నిపత్య మమ శృఙ్గేషు సుఖం విశ్రమ్య గమ్యతామ్। రాఘవస్య కులే జాతైరుదధిః పరివర్ధితః
నా శిఖరాలపై దిగిపో, సుఖంగా విశ్రాంతి తీసుకుని వెళ్ళు. రఘువంశంలో పుట్టినవారి వల్ల సముద్రం పెరిగింది.
స త్వాం రామహితే యుక్తం ప్రత్యర్చయతి సాగరః। కృతే చ ప్రతికర్తవ్యమేష ధర్మః సనాతనః
రాముని పనిలో నిమగ్నమైన సముద్రుడు నిన్ను సత్కరిస్తున్నాడు. చేసిన ఉపకారానికి ప్రతిఫలం ఇవ్వడం శాశ్వత ధర్మం.
సోఽయం తత్ప్రతికారార్థీ త్వత్తః సమ్మానమర్హతి। త్వన్నిమిత్తమనేనాహం బహుమానాత్ ప్రచోదితః
కాబట్టి, ఆ ఉపకారానికి ప్రతిగా అతడు నీ గౌరవాన్ని కోరుతున్నాడు. నీ కోసమే అతడు నాకు గౌరవంతో చెప్పాడు.
యోజనానాం శతం చాపి కపిరేష ఖమాప్లుతః। తవ సానుషు విశ్రాన్తః శేషం ప్రక్రమతామితి
ఈ కోతి వంద యోజనాలు ఆకాశంలో దూకాడు. నీ శిఖరాలపై విశ్రాంతి తీసుకుని, మిగతా దూరాన్ని కొనసాగించనివ్వు.
తిష్ఠ త్వం హరిశార్దూల మయి విశ్రమ్య గమ్యతామ్। తదిదం గన్ధవత్ స్వాదు కన్దమూలఫలం బహు
వానరులలో సింహుడవు నీవు, ఇక్కడే ఆగు. నా మీద విశ్రాంతి తీసుకో, తరువాత ప్రయాణం కొనసాగించు. ఇవిగో, ఎంతో సువాసనతో, రుచికరమైన కందులు, ముల్లు, పండ్లు ఇక్కడ చాలా ఉన్నాయి.
తదాస్వాద్య హరిశ్రేష్ఠ విశ్రాన్తోఽథ గమిష్యసి। అస్మాకమపి సమ్బన్ధః కపిముఖ్య త్వయాస్తి వై। ప్రఖ్యాతస్త్రిషు లోకేషు మహాగుణపరిగ్రహః
వానరులలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు, ఇవి రుచి చూసి, విశ్రాంతి తీసుకున్న తరువాత ప్రయాణం సాగించవచ్చు. వానరులలో ప్రథముడవు నీవు, మాతో కూడా నీకు బంధం ఉంది. నీ గొప్ప గుణాలు మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందాయి.
వేగవన్తః ప్లవన్తో యే ప్లవగా మారుతాత్మజ। తేషాం ముఖ్యతమం మన్యే త్వామహం కపికుఞ్జర
వేగంగా దూకే వానరుల్లో, వాయుదేవుని కుమారుడవు నీవు, అందరిలోనూ నిన్నే నేను ప్రధానుడిగా భావిస్తున్నాను, వానరులలో గజరాజువా.
అతిథిః కిల పూజార్హః ప్రాకృతోఽపి విజానతా। ధర్మం జిజ్ఞాసమానేన కిం పునర్యాదృశో భవాన్
సాధారణ అతిథికైనా, ధర్మాన్ని తెలుసుకునే వారు గౌరవించాలి అని అంటారు. మరి నీవంటి మహానుభావుడిని ఎంతగా గౌరవించాలో చెప్పనక్కర్లేదు.
త్వం హి దేవవరిష్ఠస్య మారుతస్య మహాత్మనః। పుత్రస్తస్యైవ వేగేన సదృశః కపికుఞ్జర
నీవు దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన మహాత్ముడైన వాయుదేవుని కుమారుడవు. వానరులలో గజరాజువా, వేగంలో ఆయనతో సమానుడవు నీవు.
పూజితే త్వయి ధర్మజ్ఞే పూజాం ప్రాప్నోతి మారుతః। తస్మాత్ త్వం పూజనీయో మే శృణు చాప్యత్ర కారణమ్
ధర్మాన్ని తెలిసిన నీవు గౌరవించబడితే, వాయుదేవుడికీ గౌరవం లభిస్తుంది. అందుకే నిన్ను నేను గౌరవించాలి. దీనికి కారణం కూడా విను.
