ప్రవిశన్నభ్రజాలాని నిష్పతంశ్చ పునః పునః। ప్రచ్ఛన్నశ్చ ప్రకాశశ్చ చన్ద్రమా ఇవ దృశ్యతే
మేఘాల మధ్యలోకి ప్రవేశించి, మళ్లీ మళ్లీ బయటకు వస్తూ, హనుమంతుడు కొన్నిసార్లు కనబడుతూ, కొన్నిసార్లు కనబడక, చంద్రుడు మేఘాల మధ్య కనిపించునట్లు కనిపించాడు.
ప్లవమానం తు తం దృష్ట్వా ప్లవగం త్వరితం తదా। వవృషుస్తత్ర పుష్పాణి దేవగన్ధర్వచారణాః
ఆ వేగంగా దూకుతున్న వానరుణ్ని చూసి, దేవతలు, గంధర్వులు, చారణులు అక్కడ పుష్పాలను వర్షించారు.
తతాప నహి తం సూర్యః ప్లవన్తం వానరేశ్వరమ్। సిషేవే చ తదా వాయూ రామకార్యార్థసిద్ధయే
వానరుల అధిపతి దూకుతున్నప్పుడు, సూర్యుడు అతన్ని కాల్చలేదు. ఆ సమయంలో వాయువు కూడా రాముని పని నెరవేర్చేందుకు సేవ చేశాడు.
ఋషయస్తుష్టువుశ్చైనం ప్లవమానం విహాయసా। జగుశ్చ దేవగన్ధర్వాః ప్రశంసన్తో వనౌకసమ్
ఆకాశంలో ఎగురుతున్న హనుమంతుణ్ని ఋషులు స్తుతించారు. దేవతలు, గంధర్వులు అరణ్యవాసిని హనుమంతుడిని పొగిడుతూ పాటలు పాడారు.
నాగాశ్చ తుష్టువుర్యక్షా రక్షాంసి వివిధాని చ। ప్రేక్ష్య సర్వే కపివరం సహసా విగతక్లమమ్
నాగులు, యక్షులు, రకరకాల రాక్షసులు అందరూ ఆకస్మాత్తుగా అలసట లేకుండా ఉన్న వానరశ్రేష్ఠుడిని చూసి స్తుతించారు.
తస్మిన్ ప్లవగశార్దూలే ప్లవమానే హనూమతి। ఇక్ష్వాకుకులమానార్థీ చిన్తయామాస సాగరః
వానరులలో సింహుడైన హనుమంతుడు దూకుతున్నప్పుడు, ఇక్ష్వాకువంశాన్ని గౌరవించాలనే కోరికతో సముద్రుడు ఆలోచించసాగాడు.
సాహాయ్యం వానరేన్ద్రస్య యది నాహం హనూమతః। కరిష్యామి భవిష్యామి సర్వవాచ్యో వివక్షతామ్
నేను వానరుల అధిపతి హనుమంతుడికి సహాయం చేయకపోతే, అందరి నిందకూ గురవుతాను.
అహమిక్ష్వాకునాథేన సగరేణ వివర్ధితః। ఇక్ష్వాకుసచివశ్చాయం తన్నార్హత్యవసాదితుమ్
నేను ఇక్ష్వాకువంశాధిపతి సాగరుని వల్ల పెరిగాను. హనుమంతుడు కూడా ఇక్ష్వాకువంశానికి మిత్రుడు. అందువల్ల అతన్ని నేను అడ్డుకోకూడదు.
తథా మయా విధాతవ్యం విశ్రమేత యథా కపిః। శేషం చ మయి విశ్రాన్తః సుఖీ సోఽతితరిష్యతి
అందుకే, ఆ వానరుడు కొంత విశ్రాంతి తీసుకునేలా నేను చేయాలి. నా మీద విశ్రాంతి తీసుకుని, మిగతా దూరాన్ని సంతోషంగా దాటి వెళ్ళగలడు.
ఇతి కృత్వా మతిం సాధ్వీం సముద్రశ్ఛన్నమమ్భసి। హిరణ్యనాభం మైనాకమువాచ గిరిసత్తమమ్
ఇలా మంచి నిర్ణయం తీసుకుని, సముద్రం తనలో దాగి ఉన్న బంగారు నాభి గల మైనాక పర్వతాన్ని ఇలా పలికింది.
