thumb|షట్షష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షట్షష్ఠితమః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధాకాండలో అరవయ్యారవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
అనేకశతసాహస్రీం విషణ్ణాం హరివాహినీమ్। జామ్బవాన్ సముదీక్ష్యైవం హనూమన్తమథాబ్రవీత్
అనేక లక్షల వానరసేన నిరుత్సాహంగా ఉన్నదాన్ని చూసి, జాంబవంతుడు హనుమంతునితో ఇలా అన్నాడు.
వీర వానరలోకస్య సర్వశాస్త్రవిదాం వర। తూష్ణీమేకాన్తమాశ్రిత్య హనూమన్ కిం న జల్పసి
వీరా, వానర లోకంలో అన్ని విద్యలు తెలిసినవారిలో మీరు శ్రేష్ఠుడు. హనుమంతా, ఒంటరిగా కూర్చుని ఎందుకు మౌనంగా ఉన్నావు?
హనూమన్ హరిరాజస్య సుగ్రీవస్య సమో హ్యసి। రామలక్ష్మణయోశ్చాపి తేజసా చ బలేన చ
హనుమంతా, మీరు వానరరాజు సుగ్రీవునితో సమానమైనవారు. రాముడు, లక్ష్మణులతో కూడా తేజస్సు, బలంలో మీరు సమానమే.
అరిష్టనేమినః పుత్రో వైనతేయో మహాబలః। గరుత్మానివ విఖ్యాత ఉత్తమః సర్వపక్షిణామ్
అరిష్టనేమి కుమారుడు, గరుత్మంతుడు, అన్ని పక్షుల్లో శ్రేష్ఠుడిగా, మహాబలుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
బహుశో హి మయా దృష్టః సాగరే స మహాబలః। భుజఙ్గానుద్ధరన్ పక్షీ మహాబాహుర్మహాబలః
ఆ మహాబలుడు పక్షి, సముద్రంలో పాములను ఎత్తిపడేస్తూ ఉండటం నేను ఎన్నోసార్లు చూశాను, బలవంతుడా.
పక్షయోర్యద్ బలం తస్య భుజవీర్యబలం తవ। విక్రమశ్చాపి వేగశ్చ న తే తేనాపహీయతే
అతని రెక్కల్లో ఉన్న బలానికి, నీ భుజాల్లో ఉన్న బలం సమానం. నీ ధైర్యం, వేగం కూడా అతనికంటే ఏమాత్రం తక్కువ కాదు.
బలం బుద్ధిశ్చ తేజశ్చ సత్త్వం చ హరిపుఙ్గవ। విశిష్టం సర్వభూతేషు కిమాత్మానం న సజ్జసే
వానరులలో శ్రేష్ఠుడవు, నీ బలం, బుద్ధి, తేజస్సు, ధైర్యం అన్నీ ఇతరులకన్నా గొప్పవే. మరి నీవు ఎందుకు నీ శక్తిని ఉపయోగించడంలేదు?
అప్సరాఽప్సరసాం శ్రేష్ఠా విఖ్యాతా పుఞ్జికస్థలా। అఞ్జనేతి పరిఖ్యాతా పత్నీ కేసరిణో హరేః
అప్సరసల్లో పుంజికస్థల అనే ఆమె ఎంతో ప్రసిద్ధి గాంచింది. ఆమె అంజన అని కూడా పిలవబడుతుంది, వానరుడైన కేసరి భార్య.
విఖ్యాతా త్రిషు లోకేషు రూపేణాప్రతిమా భువి। అభిశాపాదభూత్ తాత కపిత్వే కామరూపిణీ
మూడు లోకాలలో ఆమె అందానికి సమానం లేను. కానీ ఓ కుమారుడా, ఒక శాపం వల్ల ఆమె కావలసిన రూపం ధరించగలిగినా వానరురాలయ్యింది.
దుహితా వానరేన్ద్రస్య కుఞ్జరస్య మహాత్మనః। మానుషం విగ్రహం కృత్వా రూపయౌవనశాలినీ
ఆమె మహాత్ముడైన వానరరాజు కుంజరుని కుమార్తె. మానవ రూపం ధరించి, అందంతో, యవ్వనంతో మెరిసిపోయింది.