పూర్వం కృతయుగే తాత పర్వతాః పక్షిణోఽభవన్। తేఽపి జగ్ముర్దిశః సర్వా గరుడా ఇవ వేగినః
మునుపటి కృతయుగంలో, బిడ్డా, పర్వతాలకు రెక్కలు ఉండేవి. అవి కూడా గరుడుల్లా వేగంగా అన్ని దిశల్లో తిరిగేవి.
తతస్తేషు ప్రయాతేషు దేవసఙ్ఘాః సహర్షిభిః। భూతాని చ భయం జగ్ముస్తేషాం పతనశఙ్కయా
అవి అలా సంచరిస్తూ ఉండగా, దేవతలు, ఋషులు, ఇతర ప్రాణులు అన్నీ, ఆ పర్వతాలు ఎప్పుడు పడిపోతాయో అని భయపడేవి.
తతః క్రుద్ధః సహస్రాక్షః పర్వతానాం శతక్రతుః। పక్షాంశ్చిచ్ఛేద వజ్రేణ తతః శతసహస్రశః
అప్పుడు సహస్రాక్షుడైన ఇంద్రుడు కోపంతో తన వజ్రాయుధంతో ఆ పర్వతాల రెక్కలను కోసేశాడు. అలా లక్షల కొద్దీ పర్వతాలు రెక్కలు కోల్పోయాయి.
స మాముపగతః క్రుద్ధో వజ్రముద్యమ్య దేవరాట్। తతోఽహం సహసా క్షిప్తః శ్వసనేన మహాత్మనా
అప్పుడు కోపంతో దేవేంద్రుడు వజ్రాయుధాన్ని ఎత్తుకుని నా దగ్గరికి వచ్చాడు. ఆ సమయంలో మహాత్ముడైన వాయుదేవుడు నన్ను అకస్మాత్తుగా దూరంగా తోసేశాడు.
అస్మిఁల్లవణతోయే చ ప్రక్షిప్తః ప్లవగోత్తమ। గుప్తపక్షః సమగ్రశ్చ తవ పిత్రాభిరక్షితః
అలా నన్ను ఉప్పు సముద్రంలో పడవేశాడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడా. నా రెక్కలు దాచబడ్డాయి, శరీరం మాత్రం సురక్షితంగా ఉంది. ఇది నీ తండ్రి వలన జరిగింది.
తతోఽహం మానయామి త్వాం మాన్యోఽసి మమ మారుతే। త్వయా మమైష సమ్బన్ధః కపిముఖ్య మహాగుణః
అందుకే నిన్ను గౌరవిస్తున్నాను, వాయుపుత్రుడా. నీవు గౌరవానికి అర్హుడవు. నీ వల్ల నాకు ఈ బంధం ఏర్పడింది, గొప్ప గుణాలున్న వానరులలో శ్రేష్ఠుడా.
అస్మిన్ నేవంగతే కార్యే సాగరస్య మమైవ చ। ప్రీతిం ప్రీతమనాః కర్తుం త్వమర్హసి మహామతే
ఈ కార్యంలో, నాకు, సముద్రానికీ సంబంధించిన విషయాల్లో, మహామతివంతుడవు నీవు, నా మనసుకు ఆనందం కలిగించేలా నీవు ప్రవర్తించాలి.
శ్రమం మోక్షయ పూజాం చ గృహాణ హరిసత్తమ। ప్రీతిం చ మమ మాన్యస్య ప్రీతోఽస్మి తవ దర్శనాత్
నీ అలసటను తొలగించు, నా ఆతిథ్యాన్ని స్వీకరించు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడా. నీవు గౌరవానికి పాత్రుడవు. నిన్ను చూసి నాకు ఎంతో ఆనందం కలిగింది.
ఏవముక్తః కపిశ్రేష్ఠస్తం నగోత్తమమబ్రవీత్। ప్రీతోఽస్మి కృతమాతిథ్యం మన్యురేషోఽపనీయతామ్
అలా పర్వతశ్రేష్ఠుడు చెప్పిన తరువాత, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు ఇలా అన్నాడు: 'నేను సంతోషించాను, అతిథి సత్కారం చేశావు. నీ కోపాన్ని వదిలేయు.'
త్వరతే కార్యకాలో మే అహశ్చాప్యతివర్తతే। ప్రతిజ్ఞా చ మయా దత్తా న స్థాతవ్యమిహాన్తరా
నా పని చేయాల్సిన సమయం దగ్గరపడింది, రోజు కూడా ముగియబోతుంది. నేను మాట ఇచ్చాను, ఇక ఇక్కడ ఎక్కువసేపు ఉండలేను.
