ద్రక్ష్యన్తి నిపతన్తం చ సర్వభూతాని వానరాః। మహామేరుప్రతీకాశం మాం ద్రక్ష్యధ్వం ప్లవఙ్గమాః
వానరులారా! నేను పడిపోతున్నప్పుడు అన్ని జీవులు నన్ను చూస్తాయి. మీరు కూడా నన్ను మహా మేరు పర్వతంలా చూస్తారు.
దివమావృత్య గచ్ఛన్తం గ్రసమానమివామ్బరమ్। విధమిష్యామి జీమూతాన్ కమ్పయిష్యామి పర్వతాన్। సాగరం శోషయిష్యామి ప్లవమానః సమాహితః
నేను ఆకాశాన్ని కప్పుకుంటూ, ఆకాశాన్ని మింగుతున్నట్టు వెళ్తాను. మేఘాలను చిదిమేస్తాను, పర్వతాలను కంపింపజేస్తాను, ధైర్యంగా దూకుతూ సముద్రాన్ని ఎండబెడతాను.
వైనతేయస్య వా శక్తిర్మమ వా మారుతస్య వా। ఋతే సుపర్ణరాజానం మారుతం వా మహాబలమ్। న తద్ భూతం ప్రపశ్యామి యన్మాం ప్లుతమనువ్రజేత్
సుపర్ణరాజు గరుడుడు లేదా మహాబలుడు వాయువు తప్ప, నేను దూకుతున్నప్పుడు నన్ను అనుసరించగల జీవి ఇంకొకటి లేదు.
నిమేషాన్తరమాత్రేణ నిరాలమ్బనమమ్బరమ్। సహసా నిపతిష్యామి ఘనాద్ విద్యుదివోత్థితా
ఒక క్షణంలోనే, ఆధారంలేని ఆకాశంలో, మేఘం నుంచి మెరుపు వెలుగులా నేను అకస్మాత్తుగా కింద పడిపోతాను.
భవిష్యతి హి మే రూపం ప్లవమానస్య సాగరమ్। విష్ణోః ప్రక్రమమాణస్య తదా త్రీన్ విక్రమానివ
నేను సముద్రాన్ని దాటి దూకుతున్నప్పుడు, నా రూపం విష్ణువు మూడు అడుగులు వేసినప్పుడు ఎలా ఉండిందో అలా ఉంటుంది.
బుద్ధ్యా చాహం ప్రపశ్యామి మనశ్చేష్టా చ మే తథా। అహం ద్రక్ష్యామి వైదేహీం ప్రమోదధ్వం ప్లవఙ్గమాః
నా బుద్ధితో నేను గ్రహించాను, నా మనసు కూడా సిద్ధమైంది. నేను వైదేహిని చూసి వస్తాను. వానరులారా! ఆనందించండి.
మారుతస్య సమో వేగే గరుడస్య సమో జవే। అయుతం యోజనానాం తు గమిష్యామీతి మే మతిః
నా వేగం వాయువుకి సమానం, నా జవాబు గరుడునికీ సమానం. పది వేల యోజనాలు దాటి వెళ్ళాలని నా సంకల్పం.
వాసవస్య సవజ్రస్య బ్రహ్మణో వా స్వయమ్భువః। విక్రమ్య సహసా హస్తాదమృతం తదిహానయే
వజ్రాయుధం ధరించిన ఇంద్రుడు గానీ, స్వయంభువుడు బ్రహ్మా గానీ అయినా, వారి చేతిలో అమృతాన్ని బలవంతంగా తిప్పుకొని తెచ్చే శక్తి నాకుంది.
లఙ్కాం వాపి సముత్క్షిప్య గచ్ఛేయమితి మే మతిః। తమేవం వానరశ్రేష్ఠం గర్జన్తమమితప్రభమ్
లంకను కూడా ఎత్తుకుని తీసుకెళ్లగలను అని నా సంకల్పం. అలా అపారమైన కాంతి కలిగిన వానరశ్రేష్ఠుడు గర్జించాడు.
ప్రహృష్టా హరయస్తత్ర సముదైక్షన్త విస్మితాః। తచ్చాస్య వచనం శ్రుత్వా జ్ఞాతీనాం శోకనాశనమ్
అక్కడ ఆనందంతో వానరులు ఆశ్చర్యంతో అతన్ని చూశారు. అతని మాటలు విని, బంధువుల దుఃఖం పోయింది.
