ఏవముక్తః సురసయా ప్రహృష్టవదనోఽబ్రవీత్। రామో దాశరథిర్నామ ప్రవిష్టో దణ్డకావనమ్। లక్ష్మణేన సహ భ్రాత్రా వైదేహ్యా చాపి భార్యయా
సురసా ఇలా అడిగినప్పుడు, హనుమంతుడు ఆనందంగా ముఖం మెరిసిపోతూ ఇలా అన్నాడు: 'దశరథుని కుమారుడు రాముడు తన తమ్ముడు లక్ష్మణునితో, భార్య అయిన సీతతో కలిసి దండకారణ్యంలోకి ప్రవేశించాడు.'
అన్యకార్యవిషక్తస్య బద్ధవైరస్య రాక్షసైః। తస్య సీతా హృతా భార్యా రావణేన యశస్వినీ
అతడు ఇతర పనుల్లో మునిగిపోయి, రాక్షసులతో శత్రుత్వంలో ఉండగా, అతని యశస్సుతో కూడిన భార్య సీతను రావణుడు అపహరించాడు.
తస్యాః సకాశం దూతోఽహం గమిష్యే రామశాసనాత్। కర్తుమర్హసి రామస్య సాహ్యం విషయవాసిని
రాముని ఆజ్ఞతో నేను ఆమె దగ్గరకు దూతగా వెళ్తున్నాను. నీరు నివసించే నీవు రామునికి సహాయం చేయాలి.
అథవా మైథిలీం దృష్ట్వా రామం చాక్లిష్టకారిణమ్। ఆగమిష్యామి తే వక్త్రం సత్యం ప్రతిశృణోమి తే
లేదంటే, మైతిలిని మరియు పుణ్యకర్మలు చేసే రాముణ్ణి చూసిన తర్వాత, నేను మళ్లీ నీ నోటిలోకి వస్తాను. ఇది నిజమని నీకు హామీ ఇస్తున్నాను.
ఏవముక్తా హనుమతా సురసా కామరూపిణీ। అబ్రవీన్నాతివర్తేన్మాం కశ్చిదేష వరో మమ
హనుమంతుడు ఇలా చెప్పగానే, కావలసిన రూపం ధరించగల సురసా ఇలా అంది: 'ఎవరూ నన్ను దాటి పోవలేరు; ఇది నాకు దైవం ఇచ్చిన వరం.'
తం ప్రయాన్తం సముద్వీక్ష్య సురసా వాక్యమబ్రవీత్। బలం జిజ్ఞాసమానా సా నాగమాతా హనూమతః
అతడు ముందుకు వెళ్తున్నాడని గమనించిన నాగమాత సురసా, హనుమంతుని శక్తిని పరీక్షించాలనే ఉద్దేశంతో ఇలా అంది.
నివిశ్య వదనం మేఽద్య గన్తవ్యం వానరోత్తమ। వర ఏష పురా దత్తో మమ ధాత్రేతి సత్వరా
వానరశ్రేష్ఠా! నేడు నా నోటిలోకి ప్రవేశించాలి, లేకపోతే ముందుకు వెళ్లలేవు. ఈ వరాన్ని సృష్టికర్త నాకు ఇచ్చాడు. త్వరగా చేయి!
వ్యాదాయ విపులం వక్త్రం స్థితా సా మారుతేఃపురః। ఏవముక్తః సురసయా క్రుద్ధో వానరపుంగవః
సురసా పెద్దగా నోటిని విప్పి, వాయుపుత్రుడి ఎదుట నిలబడి ఉంది. అప్పుడు సురసా ఇలా చెప్పగానే, వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన హనుమంతుడు కోపంగా మారాడు.
అబ్రవీత్ కురు వై వక్త్రం యేన మాం విషహిష్యసి। ఇత్యుక్త్వా సురసాం క్రుద్ధో దశయోజనమాయతామ్
'నీవు నన్ను మింగగలిగేంత నోటిని చేసుకో' అని కోపంగా సురసాకు చెప్పి, హనుమంతుడు తన దేహాన్ని పది యోజనాల పొడవుగా చేసుకున్నాడు.
దశయోజనవిస్తారో హనూమానభవత్ తదా। తం దృష్ట్వా మేఘసంకాశం దశయోజనమాయతమ్। చకార సురసాప్యాస్యం వింశద్ యోజనమాయతమ్
ఆ సమయంలో హనుమంతుడు పది యోజనాల వెడల్పుతో మారాడు. అతన్ని మేఘంలా, పది యోజనాల పొడవుతో చూసిన సురసా, తన నోటిని ఇరవై యోజనాల పొడవుగా విస్తరించింది.
