లాఙ్గూలచక్రో హనుమాన్ శుక్లదంష్ట్రోఽనిలాత్మజః। వ్యరోచత మహాప్రాజ్ఞః పరివేషీవ భాస్కరః
తన వాలుతో చుట్టబడి, తెల్లగా మెరిసే పళ్లతో ఉన్న వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు, సూర్యుడు తన ప్రకాశవలయంతో ఎలా అందంగా కనిపిస్తాడో, అలా ప్రకాశవంతంగా మెరిసిపోయాడు.
స్ఫిగ్దేశేనాతితామ్రేణ రరాజ స మహాకపిః। మహతా దారితేనేవ గిరిర్గైరికధాతునా
అతని నితంబ భాగం ఎర్రగా మెరుస్తుండగా, ఆ మహాకపిని చూస్తే, ఎర్ర గిరిజనరసం తో పగిలిన పెద్ద కొండలా కనిపించాడు.
తస్య వానరసింహస్య ప్లవమానస్య సాగరమ్। కక్షాన్తరగతో వాయుర్జీమూత ఇవ గర్జతి
ఆ వానరసింహుడు సముద్రాన్ని దాటి దూకుతున్నప్పుడు, అతని రెండు ప్రక్కల మధ్యుగా పోయే గాలి, మేఘాలు గర్జించే శబ్దంలా వినిపించింది.
ఖే యథా నిపతత్యుల్కా ఉత్తరాన్తాద్ వినిఃసృతా। దృశ్యతే సానుబన్ధా చ తథా స కపికుఞ్జరః
వాయువేగంతో దూసుకుపోతున్న ఆ మహాకపిని చూస్తే, ఉత్తర దిక్కు నుంచి వెలువడి, తన వెనుక వెలుగు పట్టీతో పడిపడే ఉల్కలా కనిపించాడు.
పతత్పతఙ్గసంకాశో వ్యాయతః శుశుభే కపిః। ప్రవృద్ధ ఇవ మాతఙ్గః కక్ష్యయా బధ్యమానయా
ఆ వానరం పొడవుగా విరిగి, ఎగిరిపోతూ, మెరిసే అగ్ని ముక్కలా కనిపించాడు. అతని ప్రక్కల చుట్టూ బంధించబడిన గొప్ప ఏనుగును పోలి ఉన్నాడు.
ఉపరిష్టాచ్ఛరీరేణ చ్ఛాయయా చావగాఢయా। సాగరే మారుతావిష్టా నౌరివాసీత్ తదా కపిః
తన శరీరంతో, దాని నీడను సముద్రంపై వేసి, ఆ వానరం గాలి తో నడిచే పడవలా, సముద్రంలో మునిగినట్టుగా కనిపించాడు.
యం యం దేశం సముద్రస్య జగామ స మహాకపిః। స తు తస్యాఙ్గవేగేన సోన్మాద ఇవ లక్ష్యతే
ఆ మహాకపి సముద్రంలో ఏ ప్రాంతాన్ని తాకినా, అతని శరీరబలం వల్ల ఆ ప్రాంతం పిచ్చిగా మారినట్టు కనిపించింది.
సాగరస్యోర్మిజాలానామురసా శైలవర్ష్మణామ్। అభిధ్నంస్తు మహావేగః పుప్లువే స మహాకపిః
పర్వతాలంత ఎత్తైన సముద్రపు అలలపై, ఆ మహావేగవంతుడు మహాకపి దూకుతూ, అవన్నీ దాటి పోయాడు.
కపివాతశ్చ బలవాన్ మేఘవాతశ్చ నిర్గతః। సాగరం భీమనిర్హ్రాదం కమ్పయామాసతుర్భృశమ్
వానరం వేగంతో వచ్చిన గాలి, మేఘాల నుంచి వచ్చిన గాలి కలసి, భయంకరంగా గర్జించే సముద్రాన్ని బలంగా కంపింపజేశాయి.
వికర్షన్నూర్మిజాలాని బృహన్తి లవణామ్భసి। పుప్లువే కపిశార్దూలో వికిరన్నివ రోదసీ
ఉప్పు నీటిలో పెద్ద అలల గుంపులను లాగుతూ, ఆ వానరసింహుడు ఎగిరిపోతూ, ఆకాశాన్ని భూమిని చిందించిపెడుతున్నట్టు కనిపించాడు.
