పూర్వం కృతయుగే తాత పర్వతాః పక్షిణోఽభవన్। తేఽపి జగ్ముర్దిశః సర్వా గరుడా ఇవ వేగినః
మునుపటి కృతయుగంలో, బిడ్డా, పర్వతాలకు రెక్కలు ఉండేవి. అవి కూడా గరుడుల్లా వేగంగా అన్ని దిశల్లో తిరిగేవి.
తతస్తేషు ప్రయాతేషు దేవసఙ్ఘాః సహర్షిభిః। భూతాని చ భయం జగ్ముస్తేషాం పతనశఙ్కయా
అవి అలా సంచరిస్తూ ఉండగా, దేవతలు, ఋషులు, ఇతర ప్రాణులు అన్నీ, ఆ పర్వతాలు ఎప్పుడు పడిపోతాయో అని భయపడేవి.
తతః క్రుద్ధః సహస్రాక్షః పర్వతానాం శతక్రతుః। పక్షాంశ్చిచ్ఛేద వజ్రేణ తతః శతసహస్రశః
అప్పుడు సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రుడు కోపంతో తన వజ్రాయుధంతో ఆ పర్వతాల రెక్కలను కోసేశాడు. అలా లక్షల కొద్దీ పర్వతాలు రెక్కలు కోల్పోయాయి.
స మాముపగతః క్రుద్ధో వజ్రముద్యమ్య దేవరాట్। తతోఽహం సహసా క్షిప్తః శ్వసనేన మహాత్మనా
అప్పుడు కోపంతో దేవేంద్రుడు వజ్రాయుధాన్ని ఎత్తుకుని నా దగ్గరికి వచ్చాడు. ఆ సమయంలో మహాత్ముడైన వాయుదేవుడు నన్ను అకస్మాత్తుగా దూరంగా తోసేశాడు.
అస్మిఁల్లవణతోయే చ ప్రక్షిప్తః ప్లవగోత్తమ। గుప్తపక్షః సమగ్రశ్చ తవ పిత్రాభిరక్షితః
అలా నన్ను ఉప్పు సముద్రంలో పడవేశాడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడా. నా రెక్కలు దాచబడ్డాయి, శరీరం మాత్రం సురక్షితంగా ఉంది. ఇది నీ తండ్రి వలన జరిగింది.
తతోఽహం మానయామి త్వాం మాన్యోఽసి మమ మారుతే। త్వయా మమైష సమ్బన్ధః కపిముఖ్య మహాగుణః
అందుకే నిన్ను గౌరవిస్తున్నాను, వాయుపుత్రుడా. నీవు గౌరవానికి అర్హుడవు. నీ వల్ల నాకు ఈ బంధం ఏర్పడింది, గొప్ప గుణాలున్న వానరులలో శ్రేష్ఠుడా.
అస్మిన్ నేవంగతే కార్యే సాగరస్య మమైవ చ। ప్రీతిం ప్రీతమనాః కర్తుం త్వమర్హసి మహామతే
ఈ కార్యంలో, నాకు, సముద్రానికీ సంబంధించిన విషయాల్లో, మహామతివంతుడవు నీవు, నా మనసుకు ఆనందం కలిగించేలా నీవు ప్రవర్తించాలి.
శ్రమం మోక్షయ పూజాం చ గృహాణ హరిసత్తమ। ప్రీతిం చ మమ మాన్యస్య ప్రీతోఽస్మి తవ దర్శనాత్
నీ అలసటను తొలగించు, నా ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడా. నీవు గౌరవానికి పాత్రుడవు. నిన్ను చూసి నాకు ఎంతో ఆనందం కలిగింది.
ఏవముక్తః కపిశ్రేష్ఠస్తం నగోత్తమమబ్రవీత్। ప్రీతోఽస్మి కృతమాతిథ్యం మన్యురేషోఽపనీయతామ్
అలా పర్వతశ్రేష్ఠుడు చెప్పిన తరువాత, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: 'నేను సంతోషించాను, అతిథి సత్కారం చేశావు. నీ కోపాన్ని వదిలేయు.'
త్వరతే కార్యకాలో మే అహశ్చాప్యతివర్తతే। ప్రతిజ్ఞా చ మయా దత్తా న స్థాతవ్యమిహాన్తరా
నా పని చేయాల్సిన సమయం దగ్గరపడింది, రోజు కూడా ముగియబోతుంది. నేను మాట ఇచ్చాను, ఇక ఇక్కడ ఎక్కువసేపు ఉండలేను.
