ఏవముక్తా తతస్తుష్టా జననీ తే మహాకపే। గుహాయాం త్వాం మహాబాహో ప్రజజ్ఞే ప్లవగర్షభ
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ఓ మహాకపి, నీ తల్లి సంతోషించింది. గొప్ప భుజశక్తి కలిగిన వానరులలో శ్రేష్ఠుడవైన నిన్ను ఆమె గుహలో ప్రసవించింది.
అభ్యుత్థితం తతః సూర్యం బాలో దృష్ట్వా మహావనే। ఫలం చేతి జిఘృక్షుస్త్వముత్ప్లుత్యాభ్యుత్పతో దివమ్
తరువాత, అరణ్యంలో సూర్యుడు ఉదయించడాన్ని చూసి, చిన్నవాడవైన నీవు, అది పండుగా భావించి పట్టుకోవాలని ఆకాశంలోకి దూకిపోయావు.
శతాని త్రీణి గత్వాథ యోజనానాం మహాకపే। తేజసా తస్య నిర్ధూతో న విషాదం గతస్తతః
ఓ మహాకపి, మూడు వందల యోజనాలు దాటి, నీ తేజస్సుతో ముందుకు సాగిపోయావు. అయినా నీవు ఎలాంటి నిరాశకు లోనవ్వలేదు.
త్వామప్యుపగతం తూర్ణమన్తరిక్షం మహాకపే। క్షిప్తమిన్ద్రేణ తే వజ్రం కోపావిష్టేన తేజసా
ఓ మహాకపి, నీవు త్వరగా ఆకాశాన్ని చేరుకున్నప్పుడు, ఇంద్రుడు కోపంతో, తేజస్సుతో నిండినవాడై, తన వజ్రాయుధాన్ని నీపై విసిరాడు.
తదా శైలాగ్రశిఖరే వామో హనురభజ్యత। తతో హి నామధేయం తే హనుమానితి కీర్తితమ్
అప్పుడు ఓ కొండ శిఖరంపై నీ ఎడమ చెంప విరిగిపోయింది. అందుకే నిన్ను హనుమంతుడు అని పిలవడం మొదలైంది.
తతస్త్వాం నిహతం దృష్ట్వా వాయుర్గన్ధవహః స్వయమ్। త్రైలోక్యం భృశసంక్రుద్ధో న వవౌ వై ప్రభఞ్జనః
అప్పుడు నిన్ను గాయపడ్డవాడిగా చూసిన వాయుదేవుడు, కోపంతో మూడు లోకాల్లో గాలిని ఆపేశాడు.
సమ్భ్రాన్తాశ్చ సురాః సర్వే త్రైలోక్యే క్షుభితే సతి। ప్రసాదయన్తి సంక్రుద్ధం మారుతం భువనేశ్వరాః
మూడు లోకాలు కలకలం అయి, అందరు దేవతలు భయపడి, ఆగ్రహించిన వాయుదేవుని శాంతింపజేయడానికి ప్రయత్నించారు.
ప్రసాదితే చ పవనే బ్రహ్మా తుభ్యం వరం దదౌ। అశస్త్రవధ్యతాం తాత సమరే సత్యవిక్రమ
వాయుదేవుడు శాంతించాక, బ్రహ్మదేవుడు నీకు వరమిచ్చాడు: 'ఓ ధైర్యవంతుడా, యుద్ధంలో నిన్ను ఆయుధాలతో ఎవరూ చంపలేరు.'
వజ్రస్య చ నిపాతేన విరుజం త్వాం సమీక్ష్య చ। సహస్రనేత్రః ప్రీతాత్మా దదౌ తే వరముత్తమమ్
వజ్రాయుధం తగిలినా నీవు గాయపడకపోవడాన్ని చూసి, సహస్రనేత్రుడు ఇంద్రుడు సంతోషించి నీకు గొప్ప వరమిచ్చాడు.
స్వచ్ఛన్దతశ్చ మరణం తవ స్యాదితి వై ప్రభో। స త్వం కేసరిణః పుత్రః క్షేత్రజో భీమవిక్రమః
'నీ మరణం నీ ఇష్టానుసారం మాత్రమే జరుగుతుంది, ప్రభూ.' అందుకే నీవు కేసరి కుమారుడవు, భయంకరమైన పరాక్రమంతో జన్మించినవాడవు.