మేరుమన్దరసంకాశానుద్గతాన్ సుమహార్ణవే। అత్యక్రామన్మహావేగస్తరఙ్గాన్ గణయన్నివ
పర్వతాల్లా పైకి లేచిన సముద్రపు పెద్ద అలలను, ఆ మహావేగవంతుడు ఒకొక్కదాన్ని లెక్కపెడుతున్నట్టు దాటి పోయాడు.
తస్య వేగసముద్ఘుష్టం జలం సజలదం తదా। అమ్బరస్థం విబభ్రాజే శరదభ్రమివాతతమ్
అతని వేగంతో గర్జించిన నీరు, మేఘాలతో నిండిన ఆకాశంలో, శరదృతువులో విస్తరించిన మేఘాల్లా మెరిసింది.
తిమినక్రఝషాః కూర్మా దృశ్యన్తే వివృతాస్తదా। వస్త్రాపకర్షణేనేవ శరీరాణి శరీరిణామ్
ఆ సమయానికి, తిమింగలాలు, మొసళ్ళు, చేపలు, తాబేళ్లు — వీటి శరీరాలు తమ పై వస్త్రాలు తీసేసినట్టు స్పష్టంగా కనిపించాయి.
క్రమమాణం సమీక్ష్యాథ భుజగాః సాగరంగమాః। వ్యోమ్ని తం కపిశార్దూలం సుపర్ణమివ మేనిరే
ఆ వానరసింహుడు దూసుకొస్తున్నట్టు చూసి, సముద్రంలో నివసించే పాములు, అతన్ని ఆకాశంలో ఎగిరే గరుత్మంతుడని భావించాయి.
దశయోజనవిస్తీర్ణా త్రింశద్యోజనమాయతా। ఛాయా వానరసింహస్య జవే చారుతరాభవత్
ఆ వానరసింహుడి నీడ అతని వేగంతో, పది యోజనాల వెడల్పుతో, ముప్పై యోజనాల పొడవుతో ఎంతో అందంగా కనిపించింది.
శ్వేతాభ్రఘనరాజీవ వాయుపుత్రానుగామినీ। తస్య సా శుశుభే ఛాయా పతితా లవణామ్భసి
వాయుపుత్రుడిని అనుసరిస్తూ, అతని నీడ ఉప్పు నీటిపై, తెల్లటి మేఘాల వరుసలా మెరిసింది.
శుశుభే స మహాతేజా మహాకాయో మహాకపిః। వాయుమార్గే నిరాలమ్బే పక్షవానివ పర్వతః
పెద్ద శరీరంతో, మహాతేజస్సుతో ఉన్న ఆ మహాకపి, గాలి మార్గంలో ఎటువంటి ఆధారం లేకుండా, రెక్కలు ఉన్న పర్వతంలా మెరిసిపోయాడు.
యేనాసౌ యాతి బలవాన్ వేగేన కపికుఞ్జరః। తేన మార్గేణ సహసా ద్రోణీకృత ఇవార్ణవః
బలవంతుడైన ఆ కపికుంజరుడు దూసుకుపోయిన దారిలో, సముద్రం ఒక్కసారిగా లోతైన గోతిగా మారినట్టు కనిపించింది.
ఆపాతే పక్షిసఙ్ఘానాం పక్షిరాజ ఇవ వ్రజన్। హనుమాన్ మేఘజాలాని ప్రకర్షన్ మారుతో యథా
హనుమంతుడు పక్షుల గుంపుల మధ్య దిగి వస్తూ, పక్షిరాజు లాగా, గాలి మేఘాలను ఎలా తోసుకుపోతుందో అలా మేఘపు సమూహాలను దూరం చేస్తూ ముందుకు సాగాడు.
పాణ్డురారుణవర్ణాని నీలమఞ్జిష్ఠకాని చ। కపినాఽఽకృష్యమాణాని మహాభ్రాణి చకాశిరే
ఆ వానరుడు లాగుతూ పోయే తెలుపు, ఎరుపు, నీలం, మంజిష్ఠ వర్ణాల గొప్ప మేఘాలు ప్రకాశించాయి.