ఇత్యుక్త్వా పాణినా శైలమాలభ్య హరిపుఙ్గవః। జగామాకాశమావిశ్య వీర్యవాన్ ప్రహసన్నివ
అని చెప్పి, వానరులలో ప్రబలుడు తన చేతితో ఆ పర్వతాన్ని తాకి, ఆకాశంలోకి ఎగిరి, శక్తివంతుడిగా, చిరునవ్వుతో వెళ్ళిపోయాడు.
స పర్వతసముద్రాభ్యాం బహుమానాదవేక్షితః। పూజితశ్చోపపన్నాభిరాశీర్భిరభినన్దితః
ఆ వానరుడు పర్వతం, సముద్రం ఇద్దరినీ ఎంతో గౌరవంతో చూడు, సత్కారం అందుకుని, మంగళాశీస్సులతో ఆశీర్వదించబడ్డాడు.
అథోర్ధ్వం దూరమాగత్య హిత్వా శైలమహార్ణవౌ। పితుః పన్థానమాసాద్య జగామ విమలేఽమ్బరే
తర్వాత, హనుమంతుడు చాలా ఎత్తుకు ఎగిరి, ఆ కొండను, విస్తారమైన సముద్రాన్ని వెనక్కి వదిలి, తన తండ్రి వాయుదేవుని దారిని చేరి, నిర్మలమైన ఆకాశంలో ప్రయాణం కొనసాగించాడు.
భూయశ్చోర్ధ్వం గతిం ప్రాప్య గిరిం తమవలోకయన్। వాయుసూనుర్నిరాలమ్బో జగామ కపికుఞ్జరః
మళ్లీ మరింత ఎత్తుకు చేరి, ఆ కొండవైపు చూస్తూ, వాయుపుత్రుడు అయిన హనుమంతుడు, ఎటువంటి ఆధారమూ లేకుండా, వానరసేనలో గొప్పవాడిగా ముందుకు సాగాడు.
తద్ ద్వితీయం హనుమతో దృష్ట్వా కర్మ సుదుష్కరమ్। ప్రశశంసుః సురాః సర్వే సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః
హనుమంతుడు చేసిన రెండవ, అత్యంత కష్టమైన కార్యాన్ని చూసి, అందరు దేవతలు, సిద్ధులు, మహర్షులు అతన్ని ప్రశంసించారు.
దేవతాశ్చాభవన్ హృష్టాస్తత్రస్థాస్తస్య కర్మణా। కాఞ్చనస్య సునాభస్య సహస్రాక్షశ్చ వాసవః
అక్కడ ఉన్న దేవతలు, సునాభుడు అనే బంగారు నాభి గల పర్వతుడు, సహస్రాక్షుడు అయిన ఇంద్రుడు కూడా, హనుమంతుడి కార్యాన్ని చూసి ఆనందించారు.
ఉవాచ వచనం ధీమాన్ పరితోషాత్ సగద్గదమ్। సునాభం పర్వతశ్రేష్ఠం స్వయమేవ శచీపతిః
ఆ సమయంలో, బుద్ధిమంతుడైన శచీపతి ఇంద్రుడు, సంతోషంతో వాక్యాలు తడబడుతూ, పర్వతశ్రేష్ఠుడైన సునాభునికి ఇలా అన్నాడు.
హిరణ్యనాభ శైలేన్ద్ర పరితుష్టోఽస్మి తే భృశమ్। అభయం తే ప్రయచ్ఛామి గచ్ఛ సౌమ్య యథాసుఖమ్
హిరణ్యనాభా, పర్వతాధిపతీ! నేను నీపై చాలా సంతోషించాను. నీకు భయం ఉండదని వరమిచ్చాను. ఓ మృదువైనవాడా, నీవు సుఖంగా వెళ్లు.
సాహ్యం కృతం తే సుమహద్ విశ్రాన్తస్య హనూమతః। క్రమతో యోజనశతం నిర్భయస్య భయే సతి
హనుమంతుడు ఇక్కడ విశ్రాంతి తీసుకుని, భయమున్నా కూడా, నీవు అతనికి గొప్ప సహాయం చేసి, వంద యోజనాల దూరాన్ని అతను భయములేకుండా దాటి వెళ్లేందుకు సహకరించావు.