త్వమిహాసురసఙ్ఘానాం దేవరాజ్ఞా మహాత్మనా। పాతాలనిలయానాం హి పరిఘః సంనివేశితః
ఇక్కడ పాతాళంలో నివసించే అసురుల గుంపులకు అడ్డుగా, మహాత్ముడైన దేవేంద్రుడు నిన్ను నియమించాడు.
త్వమేషాం జ్ఞాతవీర్యాణాం పునరేవోత్పతిష్యతామ్। పాతాలస్యాప్రమేయస్య ద్వారమావృత్య తిష్ఠసి
నీ శక్తి వారికి తెలిసినదే. పునః పునః పైకి రావద్దని, అపారమైన పాతాళానికి ద్వారం మూసి నీవు నిలబడి ఉన్నావు.
తిర్యగూర్ధ్వమధశ్చైవ శక్తిస్తే శైల వర్ధితుమ్। తస్మాత్ సంచోదయామి త్వాముత్తిష్ఠ గిరిసత్తమ
నీ శక్తి ఎటు చూసినా — అడ్డంగా, పైకి, కిందకి — విస్తరించి ఉంది. అందుకే, ఓ పర్వతశ్రేష్ఠా! లేచి పైకి రా అని నేను నిన్ను కోరుతున్నాను.
స ఏష కపిశార్దూలస్త్వాముపర్యేతి వీర్యవాన్। హనూమాన్ రామకార్యార్థీ భీమకర్మా ఖమాప్లుతః
ఇప్పుడు రాముని పనికై ఆకాశంలో దూకుతున్న, మహాశక్తిమంతుడైన వానరసింహుడు హనుమంతుడు నీ దగ్గరకు వస్తున్నాడు.
అస్య సాహ్యం మయా కార్యమిక్ష్వాకుకులవర్తినః। మమ ఇక్ష్వాకవః పూజ్యాః పరం పూజ్యతమాస్తవ
ఇక్ష్వాకువంశాన్ని కొనసాగిస్తున్న హనుమంతుడికి నేను సహాయం చేయాలి. ఇక్ష్వాకువంశస్థులు నాకు పూజ్యులు, నీకూ అత్యంత పూజ్యులు.
కురు సాచివ్యమస్మాకం న నః కార్యమతిక్రమేత్। కర్తవ్యమకృతం కార్యం సతాం మన్యుముదీరయేత్
మన పని మధ్యలో ఆగిపోకుండా, నువ్వు కూడా సహాయం చేయాలి. చేయవలసిన పని చేయకపోతే, మంచివారు కోపపడతారు.
సలిలాదూర్ధ్వముత్తిష్ఠ తిష్ఠత్వేష కపిస్త్వయి। అస్మాకమతిథిశ్చైవ పూజ్యశ్చ ప్లవతాం వరః
నీరు నుండి పైకి వచ్చి, ఈ కోతిని నీ మీద నిలబెట్టుము. ఇతడు మన అతిథి, గౌరవించదగినవాడు, దూకే వారిలో శ్రేష్ఠుడు.
చామీకరమహానాభ దేవగన్ధర్వసేవిత। హనూమాఁస్త్వయి విశ్రాన్తస్తతః శేషం గమిష్యతి
బంగారు శిఖరాలతో, దేవతలు గంధర్వులు సేవించే మైనాకా! హనుమంతుడు నీ మీద విశ్రాంతి తీసుకుని, మిగతా ప్రయాణం కొనసాగిస్తాడు.
కాకుత్స్థస్యానృశంస్యం చ మైథిల్యాశ్చ వివాసనమ్। శ్రమం చ ప్లవగేన్ద్రస్య సమీక్ష్యోత్థాతుమర్హసి
రఘువంశానికి చెందిన రాముని దయను, సీతమ్మ వనవాసాన్ని, వానరాధిపతి శ్రమను గుర్తు చేసుకుని, నీవు పైకి రావాలి.
హిరణ్యగర్భో మైనాకో నిశమ్య లవణామ్భసః। ఉత్పపాత జలాత్ తూర్ణం మహాద్రుమలతావృతః
ఇలా విని, బంగారు శిఖరాలతో మైనాకుడు, సముద్రపు ఉప్పు నీటిలోంచి, పెద్ద చెట్లు లతలతో అలంకృతమై, వేగంగా పైకి ఎగిరాడు.