ప్రవిశన్నభ్రజాలాని నిష్పతంశ్చ పునః పునః। ప్రచ్ఛన్నశ్చ ప్రకాశశ్చ చన్ద్రమా ఇవ దృశ్యతే
మేఘాల మధ్యలోకి ప్రవేశించి, మళ్లీ మళ్లీ బయటకు వస్తూ, హనుమంతుడు కొన్నిసార్లు కనబడుతూ, కొన్నిసార్లు కనబడక, చంద్రుడు మేఘాల మధ్య కనిపించునట్లు కనిపించాడు.
ప్లవమానం తు తం దృష్ట్వా ప్లవగం త్వరితం తదా। వవృషుస్తత్ర పుష్పాణి దేవగన్ధర్వచారణాః
ఆ వేగంగా దూకుతున్న వానరుణ్ని చూసి, దేవతలు, గంధర్వులు, చారణులు అక్కడ పుష్పాలను వర్షించారు.
తతాప నహి తం సూర్యః ప్లవన్తం వానరేశ్వరమ్। సిషేవే చ తదా వాయూ రామకార్యార్థసిద్ధయే
వానరుల అధిపతి దూకుతున్నప్పుడు, సూర్యుడు అతన్ని కాల్చలేదు. ఆ సమయంలో వాయువు కూడా రాముని పని నెరవేర్చేందుకు సేవ చేశాడు.
ఋషయస్తుష్టువుశ్చైనం ప్లవమానం విహాయసా। జగుశ్చ దేవగన్ధర్వాః ప్రశంసన్తో వనౌకసమ్
ఆకాశంలో ఎగురుతున్న హనుమంతుణ్ని ఋషులు స్తుతించారు. దేవతలు, గంధర్వులు అరణ్యవాసిని హనుమంతుడిని పొగిడుతూ పాటలు పాడారు.
నాగాశ్చ తుష్టువుర్యక్షా రక్షాంసి వివిధాని చ। ప్రేక్ష్య సర్వే కపివరం సహసా విగతక్లమమ్
నాగులు, యక్షులు, రకరకాల రాక్షసులు అందరూ ఆకస్మాత్తుగా అలసట లేకుండా ఉన్న వానరశ్రేష్ఠుడిని చూసి స్తుతించారు.
తస్మిన్ ప్లవగశార్దూలే ప్లవమానే హనూమతి। ఇక్ష్వాకుకులమానార్థీ చిన్తయామాస సాగరః
వానరులలో సింహుడైన హనుమంతుడు దూకుతున్నప్పుడు, ఇక్ష్వాకువంశాన్ని గౌరవించాలనే కోరికతో సముద్రుడు ఆలోచించసాగాడు.
సాహాయ్యం వానరేన్ద్రస్య యది నాహం హనూమతః। కరిష్యామి భవిష్యామి సర్వవాచ్యో వివక్షతామ్
నేను వానరుల అధిపతి హనుమంతుడికి సహాయం చేయకపోతే, అందరి నిందకూ గురవుతాను.
అహమిక్ష్వాకునాథేన సగరేణ వివర్ధితః। ఇక్ష్వాకుసచివశ్చాయం తన్నార్హత్యవసాదితుమ్
నేను ఇక్ష్వాకువంశాధిపతి సాగరుని వల్ల పెరిగాను. హనుమంతుడు కూడా ఇక్ష్వాకువంశానికి మిత్రుడు. అందువల్ల అతన్ని నేను అడ్డుకోకూడదు.
తథా మయా విధాతవ్యం విశ్రమేత యథా కపిః। శేషం చ మయి విశ్రాన్తః సుఖీ సోఽతితరిష్యతి
అందుకే, ఆ వానరుడు కొంత విశ్రాంతి తీసుకునేలా నేను చేయాలి. నా మీద విశ్రాంతి తీసుకుని, మిగతా దూరాన్ని సంతోషంగా దాటి వెళ్ళగలడు.
ఇతి కృత్వా మతిం సాధ్వీం సముద్రశ్ఛన్నమమ్భసి। హిరణ్యనాభం మైనాకమువాచ గిరిసత్తమమ్
ఇలా మంచి నిర్ణయం తీసుకుని, సముద్రం తనలో దాగి ఉన్న బంగారు నాభి గల మైనాక పర్వతాన్ని ఇలా పలికింది.