ఇత్యుక్త్వా పాణినా శైలమాలభ్య హరిపుఙ్గవః। జగామాకాశమావిశ్య వీర్యవాన్ ప్రహసన్నివ
అని చెప్పి, వానరులలో ప్రబలుడు తన చేతితో ఆ పర్వతాన్ని తాకి, ఆకాశంలోకి ఎగిరి, శక్తివంతుడిగా, చిరునవ్వుతో వెళ్ళిపోయాడు.
స పర్వతసముద్రాభ్యాం బహుమానాదవేక్షితః। పూజితశ్చోపపన్నాభిరాశీర్భిరభినన్దితః
ఆ వానరుడు పర్వతం, సముద్రం ఇద్దరినీ ఎంతో గౌరవంతో చూడు, సత్కారం అందుకుని, మంగళాశీస్సులతో ఆశీర్వదించబడ్డాడు.
అథోర్ధ్వం దూరమాగత్య హిత్వా శైలమహార్ణవౌ। పితుః పన్థానమాసాద్య జగామ విమలేఽమ్బరే
తర్వాత, హనుమంతుడు చాలా ఎత్తుకు ఎగిరి, ఆ కొండను, విస్తారమైన సముద్రాన్ని వెనక్కి వదిలి, తన తండ్రి వాయుదేవుని దారిని చేరి, నిర్మలమైన ఆకాశంలో ప్రయాణం కొనసాగించాడు.
భూయశ్చోర్ధ్వం గతిం ప్రాప్య గిరిం తమవలోకయన్। వాయుసూనుర్నిరాలమ్బో జగామ కపికుఞ్జరః
మళ్లీ మరింత ఎత్తుకు చేరి, ఆ కొండవైపు చూస్తూ, వాయుపుత్రుడు అయిన హనుమంతుడు, ఎటువంటి ఆధారమూ లేకుండా, వానరసేనలో గొప్పవాడిగా ముందుకు సాగాడు.
తద్ ద్వితీయం హనుమతో దృష్ట్వా కర్మ సుదుష్కరమ్। ప్రశశంసుః సురాః సర్వే సిద్ధాశ్చ పరమర్షయః
హనుమంతుడు చేసిన రెండవ, అత్యంత కష్టమైన కార్యాన్ని చూసి, అందరు దేవతలు, సిద్ధులు, మహర్షులు అతన్ని ప్రశంసించారు.
దేవతాశ్చాభవన్ హృష్టాస్తత్రస్థాస్తస్య కర్మణా। కాఞ్చనస్య సునాభస్య సహస్రాక్షశ్చ వాసవః
అక్కడ ఉన్న దేవతలు, సునాభుడు అనే బంగారు నాభి గల పర్వతుడు, సహస్రాక్షుడు అయిన ఇంద్రుడు కూడా, హనుమంతుడి కార్యాన్ని చూసి ఆనందించారు.
ఉవాచ వచనం ధీమాన్ పరితోషాత్ సగద్గదమ్। సునాభం పర్వతశ్రేష్ఠం స్వయమేవ శచీపతిః
ఆ సమయంలో, బుద్ధిమంతుడైన శచీపతి ఇంద్రుడు, సంతోషంతో వాక్యాలు తడబడుతూ, పర్వతశ్రేష్ఠుడైన సునాభునికి ఇలా అన్నాడు.
హిరణ్యనాభ శైలేన్ద్ర పరితుష్టోఽస్మి తే భృశమ్। అభయం తే ప్రయచ్ఛామి గచ్ఛ సౌమ్య యథాసుఖమ్
హిరణ్యనాభా, పర్వతాధిపతీ! నేను నీపై చాలా సంతోషించాను. నీకు భయం ఉండదని వరమిచ్చాను. ఓ మృదువైనవాడా, నీవు సుఖంగా వెళ్లు.
సాహ్యం కృతం తే సుమహద్ విశ్రాన్తస్య హనూమతః। క్రమతో యోజనశతం నిర్భయస్య భయే సతి
హనుమంతుడు ఇక్కడ విశ్రాంతి తీసుకుని, భయమున్నా కూడా, నీవు అతనికి గొప్ప సహాయం చేసి, వంద యోజనాల దూరాన్ని అతను భయములేకుండా దాటి వెళ్లేందుకు సహకరించావు.
రామస్యైష హితాయైవ యాతి దాశరథేః కపిః। సత్క్రియాం కుర్వతా శక్త్యా తోషితోఽస్మి దృఢం త్వయా
ఈ వానరం దశరథుని కుమారుడు రాముని మేలుకోసమే వెళ్తున్నాడు. నీవు నీ శక్తితో అతనికి ఆతిథ్యం చూపి, నన్ను బలంగా సంతోషపరిచావు.