రామస్యైష హితాయైవ యాతి దాశరథేః కపిః। సత్క్రియాం కుర్వతా శక్త్యా తోషితోఽస్మి దృఢం త్వయా
ఈ వానరం దశరథుని కుమారుడు రాముని మేలుకోసమే వెళ్తున్నాడు. నీవు నీ శక్తితో అతనికి ఆతిథ్యం చూపి, నన్ను బలంగా సంతోషపరిచావు.
స తత్ ప్రహర్షమలభద్ విపులం పర్వతోత్తమః। దేవతానాం పతిం దృష్ట్వా పరితుష్టం శతక్రతుమ్
అప్పుడు ఆ గొప్ప పర్వతుడు, దేవతల అధిపతి అయిన శతక్రతువు సంతోషంగా ఉన్నాడని చూసి, అపారమైన ఆనందాన్ని పొందాడు.
స వై దత్తవరః శైలో బభూవావస్థితస్తదా। హనూమాంశ్చ ముహూర్తేన వ్యతిచక్రామ సాగరమ్
ఆ వరాన్ని అందుకున్న ఆ పర్వతుడు అక్కడే నిలిచిపోయాడు. హనుమంతుడు మాత్రం క్షణంలోనే సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లిపోయాడు.
తతో దేవాః సగన్ధర్వాః సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః। అబ్రువన్ సూర్యసంకాశాం సురసాం నాగమాతరమ్
తర్వాత దేవతలు, గంధర్వులు, సిద్ధులు, మహర్షులు, సూర్యునిలా ప్రకాశించే నాగమాత అయిన సురసను ఇలా అడిగారు.
అయం వాతాత్మజః శ్రీమాన్ ప్లవతే సాగరోపరి। హనూమాన్ నామ తస్య త్వం ముహూర్తం విఘ్నమాచర
ఇతడు వాయుదేవుని కుమారుడు, హనుమంతుడు అనే పేరుగలవాడు, సముద్రాన్ని దాటి వెళ్తున్నాడు. నీవు క్షణమంతకాలం అతనికి ఒక అడ్డంకిని కలిగించాలి.
రాక్షసం రూపమాస్థాయ సుఘోరం పర్వతోపమమ్। దంష్ట్రాకరాలం పిఙ్గాక్షం వక్త్రం కృత్వా నభఃస్పృశమ్
పర్వతంలా భయంకరమైన, రాక్షస రూపాన్ని ధరించి, పెద్ద పెద్ద పళ్ళు, పింగళమైన కళ్ళు, ఆకాశాన్ని తాకే నోరు కలిగి ఉండు.
బలమిచ్ఛామహే జ్ఞాతుం భూయశ్చాస్య పరాక్రమమ్। త్వాం విజేష్యత్యుపాయేన విషాదం వా గమిష్యతి
అతని బలాన్ని, మరింత పరాక్రమాన్ని తెలుసుకోవాలనుకుంటున్నాం. అతను నిన్ను ఏదో ఒక విధంగా జయిస్తాడో, లేక నిరాశలో పడిపోతాడో చూద్దాం.
ఏవముక్తా తు సా దేవీ దైవతైరభిసత్కృతా। సముద్రమధ్యే సురసా బిభ్రతీ రాక్షసం వపుః
అలా దేవతలు చెప్పిన తర్వాత, వారి చేత గౌరవించబడిన సురసా, సముద్ర మధ్యలో రాక్షస రూపాన్ని ధరించింది.
వికృతం చ విరూపం చ సర్వస్య చ భయావహమ్। ప్లవమానం హనూమన్తమావృత్యేదమువాచ హ
వికారమైన, భయంకరమైన రూపంలో, అందరికీ భయాన్ని కలిగిస్తూ, ఎగురుతున్న హనుమంతుడిని అడ్డగించి, ఇలా చెప్పింది.
మమ భక్ష్యః ప్రదిష్టస్త్వమీశ్వరైర్వానరర్షభ। అహం త్వాం భక్షయిష్యామి ప్రవిశేదం మమాననమ్
దేవతలు నిన్ను నాకు భక్ష్యంగా నిర్ణయించారు, ఓ వానరశ్రేష్ఠా! నేను నిన్ను తినిపోతాను. నా నోటిలోకి ప్రవేశించు.
వర ఏష పురా దత్తో మమ ధాత్రేతి సత్వరా। వ్యాదాయ వక్త్రం విపులం స్థితా సా మారుతేః పురః
ఇది నాకు సృష్టికర్త ఇచ్చిన వరం — 'త్వరగా ఉండు' అని. ఆ విస్తారమైన నోటిని తెరిచి, వాయుపుత్రుడి ఎదుట నిలిచింది.