మారుతస్యౌరసః పుత్రస్తేజసా చాపి తత్సమః। త్వం హి వాయుసుతో వత్స ప్లవనే చాపి తత్సమః
నీవు వాయుదేవుని నిజమైన కుమారుడవు, ఆయన తేజస్సులో సమానవాడవు. ఓ బిడ్డా, నీవు వాయుపుత్రుడవు, దూకడంలో కూడా ఆయనతో సమానవాడవు.
వయమద్య గతప్రాణా భవానస్మాసు సామ్ప్రతమ్। దాక్ష్యవిక్రమసమ్పన్నః కపిరాజ ఇవాపరః
ఈ రోజు మేము బలహీనులమై పోయాం, కానీ నీవు ఇప్పుడు మాతో ఉన్నావు. నీవు నైపుణ్యంతో, ధైర్యంతో, ఇంకొక వానరరాజువులా ఉన్నావు.
త్రివిక్రమే మయా తాత సశైలవనకాననా। త్రిఃసప్తకృత్వః పృథివీ పరిక్రాన్తా ప్రదక్షిణమ్
'ఓ బిడ్డా, నేను మూడు అడుగులతో, కొండలు, అడవులు, వనాలతో కూడిన భూమిని ఇరవై ఒకసార్లు ప్రదక్షిణగా చుట్టాను.'
తథా చౌషధయోఽస్మాభిః సంచితా దేవశాసనాత్। నిర్మథ్యమమృతం యాభిస్తదానీం నో మహద్బలమ్
'అలాగే, దేవతల ఆజ్ఞతో మేము ఔషధాలను సేకరించాం. వాటితో అమృతాన్ని మథించి, మాకు గొప్ప బలం లభించింది.'
స ఇదానీమహం వృద్ధః పరిహీనపరాక్రమః। సామ్ప్రతం కాలమస్మాకం భవాన్ సర్వగుణాన్వితః
'ఇప్పుడు నేను వృద్ధుడిని, నా ధైర్యం తగ్గిపోయింది. ఈ సమయంలో నీవు అన్ని గుణాలతో మాకు ఆధారంగా ఉన్నావు.'
తద్ విజృమ్భస్వ విక్రాన్త ప్లవతాముత్తమో హ్యసి। త్వద్వీర్యం ద్రష్టుకామా హి సర్వా వానరవాహినీ
కాబట్టి నీ శక్తిని చూపించు, ఎందుకంటే నీవు దూకే వారిలో అగ్రగణ్యుడవు. నీ బలాన్ని మొత్తం వానరసేన చూడాలని కోరుకుంటోంది.
ఉత్తిష్ఠ హరిశార్దూల లఙ్ఘయస్వ మహార్ణవమ్। పరా హి సర్వభూతానాం హనుమన్ యా గతిస్తవ
ఎదురు లేవు, వానరశార్దూలా! మహాసముద్రాన్ని దాటి పో. హనుమంతా, నీ పయనం అన్ని జీవుల కంటే మించింది.
విషణ్ణా హరయః సర్వే హనుమన్ కిముపేక్షసే। విక్రమస్వ మహావేగ విష్ణుస్త్రీన్ విక్రమానివ
అన్ని వానరులు నిరుత్సాహంగా ఉన్నారు, హనుమంతా, నీవెందుకు ఆలస్యం చేస్తున్నావు? మహా వేగంతో ముందుకు సాగు, విష్ణువు మూడు అడుగులు వేసినట్టు.
తతః కపీనామృషభేణ చోదితః ప్రతీతవేగః పవనాత్మజః కపిః। ప్రహర్షయంస్తాం హరివీరవాహినీం చకార రూపం మహదాత్మనస్తదా
అప్పుడు వానరుల నాయకుడు ప్రోత్సహించగా, వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు తన వేగంపై నమ్మకంతో, ఆ వానర వీరుల సేనను ఆనందింపజేశాడు, తన మహత్తర రూపాన్ని ప్రదర్శించాడు.
thumb|సప్తషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే సప్తషష్ఠితమః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధాకాండలో అరవై ఏడవ అధ్యాయం ప్రారంభమవుతోంది.