ఉవాచ పరిసంహృష్టో జామ్బవాన్ ప్లవగేశ్వరః। వీర కేసరిణః పుత్ర వేగవన్ మారుతాత్మజ
వానరుల అధిపతి జాంబవంతుడు ఎంతో సంతోషంతో ఇలా అన్నాడు: 'వీరుడా, కేసరి కుమారుడా, వేగవంతుడా, వాయుపుత్రుడా!'
జ్ఞాతీనాం విపులః శోకస్త్వయా తాత ప్రణాశితః। తవ కల్యాణరుచయః కపిముఖ్యాః సమాగతాః
తండ్రి! నీ వల్ల బంధువుల గొప్ప దుఃఖం పోయింది. నీకు మంగళకరమైన కాంతి కలిగిన వానరప్రధానులు అందరూ నీ కోసం చేరారు.
మఙ్గలాన్యర్థసిద్ధ్యర్థం కరిష్యన్తి సమాహితాః। ఋషీణాం చ ప్రసాదేన కపివృద్ధమతేన చ
కార్యసిద్ధి కోసం వీరు మంగళకార్యాలు చేస్తారు. ఋషుల అనుగ్రహంతో, వానరవృద్ధుల సలహాతో విజయాన్ని సాధిస్తారు.
గురూణాం చ ప్రసాదేన సమ్ప్లవ త్వం మహార్ణవమ్। స్థాస్యామశ్చైకపాదేన యావదాగమనం తవ
మహానుభావుల అనుగ్రహంతో నీవు ఈ విస్తృత సముద్రాన్ని దాటి పోవాలి. నీ తిరిగిరావడమవరకు మేము ఒక కాలు మీద నిలబడిపోతాము.
త్వద్గతాని చ సర్వేషాం జీవనాని వనౌకసామ్। తతశ్చ హరిశార్దూలస్తానువాచ వనౌకసః
అన్ని వనవాసుల ప్రాణాలు నీ రాకపై ఆధారపడి ఉన్నాయి. అప్పుడు వానరులలో సింహుడు వారితో ఇలా అన్నాడు.
కోఽపి లోకే న మే వేగం ప్లవనే ధారయిష్యతి। ఏతానీహ నగస్యాస్య శిలాసంకటశాలినః
ఈ లోకంలో ఎవరూ నా దూకే వేగాన్ని తట్టుకోలేరు. ఈ కొండపై ఉన్న పర్వత శిఖరాలు, శిలలు, గుట్టలు,
శిఖరాణి మహేన్ద్రస్య స్థిరాణి చ మహాన్తి చ। యేషు వేగం గమిష్యామి మహేన్ద్రశిఖరేష్వహమ్
స్థిరంగా, గొప్పగా ఉన్న మహేంద్ర పర్వత శిఖరాలపై నేను నా వేగాన్ని ప్రదర్శిస్తాను.
నానాద్రుమవికీర్ణేషు ధాతునిష్పన్దశోభిషు। ఏతాని మమ వేగం హి శిఖరాణి మహాన్తి చ
వివిధ వృక్షాలతో అలంకరించబడి, ధాతువులతో మెరిసే ఈ గొప్ప శిఖరాలు నా వేగాన్ని మోయగలవు.
ప్లవతో ధారయిష్యన్తి యోజనానామితః శతమ్। తతస్తు మారుతప్రఖ్యః స హరిర్మారుతాత్మజః। ఆరురోహ నగశ్రేష్ఠం మహేన్ద్రమరిమర్దనః
నేను ఎగిరిపోతున్నప్పుడు, ఈ గొప్ప పర్వతశిఖరాలు వంద యోజనాల దూరం వరకు నా వేగాన్ని మోయగలవు. ఆ తరువాత, గాలి వలె ఉన్న, గాలిపుత్రుడైన ఆ వానరుడు, శత్రువులను సంహరించే మహేంద్రపర్వతంపైకి ఎక్కాడు.
వృతం నానావిధైః పుష్పైర్మృగసేవితశాద్వలమ్। లతాకుసుమసమ్బాధం నిత్యపుష్పఫలద్రుమమ్
ఆ పర్వతం ఎన్నో రకాల పువ్వులతో అలంకరించబడి ఉంది. దానిలో మృగాలు సంచరిస్తూ, లతలు, పుష్పాలు విరివిగా పెరిగి, ఎప్పుడూ పూలు, పండ్లు కాయించే చెట్లు ఉన్నాయి.