విచిత్రమాల్యాభరణా కదాచిత్ క్షౌమధారిణీ। అచరత్ పర్వతస్యాగ్రే ప్రావృడమ్బుదసంనిభే
అద్భుతమైన పుష్పమాలలు, ఆభరణాలు ధరించి, అప్పుడప్పుడు మెత్తటి వస్త్రాలు వేసుకుని, ఆమె కొండపై మేఘంలా సంచరించేది.
తస్యా వస్త్రం విశాలాక్ష్యాః పీతం రక్తదశం శుభమ్। స్థితాయాః పర్వతస్యాగ్రే మారుతోఽపాహరచ్ఛనైః
ఆమె కొండపై నిలబడి ఉండగా, ఆమెకు ఉన్న పసుపు రంగు, ఎరుపు మచ్చలతో ఉన్న అందమైన వస్త్రాన్ని గాలి మెల్లగా ఎత్తుకుపోయింది.
స దదర్శ తతస్తస్యా వృత్తావూరూ సుసంహతౌ। స్తనౌ చ పీనౌ సహితౌ సుజాతం చారు చాననమ్
అప్పుడు గాలి ఆమెను చూశాడు—ఆమె గుండ్రని, బాగుగా ఏర్పడిన తొడలు, నిండైన అందమైన వక్షోజాలు, సుందరమైన ముఖాన్ని చూసాడు.
తాం బలాదాయతశ్రోణీం తనుమధ్యాం యశస్వినీమ్। దృష్ట్వైవ శుభసర్వాఙ్గీం పవనః కామమోహితః
ఆమె విశాలమైన నితంబాలు, సన్నని నడుము, ప్రతీ అవయవం అందంగా మెరిసిపోతుండగా, గాలి ఆమెను చూసి ఆకర్షితుడయ్యాడు.
స తాం భుజాభ్యాం దీర్ఘాభ్యాం పర్యష్వజత మారుతః। మన్మథావిష్టసర్వాఙ్గో గతాత్మా తామనిన్దితామ్
ఆమెను చూసి, మన్మథుడి ప్రభావంతో తన అంతటినీ కోరికతో నిండిన గాలి, తన పొడవైన చేతులతో ఆమెను ఆలింగనం చేశాడు.
సా తు తత్రైవ సమ్భ్రాన్తా సువ్రతా వాక్యమబ్రవీత్। ఏకపత్నీవ్రతమిదం కో నాశయితుమిచ్ఛతి
ఆమె అక్కడే భయంతో, ధర్మపరాయణురాలిగా ఇలా అనింది: 'ఒకే భర్తకు విధేయతను నాశనం చేయాలనుకునే వారు ఎవరు?'
అఞ్జనాయా వచః శ్రుత్వా మారుతః ప్రత్యభాషత। న త్వాం హింసామి సుశ్రోణి మా భూత్ తే మనసో భయమ్
అంజన మాటలు విని, గాలి దేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'నిన్ను నేను ఏ విధంగా హానిచేయలేదు, సుందరి. నీ మనసులో భయం ఉండకూడదు.'
మనసాస్మి గతో యత్ త్వాం పరిష్వజ్య యశస్విని। వీర్యవాన్ బుద్ధిసమ్పన్నస్తవ పుత్రో భవిష్యతి
'నేను మనసుతో మాత్రమే దగ్గరగా వచ్చి, నిన్ను ఆలింగనం చేశాను. నీకు బలంతో, బుద్ధితో కూడిన కుమారుడు జన్మిస్తాడు.'
మహాసత్త్వో మహాతేజా మహాబలపరాక్రమః। లఙ్ఘనే ప్లవనే చైవ భవిష్యతి మయా సమః
'అతడు గొప్ప ధైర్యం, గొప్ప తేజస్సు, అపారమైన బలం, పరాక్రమంతో ఉంటాడు. ఎగరడంలో, దూకడంలో నాతో సమానంగా ఉంటాడు.'