స సాగరజలం భిత్త్వా బభూవాత్యుచ్ఛ్రితస్తదా। యథా జలధరం భిత్త్వా దీప్తరశ్మిర్దివాకరః
ఆ సమయంలో, మైనాకుడు సముద్రపు నీటిని చీల్చి, ఎత్తుగా పైకి లేచాడు. అది మేఘాలను చీల్చి వెలిగే సూర్యునిలా కనిపించింది.
స మహాత్మా ముహూర్తేన పర్వతః సలిలావృతః। దర్శయామాస శృఙ్గాణి సాగరేణ నియోజితః
ఆ మహాత్ముడైన పర్వతము, నీటితో కప్పబడినప్పటికీ, సముద్రుని ఆదేశంతో, క్షణంలోనే తన శిఖరాలను చూపించాడు.
శాతకుమ్భమయైః శృఙ్గైః సకింనరమహోరగైః। ఆదిత్యోదయసంకాశైరుల్లిఖద్భిరివామ్బరమ్
పసిడి శిఖరాలతో, కిన్నరులు, మహానాగులతో అలంకృతమై, ఉదయించే సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, ఆ శిఖరాలు ఆకాశాన్ని తాకినట్లుగా కనిపించాయి.
తస్య జామ్బూనదైః శృఙ్గైః పర్వతస్య సముత్థితైః। ఆకాశం శస్త్రసంకాశమభవత్ కాఞ్చనప్రభమ్
జాంబూనద బంగారు శిఖరాలు పైకి లేచినప్పుడు, ఆకాశం బంగారు వెలుగుతో మెరిసింది, ఆయుధాల పొలంలా ప్రకాశించింది.
జాతరూపమయైః శృఙ్గైర్భ్రాజమానైర్మహాప్రభైః। ఆదిత్యశతసంకాశః సోఽభవద్ గిరిసత్తమః
పసిడి శిఖరాలు గొప్ప వెలుగుతో మెరిసిపోతూ, ఆ పర్వతశ్రేష్ఠుడు నూరు సూర్యుల్లా ప్రకాశించాడు.
సముత్థితమసఙ్గేన హనూమానగ్రతః స్థితమ్। మధ్యే లవణతోయస్య విఘ్నోఽయమితి నిశ్చితః
హనుమంతుడు అకస్మాత్తుగా మధ్య సముద్రంలో తన ముందు పర్వతాన్ని పైకి లేచినట్లు చూసి, 'ఇది నాకు అడ్డంకి' అని భావించాడు.
స తముచ్ఛ్రితమత్యర్థం మహావేగో మహాకపిః। ఉరసా పాతయామాస జీమూతమివ మారుతః
ఆ మహావేగవంతుడైన హనుమంతుడు, ఆ ఎత్తైన పర్వతాన్ని తన ఛాతితో గట్టిగా ఢీకొట్టాడు. అది గాలివాన మేఘాన్ని తాకినట్లుగా ఉన్నది.
స తదాసాదితస్తేన కపినా పర్వతోత్తమః। బుద్ధ్వా తస్య హరేర్వేగం జహర్ష చ ననాద చ
ఆ సమయంలో, ఆ పర్వతశ్రేష్ఠుడు వానరుని బలాన్ని గ్రహించి, ఆనందంతో గర్జించాడు.
తమాకాశగతం వీరమాకాశే సముపస్థితః। ప్రీతో హృష్టమనా వాక్యమబ్రవీత్ పర్వతః కపిమ్
ఆ వీరుడు ఆకాశంలో వస్తున్నాడని చూసి, ఆ పర్వతము ఆనందంతో, హర్షభరిత హృదయంతో హనుమంతునితో ఇలా అన్నాడు.
మానుషం ధారయన్ రూపమాత్మనః శిఖరే స్థితః। దుష్కరం కృతవాన్ కర్మ త్వమిదం వానరోత్తమ
తన శిఖరంపై మానవ రూపంలో నిలబడి, 'వానరశ్రేష్ఠా! నీవు ఈ కష్టమైన కార్యాన్ని సాధించావు' అని అన్నాడు.