హనూమాంస్తు తతః క్రుద్ధస్త్రింశద్ యోజనమాయతః। చకార సురసా వక్త్రం చత్వారింశత్ తథోచ్ఛ్రితమ్
అప్పుడే కోపంతో హనుమంతుడు ముప్పై యోజనాల పొడవుగా మారగా, సురసా తన నోటిని నలభై యోజనాల పొడవుగా చేసింది.
బభూవ హనుమాన్ వీరః పఞ్చాశద్ యోజనోచ్ఛ్రితః। చకార సురసా వక్త్రం షష్టిం యోజనముచ్ఛ్రితమ్
వీరుడైన హనుమంతుడు అప్పుడు యాభై యోజనాల ఎత్తుకు పెరిగాడు. సురసా తన నోటిని అరవై యోజనాల పొడవుగా విస్తరించింది.
తదైవ హనుమాన్ వీరః సప్తతిం యోజనోచ్ఛ్రితః। చకార సురసా వక్త్రమశీతిం యోజనోచ్ఛ్రితమ్
ఆ సమయంలో ధైర్యవంతుడైన హనుమంతుడు డెబ్బై యోజనాల ఎత్తుకు పెరిగాడు. సురసా తన నోటిని ఎనభై యోజనాల వెడల్పుగా చేసుకుంది.
హనూమాననలప్రఖ్యో నవతిం యోజనోచ్ఛ్రితః। చకార సురసా వక్త్రం శతయోజనమాయతమ్
అగ్ని వలె ప్రకాశించే హనుమంతుడు తొంభై యోజనాల ఎత్తుకు పెరిగాడు. సురసా తన నోటిని వంద యోజనాల పొడవుగా విస్తరించింది.
తద్ దృష్ట్వా వ్యాదితం త్వాస్యం వాయుపుత్రః స బుద్ధిమాన్। దీర్ఘజిహ్వం సురసయా సుభీమం నరకోపమమ్
సురసా తన నోటిని విప్పి, దీర్ఘమైన నాలుకతో, భయంకరంగా నరకంలా కనిపించగా, వాయుపుత్రుడు అయిన హనుమంతుడు ఆ దృశ్యాన్ని చూసి ఆలోచించాడు.
స సంక్షిప్యాత్మనః కాయం జీమూత ఇవ మారుతిః। తస్మిన్ ముహూర్తే హనుమాన్ బభూవాఙ్గుష్ఠమాత్రకః
అప్పుడు వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు తన శరీరాన్ని మేఘంలా చిన్నదిగా చేసుకుని, ఒక్క క్షణంలోనే తొడిపొడవు అంత పరిమాణానికి తగ్గించుకున్నాడు.
సోఽభిపద్యాథ తద్వక్త్రం నిష్పత్య చ మహాబలః। అన్తరిక్షే స్థితః శ్రీమానిదం వచనమబ్రవీత్
అతడు ఆ నోటిలోకి ప్రవేశించి, వెంటనే బయటకు వచ్చి, ఆకాశంలో నిలబడి, మహాబలుడు, మహాత్ముడైన హనుమంతుడు ఇలా అన్నాడు:
ప్రవిష్టోఽస్మి హి తే వక్త్రం దాక్షాయణి నమోఽస్తుతే। గమిష్యే యత్ర వైదేహీ సత్యశ్చాసీద్ వరస్తవ
'డాక్షాయణి! నేను నీ నోటిలోకి ప్రవేశించాను. నీకు నమస్కారం! ఇప్పుడు నేను వైదేహి ఉన్న చోటికి వెళ్తాను. నీకు ఇచ్చిన వరం నిజమైంది.'
తం దృష్ట్వా వదనాన్ముక్తం చన్ద్రం రాహుముఖాదివ। అబ్రవీత్ సురసా దేవీ స్వేన రూపేణ వానరమ్
ఆ వానరుణ్ని తన నోట్లోంచి విడిచిపెట్టిన చంద్రుడిలా చూసిన సురసా దేవత తన అసలు రూపంలో ఇలా అన్నది.