తం దృష్ట్వా జృమ్భమాణం తే క్రమితుం శతయోజనమ్। వేగేనాపూర్యమాణం చ సహసా వానరోత్తమమ్
ఆ వానరశ్రేష్ఠుడు వంద యోజనాలు దూకడానికి సిద్ధమై, తన శరీరాన్ని విస్తరించుతూ, వేగంగా ఆకాశాన్ని నింపుతున్న 모습을 చూసారు.
సహసా శోకముత్సృజ్య ప్రహర్షేణ సమన్వితాః। వినేదుస్తుష్టువుశ్చాపి హనూమన్తం మహాబలమ్
తడితిగా తమ దుఃఖాన్ని వదిలేసి, ఆనందంతో నిండిపోయి, వారు గట్టిగా అరవుతూ, మహాబలహునైన హనుమంతుడిని స్తుతించారు.
ప్రహృష్టా విస్మితాశ్చాపి తే వీక్షన్తే సమన్తతః। త్రివిక్రమం కృతోత్సాహం నారాయణమివ ప్రజాః
ఆనందంతో, ఆశ్చర్యంతో, అక్కడున్నవారు చుట్టూ Hanumānను చూశారు. ఆయన మూడు అడుగులు వేసినవాడిగా ఉత్సాహంగా ఉన్నాడు. వారు నారాయణుడిని చూసినట్లు చూశారు.
సంస్తూయమానో హనుమాన్ వ్యవర్ధత మహాబలః। సమావిద్ధ్య చ లాఙ్గూలం హర్షాద్ బలముపేయివాన్
అందరూ Hanumānను పొగిడారు. అతను మహా బలవంతుడు, ఆనందంతో తన తోకను చుట్టి, మరింత శక్తిని పొందాడు.
తస్య సంస్తూయమానస్య వృద్ధైర్వానరపుఙ్గవైః। తేజసాఽఽపూర్యమాణస్య రూపమాసీదనుత్తమమ్
వృద్ధ వానర నాయకులు Hanumānను పొగిడుతుండగా, అతని రూపం తేజస్సుతో నిండిపోయి, అపూర్వంగా మారింది.
యథా విజృమ్భతే సింహో వివృతే గిరిగహ్వరే। మారుతస్యౌరసః పుత్రస్తథా సమ్ప్రతి జృమ్భతే
పర్వత గుహలో సింహం విస్తరించుకున్నట్లు, ఇప్పుడు వాయుదేవుని కుమారుడు కూడా తనను తాను విస్తరించుకున్నాడు.
అశోభత ముఖం తస్య జృమ్భమాణస్య ధీమతః। అమ్బరీషోపమం దీప్తం విధూమ ఇవ పావకః
ఆ ధీరుడు విస్తరించుకుంటున్నప్పుడు, అతని ముఖం అంబరీషుడిలా ప్రకాశంగా, పొగలేని అగ్నిలా మెరిసింది.
హరీణాముత్థితో మధ్యాత్ సమ్ప్రహృష్టతనూరుహః। అభివాద్య హరీన్ వృద్ధాన్ హనూమానిదమబ్రవీత్
వానరుల మధ్యనుంచి Hanumān ఆనందంతో ఒంటరిగా లేచి, వృద్ధ వానరులను నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
ఆరుజన్ పర్వతాగ్రాణి హుతాశనసఖోఽనిలః। బలవానప్రమేయశ్చ వాయురాకాశగోచరః
అగ్నికి మిత్రుడైన, అపారమైన బలమున్న, ఆకాశంలో సంచరించే వాయువు పర్వత శిఖరాలను ఎక్కుతాడు.
తస్యాహం శీఘ్రవేగస్య శీఘ్రగస్య మహాత్మనః। మారుతస్యౌరసః పుత్రః ప్లవనేనాస్మి తత్సమః
ఆ వేగవంతుడైన, మహాత్ముడైన వాయుదేవుని ఒడిలో పుట్టినవాడిని నేను. దూకడంలో ఆయనకు సమానుడిని.