధ్యంలో ఆకుపచ్చని మైదానాలు, నీలిరంగు, సువాసనతో నిండిన అరణ్యాలు, తేనెలతో నిండిన అడవులు, పర్వతాలు దాటి వెళ్లాడు.
శైలాంశ్చ తరుసంఛన్నాన్ వనరాజీశ్చ పుష్పితాః। అభిచక్రామ తేజస్వీ హనూమాన్ ప్లవగర్షభః
ఆ తేజోవంతుడైన హనుమంతుడు, వనరాజులలో శ్రేష్ఠుడు, చెట్లతో కప్పబడిన పర్వతాలు, పుష్పాలతో అలంకరించిన అడవి వరుసలు దగ్గరకు వెళ్లాడు.
స తస్మిన్నచలే తిష్ఠన్ వనాన్యుపవనాని చ। స నగాగ్రే స్థితాం లంకాం దదర్శ పవనాత్మజః
ఆ పర్వతంపై, అడవులు, ఉద్యానవనాల మధ్య నిలబడి, వాయుపుత్రుడు ఆ పర్వతశిఖరంపై ఉన్న లంకను చూశాడు.