అర్థసిద్ధ్యై హరిశ్రేష్ఠ గచ్ఛ సౌమ్య యథాసుఖమ్। సమానయ చ వైదేహీం రాఘవేణ మహాత్మనా
హరులలో శ్రేష్ఠుడా! మృదువైనవాడా! నీ పని నీవు అనుకున్నట్టు నెరవేర్చుకో. వైదేహిని ఆ మహాత్ముడైన రాఘవుని దగ్గరకు తీసుకురా.
తత్ తృతీయం హనుమతో దృష్ట్వా కర్మ సుదుష్కరమ్। సాధుసాధ్వితి భూతాని ప్రశశంసుస్తదా హరిమ్
హనుమంతుడు చేసిన మూడవ, అత్యంత కష్టమైన కార్యాన్ని చూసి, అన్ని జీవులు 'బాగుంది! బాగుంది!' అంటూ హనుమంతుడిని ప్రశంసించాయి.
స సాగరమనాధృష్యమభ్యేత్య వరుణాలయమ్। జగామాకాశమావిశ్య వేగేన గరుడోపమః
సముద్రాన్ని, వరుణుని నివాసాన్ని చేరి, హనుమంతుడు గరుత్మంతుడి వేగంతో ఆకాశంలోకి ఎగిరాడు.
సేవితే వారిధారాభిః పతగైశ్చ నిషేవితే। చరితే కైశికాచార్యైరైరావతనిషేవితే
ఆ ప్రాంతాన్ని నీటితో నిండిన మేఘాలు, పక్షులు, కైశిక నాట్యాచార్యులు, ఐరావతుడు తరచూ సందర్శించేవారు.
సింహకుఞ్జరశార్దూలపతగోరగవాహనైః। విమానైః సమ్పతద్భిశ్చ విమలైః సమలంకృతే
అక్కడ సింహాలు, ఏనుగులు, పులులు, పక్షులు, పాములు వాహనాలుగా ఉండగా, అందమైన విమానాలు అక్కడ సంచరిస్తూ మెరిసిపోతున్నాయి.
వజ్రాశనిసమస్పర్శైః పావకైరివ శోభితే। కృతపుణ్యైర్మహాభాగైః స్వర్గజిద్భిరధిష్ఠితే
వజ్రాల స్పర్శతో మెరిసే అగ్నిలా, పుణ్యశీలులు, మహాభాగులు, స్వర్గాన్ని పొందిన వారు అక్కడ నివసిస్తూ ఆ ప్రాంతాన్ని ప్రకాశింపజేశారు.
వహతా హవ్యమత్యన్తం సేవితే చిత్రభానునా। గ్రహనక్షత్రచన్ద్రార్కతారాగణవిభూషితే
ఆ ప్రాంతాన్ని సూర్యుడు దాటి పోతూ, చిత్రభాను ఆరాధిస్తూ, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు అలంకరించాయి.
మహర్షిగణగన్ధర్వనాగయక్షసమాకులే। వివిక్తే విమలే విశ్వే విశ్వావసునిషేవితే
మహర్షులు, గంధర్వులు, నాగులు, యక్షులు అక్కడ గుంపులుగా ఉండగా, ఆ ప్రాంతం శుభ్రంగా, నిర్మలంగా, విశ్వావసువులు సేవించేవారు.
దేవరాజగజాక్రాన్తే చన్ద్రసూర్యపథే శివే। వితానే జీవలోకస్య వితతే బ్రహ్మనిర్మితే
దేవేంద్రుని ఏనుగు అడుగుపెట్టిన, చంద్రసూర్యుల మార్గంలో ఉన్న, బ్రహ్మదేవుడు సృష్టించిన, జీవులందరికీ పైకప్పుగా విస్తరించిన ఆ ప్రాంతం పవిత్రంగా ఉంది.
బహుశః సేవితే వీరైర్విద్యాధరగణైర్వృతే। జగామ వాయుమార్గే చ గరుత్మానివ మారుతిః
వీరులైన విద్యాధరులు తరచూ సందర్శించే ఆ మార్గంలో, వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు గరుత్మంతుడిలా వాయుమార్గంలో ప్రయాణించాడు.
హనుమాన్ మేఘజాలాని ప్రాకర్షన్ మారుతో యథా। కాలాగురుసవర్ణాని రక్తపీతసితాని చ
హనుమంతుడు, వాయువు లాగ మేఘాల సమూహాలను లాగుతూ, కాళాగురు వర్ణంలోనూ, ఎరుపు, పసుపు, తెలుపు రంగుల్లోనూ ఉన్న మేఘాలను తోడుకుంటూ పోయాడు.