త్వమిహాసురసఙ్ఘానాం దేవరాజ్ఞా మహాత్మనా। పాతాలనిలయానాం హి పరిఘః సంనివేశితః
ఇక్కడ పాతాళంలో నివసించే అసురుల గుంపులకు అడ్డుగా, మహాత్ముడైన దేవేంద్రుడు నిన్ను నియమించాడు.
త్వమేషాం జ్ఞాతవీర్యాణాం పునరేవోత్పతిష్యతామ్। పాతాలస్యాప్రమేయస్య ద్వారమావృత్య తిష్ఠసి
నీ శక్తి వారికి తెలిసినదే. పునః పునః పైకి రావద్దని, అపారమైన పాతాళానికి ద్వారం మూసి నీవు నిలబడి ఉన్నావు.
తిర్యగూర్ధ్వమధశ్చైవ శక్తిస్తే శైల వర్ధితుమ్। తస్మాత్ సంచోదయామి త్వాముత్తిష్ఠ గిరిసత్తమ
నీ శక్తి ఎటు చూసినా — అడ్డంగా, పైకి, కిందకి — విస్తరించి ఉంది. అందుకే, ఓ పర్వతశ్రేష్ఠా! లేచి పైకి రా అని నేను నిన్ను కోరుతున్నాను.
స ఏష కపిశార్దూలస్త్వాముపర్యేతి వీర్యవాన్। హనూమాన్ రామకార్యార్థీ భీమకర్మా ఖమాప్లుతః
ఇప్పుడు రాముని పనికై ఆకాశంలో దూకుతున్న, మహాశక్తిమంతుడైన వానరసింహుడు హనుమంతుడు నీ దగ్గరకు వస్తున్నాడు.
అస్య సాహ్యం మయా కార్యమిక్ష్వాకుకులవర్తినః। మమ ఇక్ష్వాకవః పూజ్యాః పరం పూజ్యతమాస్తవ
ఇక్ష్వాకువంశాన్ని కొనసాగిస్తున్న హనుమంతుడికి నేను సహాయం చేయాలి. ఇక్ష్వాకువంశస్థులు నాకు పూజ్యులు, నీకూ అత్యంత పూజ్యులు.
కురు సాచివ్యమస్మాకం న నః కార్యమతిక్రమేత్। కర్తవ్యమకృతం కార్యం సతాం మన్యుముదీరయేత్
మన పని మధ్యలో ఆగిపోకుండా, నువ్వు కూడా సహాయం చేయాలి. చేయవలసిన పని చేయకపోతే, మంచివారు కోపపడతారు.
సలిలాదూర్ధ్వముత్తిష్ఠ తిష్ఠత్వేష కపిస్త్వయి। అస్మాకమతిథిశ్చైవ పూజ్యశ్చ ప్లవతాం వరః
నీరు నుండి పైకి వచ్చి, ఈ కోతిని నీ మీద నిలబెట్టుము. ఇతడు మన అతిథి, గౌరవించదగినవాడు, దూకే వారిలో శ్రేష్ఠుడు.
చామీకరమహానాభ దేవగన్ధర్వసేవిత। హనూమాఁస్త్వయి విశ్రాన్తస్తతః శేషం గమిష్యతి
బంగారు శిఖరాలతో, దేవతలు గంధర్వులు సేవించే మైనాకా! హనుమంతుడు నీ మీద విశ్రాంతి తీసుకుని, మిగతా ప్రయాణం కొనసాగిస్తాడు.
కాకుత్స్థస్యానృశంస్యం చ మైథిల్యాశ్చ వివాసనమ్। శ్రమం చ ప్లవగేన్ద్రస్య సమీక్ష్యోత్థాతుమర్హసి
రఘువంశానికి చెందిన రాముని దయను, సీతమ్మ వనవాసాన్ని, వానరాధిపతి శ్రమను గుర్తు చేసుకుని, నీవు పైకి రావాలి.
హిరణ్యగర్భో మైనాకో నిశమ్య లవణామ్భసః। ఉత్పపాత జలాత్ తూర్ణం మహాద్రుమలతావృతః
ఇలా విని, బంగారు శిఖరాలతో మైనాకుడు, సముద్రపు ఉప్పు నీటిలోంచి, పెద్ద చెట్లు లతలతో అలంకృతమై, వేగంగా పైకి ఎగిరాడు.