ఏవముక్తా తతస్తుష్టా జననీ తే మహాకపే। గుహాయాం త్వాం మహాబాహో ప్రజజ్ఞే ప్లవగర్షభ
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ఓ మహాకపి, నీ తల్లి సంతోషించింది. గొప్ప భుజశక్తి కలిగిన వానరులలో శ్రేష్ఠుడవైన నిన్ను ఆమె గుహలో ప్రసవించింది.
అభ్యుత్థితం తతః సూర్యం బాలో దృష్ట్వా మహావనే। ఫలం చేతి జిఘృక్షుస్త్వముత్ప్లుత్యాభ్యుత్పతో దివమ్
తరువాత, అరణ్యంలో సూర్యుడు ఉదయించడాన్ని చూసి, చిన్నవాడవైన నీవు, అది పండుగా భావించి పట్టుకోవాలని ఆకాశంలోకి దూకిపోయావు.
శతాని త్రీణి గత్వాథ యోజనానాం మహాకపే। తేజసా తస్య నిర్ధూతో న విషాదం గతస్తతః
ఓ మహాకపి, మూడు వందల యోజనాలు దాటి, నీ తేజస్సుతో ముందుకు సాగిపోయావు. అయినా నీవు ఎలాంటి నిరాశకు లోనవ్వలేదు.
త్వామప్యుపగతం తూర్ణమన్తరిక్షం మహాకపే। క్షిప్తమిన్ద్రేణ తే వజ్రం కోపావిష్టేన తేజసా
ఓ మహాకపి, నీవు త్వరగా ఆకాశాన్ని చేరుకున్నప్పుడు, ఇంద్రుడు కోపంతో, తేజస్సుతో నిండినవాడై, తన వజ్రాయుధాన్ని నీపై విసిరాడు.
తదా శైలాగ్రశిఖరే వామో హనురభజ్యత। తతో హి నామధేయం తే హనుమానితి కీర్తితమ్
అప్పుడు ఓ కొండ శిఖరంపై నీ ఎడమ చెంప విరిగిపోయింది. అందుకే నిన్ను హనుమంతుడు అని పిలవడం మొదలైంది.
తతస్త్వాం నిహతం దృష్ట్వా వాయుర్గన్ధవహః స్వయమ్। త్రైలోక్యం భృశసంక్రుద్ధో న వవౌ వై ప్రభఞ్జనః
అప్పుడు నిన్ను గాయపడ్డవాడిగా చూసిన వాయుదేవుడు, కోపంతో మూడు లోకాల్లో గాలిని ఆపేశాడు.
సమ్భ్రాన్తాశ్చ సురాః సర్వే త్రైలోక్యే క్షుభితే సతి। ప్రసాదయన్తి సంక్రుద్ధం మారుతం భువనేశ్వరాః
మూడు లోకాలు కలకలం అయి, అందరు దేవతలు భయపడి, ఆగ్రహించిన వాయుదేవుని శాంతింపజేయడానికి ప్రయత్నించారు.
ప్రసాదితే చ పవనే బ్రహ్మా తుభ్యం వరం దదౌ। అశస్త్రవధ్యతాం తాత సమరే సత్యవిక్రమ
వాయుదేవుడు శాంతించాక, బ్రహ్మదేవుడు నీకు వరమిచ్చాడు: 'ఓ ధైర్యవంతుడా, యుద్ధంలో నిన్ను ఆయుధాలతో ఎవరూ చంపలేరు.'
వజ్రస్య చ నిపాతేన విరుజం త్వాం సమీక్ష్య చ। సహస్రనేత్రః ప్రీతాత్మా దదౌ తే వరముత్తమమ్
వజ్రాయుధం తగిలినా నీవు గాయపడకపోవడాన్ని చూసి, సహస్రనేత్రుడు ఇంద్రుడు సంతోషించి నీకు గొప్ప వరమిచ్చాడు.
స్వచ్ఛన్దతశ్చ మరణం తవ స్యాదితి వై ప్రభో। స త్వం కేసరిణః పుత్రః క్షేత్రజో భీమవిక్రమః
'నీ మరణం నీ ఇష్టానుసారం మాత్రమే జరుగుతుంది, ప్రభూ.' అందుకే నీవు కేసరి కుమారుడవు, భయంకరమైన పరాక్రమంతో జన్మించినవాడవు.