సింహశార్దూలసహితం మత్తమాతఙ్గసేవితమ్। మత్తద్విజగణోద్ఘుష్టం సలిలోత్పీడసంకులమ్
ఆ పర్వతం సింహాలు, పులులతో కూడి, మత్తులో ఉన్న ఏనుగులు తిరిగే చోటు. ఉల్లాసంగా పక్షుల గుంపులు అరుస్తూ, నీటి ఊటలు ఎక్కడికక్కడ ఉప్పొంగుతున్నాయి.
మహద్భిరుచ్ఛ్రితం శృఙ్గైర్మహేన్ద్రం స మహాబలః। విచచార హరిశ్రేష్ఠో మహేన్ద్రసమవిక్రమః
ఎత్తైన శిఖరాలతో ఉన్న ఆ మహేంద్రపర్వతాన్ని, మహాబలశాలి, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, మహేంద్రునికి సమానమైన వీరుడు అక్కడ తిరిగాడు.
పాదాభ్యాం పీడితస్తేన మహాశైలో మహాత్మనా। రరాస సింహాభిహతో మహాన్ మత్త ఇవ ద్విపః
ఆ మహాత్ముడు తన పాదాలతో ఆ మహాశైలాన్ని నొక్కగా, సింహాలు కొట్టిన మత్తులో ఉన్న ఏనుగు గర్జనల వలె ఆ పర్వతం గర్జించింది.
ముమోచ సలిలోత్పీడాన్ విప్రకీర్ణశిలోచ్చయః। విత్రస్తమృగమాతఙ్గః ప్రకమ్పితమహాద్రుమః
ఆ పర్వతం నీటి ఊటలు విడిచింది, శిలలు చెల్లాచెదురుగా పడ్డాయి. భయపడిన మృగాలు, ఏనుగులు పరుగెత్తాయి, గొప్ప చెట్లు ఊగిపోయాయి.
నానాగన్ధర్వమిథునైః పానసంసర్గకర్కశైః। ఉత్పతద్భిర్విహంగైశ్చ విద్యాధరగణైరపి
వివిధ గంధర్వ దంపతులు, మద్యం తాగి ఉల్లాసంగా, పక్షులు ఎగిరిపోతూ, విద్యాధరుల గుంపులు కూడ ఆ పర్వతాన్ని అలంకరించాయి.
త్యజ్యమానమహాసానుః సంనిలీనమహోరగః। శైలశృఙ్గశిలోత్పాతస్తదాభూత్ స మహాగిరిః
ఆ పర్వతం మీద విస్తారమైన మైదానం ఖాళీ అయింది, గొప్ప పాములు దాగిపోయాయి, పర్వతశిఖరాలు, శిలలు ఎత్తెత్తున పైకి లేచాయి.
నిఃశ్వసద్భిస్తదా తైస్తు భుజగైరర్ధనిఃసృతైః। సపతాక ఇవాభాతి స తదా ధరణీధరః
ఆ సమయంలో, ఆ పాములు శ్వాసలు విడిచుతూ, అర్ధంగా బయటికి వచ్చి, ఆ పర్వతం జెండాలతో అలంకరించబడినట్టుగా కనిపించింది.
ఋషిభిస్త్రాససమ్భ్రాన్తైస్త్యజ్యమానః శిలోచ్చయః। సీదన్ మహతి కాన్తారే సార్థహీన ఇవాధ్వగః
భయంతో ఉలిక్కిపడిన ఋషులు ఆ పర్వతాన్ని విడిచిపోతూ, శిలలు కూలిపోతుండగా, ఆ పర్వతం విస్తారమైన అడవిలో తన సహాయకులను కోల్పోయిన ప్రయాణికుడిలా కుంగిపోయింది.
స వేగవాన్ వేగసమాహితాత్మా హరిప్రవీరః పరవీరహన్తా। మనః సమాధాయ మహానుభావో జగామ లఙ్కాం మనసా మనస్వీ
ఆ వేగవంతుడు, తన మనస్సును పూర్తిగా ఏకాగ్రపరిచి, శత్రువులను సంహరించే వానరవీరుడు, మహాత్ముడు, మనస్సులో లంకను చేరాడు.
thumb|ధ్యానశ్లోకః శ్రూయతామ్|center thumb|ప్రథమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే సున్దరకాణ్డే ప్రథమః సర్గః ॥౫-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో, సుందరకాండలో, మొదటి సర్గ ప్రారంభమవుతుంది.