స సాగరజలం భిత్త్వా బభూవాత్యుచ్ఛ్రితస్తదా। యథా జలధరం భిత్త్వా దీప్తరశ్మిర్దివాకరః
ఆ సమయంలో, మైనాకుడు సముద్రపు నీటిని చీల్చి, ఎత్తుగా పైకి లేచాడు. అది మేఘాలను చీల్చి వెలిగే సూర్యునిలా కనిపించింది.
స మహాత్మా ముహూర్తేన పర్వతః సలిలావృతః। దర్శయామాస శృఙ్గాణి సాగరేణ నియోజితః
ఆ మహాత్ముడైన పర్వతము, నీటితో కప్పబడినప్పటికీ, సముద్రుని ఆదేశంతో, క్షణంలోనే తన శిఖరాలను చూపించాడు.
శాతకుమ్భమయైః శృఙ్గైః సకింనరమహోరగైః। ఆదిత్యోదయసంకాశైరుల్లిఖద్భిరివామ్బరమ్
పసిడి శిఖరాలతో, కిన్నరులు, మహానాగులతో అలంకృతమై, ఉదయించే సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, ఆ శిఖరాలు ఆకాశాన్ని తాకినట్లుగా కనిపించాయి.
తస్య జామ్బూనదైః శృఙ్గైః పర్వతస్య సముత్థితైః। ఆకాశం శస్త్రసంకాశమభవత్ కాఞ్చనప్రభమ్
జాంబూనద బంగారు శిఖరాలు పైకి లేచినప్పుడు, ఆకాశం బంగారు వెలుగుతో మెరిసింది, ఆయుధాల పొలంలా ప్రకాశించింది.
జాతరూపమయైః శృఙ్గైర్భ్రాజమానైర్మహాప్రభైః। ఆదిత్యశతసంకాశః సోఽభవద్ గిరిసత్తమః
పసిడి శిఖరాలు గొప్ప వెలుగుతో మెరిసిపోతూ, ఆ పర్వతశ్రేష్ఠుడు నూరు సూర్యుల్లా ప్రకాశించాడు.
సముత్థితమసఙ్గేన హనూమానగ్రతః స్థితమ్। మధ్యే లవణతోయస్య విఘ్నోఽయమితి నిశ్చితః
హనుమంతుడు అకస్మాత్తుగా మధ్య సముద్రంలో తన ముందు పర్వతాన్ని పైకి లేచినట్లు చూసి, 'ఇది నాకు అడ్డంకి' అని భావించాడు.
స తముచ్ఛ్రితమత్యర్థం మహావేగో మహాకపిః। ఉరసా పాతయామాస జీమూతమివ మారుతః
ఆ మహావేగవంతుడైన హనుమంతుడు, ఆ ఎత్తైన పర్వతాన్ని తన ఛాతితో గట్టిగా ఢీకొట్టాడు. అది గాలివాన మేఘాన్ని తాకినట్లుగా ఉన్నది.
స తదాసాదితస్తేన కపినా పర్వతోత్తమః। బుద్ధ్వా తస్య హరేర్వేగం జహర్ష చ ననాద చ
ఆ సమయంలో, ఆ పర్వతశ్రేష్ఠుడు వానరుని బలాన్ని గ్రహించి, ఆనందంతో గర్జించాడు.
తమాకాశగతం వీరమాకాశే సముపస్థితః। ప్రీతో హృష్టమనా వాక్యమబ్రవీత్ పర్వతః కపిమ్
ఆ వీరుడు ఆకాశంలో వస్తున్నాడని చూసి, ఆ పర్వతము ఆనందంతో, హర్షభరిత హృదయంతో హనుమంతునితో ఇలా అన్నాడు.
మానుషం ధారయన్ రూపమాత్మనః శిఖరే స్థితః। దుష్కరం కృతవాన్ కర్మ త్వమిదం వానరోత్తమ
తన శిఖరంపై మానవ రూపంలో నిలబడి, 'వానరశ్రేష్ఠా! నీవు ఈ కష్టమైన కార్యాన్ని సాధించావు' అని అన్నాడు.
నిపత్య మమ శృఙ్గేషు సుఖం విశ్రమ్య గమ్యతామ్। రాఘవస్య కులే జాతైరుదధిః పరివర్ధితః
నా శిఖరాలపై దిగిపో, సుఖంగా విశ్రాంతి తీసుకుని వెళ్ళు. రఘువంశంలో పుట్టినవారి వల్ల సముద్రం పెరిగింది.
స త్వాం రామహితే యుక్తం ప్రత్యర్చయతి సాగరః। కృతే చ ప్రతికర్తవ్యమేష ధర్మః సనాతనః
రాముని పనిలో నిమగ్నమైన సముద్రుడు నిన్ను సత్కరిస్తున్నాడు. చేసిన ఉపకారానికి ప్రతిఫలం ఇవ్వడం శాశ్వత ధర్మం.
సోఽయం తత్ప్రతికారార్థీ త్వత్తః సమ్మానమర్హతి। త్వన్నిమిత్తమనేనాహం బహుమానాత్ ప్రచోదితః
కాబట్టి, ఆ ఉపకారానికి ప్రతిగా అతడు నీ గౌరవాన్ని కోరుతున్నాడు. నీ కోసమే అతడు నాకు గౌరవంతో చెప్పాడు.
యోజనానాం శతం చాపి కపిరేష ఖమాప్లుతః। తవ సానుషు విశ్రాన్తః శేషం ప్రక్రమతామితి
ఈ కోతి వంద యోజనాలు ఆకాశంలో దూకాడు. నీ శిఖరాలపై విశ్రాంతి తీసుకుని, మిగతా దూరాన్ని కొనసాగించనివ్వు.
తిష్ఠ త్వం హరిశార్దూల మయి విశ్రమ్య గమ్యతామ్। తదిదం గన్ధవత్ స్వాదు కన్దమూలఫలం బహు
వానరులలో సింహుడవు నీవు, ఇక్కడే ఆగు. నా మీద విశ్రాంతి తీసుకో, తరువాత ప్రయాణం కొనసాగించు. ఇవిగో, ఎంతో సువాసనతో, రుచికరమైన కందులు, ముల్లు, పండ్లు ఇక్కడ చాలా ఉన్నాయి.
తదాస్వాద్య హరిశ్రేష్ఠ విశ్రాన్తోఽథ గమిష్యసి। అస్మాకమపి సమ్బన్ధః కపిముఖ్య త్వయాస్తి వై। ప్రఖ్యాతస్త్రిషు లోకేషు మహాగుణపరిగ్రహః
వానరులలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు, ఇవి రుచి చూసి, విశ్రాంతి తీసుకున్న తరువాత ప్రయాణం సాగించవచ్చు. వానరులలో ప్రథముడవు నీవు, మాతో కూడా నీకు బంధం ఉంది. నీ గొప్ప గుణాలు మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందాయి.
వేగవన్తః ప్లవన్తో యే ప్లవగా మారుతాత్మజ। తేషాం ముఖ్యతమం మన్యే త్వామహం కపికుఞ్జర
వేగంగా దూకే వానరుల్లో, వాయుదేవుని కుమారుడవు నీవు, అందరిలోనూ నిన్నే నేను ప్రధానుడిగా భావిస్తున్నాను, వానరులలో గజరాజువా.
అతిథిః కిల పూజార్హః ప్రాకృతోఽపి విజానతా। ధర్మం జిజ్ఞాసమానేన కిం పునర్యాదృశో భవాన్
సాధారణ అతిథికైనా, ధర్మాన్ని తెలుసుకునే వారు గౌరవించాలి అని అంటారు. మరి నీవంటి మహానుభావుడిని ఎంతగా గౌరవించాలో చెప్పనక్కర్లేదు.
త్వం హి దేవవరిష్ఠస్య మారుతస్య మహాత్మనః। పుత్రస్తస్యైవ వేగేన సదృశః కపికుఞ్జర
నీవు దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన మహాత్ముడైన వాయుదేవుని కుమారుడవు. వానరులలో గజరాజువా, వేగంలో ఆయనతో సమానుడవు నీవు.
పూజితే త్వయి ధర్మజ్ఞే పూజాం ప్రాప్నోతి మారుతః। తస్మాత్ త్వం పూజనీయో మే శృణు చాప్యత్ర కారణమ్
ధర్మాన్ని తెలిసిన నీవు గౌరవించబడితే, వాయుదేవుడికీ గౌరవం లభిస్తుంది. అందుకే నిన్ను నేను గౌరవించాలి. దీనికి కారణం కూడా విను.