స ఇదానీమహం వృద్ధః ప్లవనే మన్దవిక్రమః। యౌవనే చ తదాసీన్మే బలమప్రతిమం పరమ్
ఇప్పుడు నేను వృద్ధుడిని, దూకడంలో నా వేగం మందగించింది. కానీ నా యవ్వనంలో నా బలం అపూర్వంగా, ఎవరికీ సరిపోలని విధంగా ఉండేది.
సమ్ప్రత్యేతావదేవాద్య శక్యం మే గమనే స్వతః। నైతావతా చ సంసిద్ధిః కార్యస్యాస్య భవిష్యతి
ప్రస్తుతం నాకు స్వయంగా ఇంత దూరం మాత్రమే వెళ్ళగల శక్తి ఉంది. కానీ ఈ శక్తితో ఈ పనిలో విజయం సాధించలేం.
అథోత్తరముదారార్థమబ్రవీదఙ్గదస్తదా। అనుమాన్య తదా ప్రాజ్ఞో జామ్బవన్తం మహాకపిః
అప్పుడు గొప్ప ఉద్దేశ్యంతో, అంగదుడు ముందుగా జాంబవంతుడిని సలహా తీసుకుని, మరింతగా మాట్లాడాడు.
అహమేతద్ గమిష్యామి యోజనానాం శతం మహత్। నివర్తనే తు మే శక్తిః స్యాన్న వేతి న నిశ్చితమ్
"నేనే ఈ వంద యోజనాల దూరాన్ని వెళ్ళగలను. కానీ తిరిగి రావడానికి నాకు శక్తి ఉంటుందో లేదో నాకు స్పష్టంగా తెలియదు."
తమువాచ హరిశ్రేష్ఠం జామ్బవాన్ వాక్యకోవిదః। జ్ఞాయతే గమనే శక్తిస్తవ హర్యృక్షసత్తమ
ఆ వానరశ్రేష్ఠుడికి, మాటల్లో నిపుణుడైన జాంబవంతుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: "నీ ప్రయాణశక్తి నాకు తెలుసు, వానర, రిక్షరాజులలో శ్రేష్ఠుడా."
కామం శతసహస్రం వా నహ్యేష విధిరుచ్యతే। యోజనానాం భవాన్ శక్తో గన్తుం ప్రతినివర్తితుమ్
నిజమే, నువ్వు లక్ష యోజనాలు కూడా వెళ్ళి తిరిగి రావచ్చు. కానీ ఇది యోగ్యమైన పద్ధతి కాదు.
నహి ప్రేషయితా తాత స్వామీ ప్రేష్యః కథంచన। భవతాయం జనః సర్వః ప్రేష్యః ప్లవగసత్తమ
ఎందుకంటే, ప్రియమా, యజమాని ఎప్పుడూ దూతగా పంపించబడడు. ఈ పని కోసం నువ్వు పంపే వారే సరిపోతారు, వానరశ్రేష్ఠుడా.
భవాన్ కలత్రమస్మాకం స్వామిభావే వ్యవస్థితః। స్వామీ కలత్రం సైన్యస్య గతిరేషా పరంతప
నువ్వు మాకు భార్యవంటివాడివి, యజమాని స్థాయిలో ఉన్నావు. యజమాని సైన్యానికి భార్య, దారి చూపేవాడు, శత్రువులను జయించే వాడా.
అపి వై తస్య కార్యస్య భవాన్ మూలమరిందమ। తస్మాత్ కలత్రవత్ తాత ప్రతిపాల్యః సదా భవాన్
ఈ కార్యానికి మీరు మూలం, శత్రువులను నశింపజేసేవారు. అందుకే, తాతా, భార్యను ఎలా కాపాడుకుంటామో, అలాగే మిమ్మల్ని ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా కాపాడాలి.
మూలమర్థస్య సంరక్ష్యమేష కార్యవిదాం నయః। మూలే హి సతి సిధ్యన్తి గుణాః సర్వే ఫలోదయాః
ఏదైనా పనికి మూలాన్ని కాపాడుకోవాలి — ఇదే పనులు చేయడంలో నిపుణుల ఆచరణ. మూలం బలంగా ఉంటే, అన్ని మంచి లక్షణాలు, ఫలితాలు కలుగుతాయి.
తద్ భవానస్య కార్యస్య సాధనం సత్యవిక్రమ। వుద్ధివిక్రమసమ్పన్నో హేతురత్ర పరంతప
ఈ కార్యాన్ని సాధించడానికి మీరు ప్రధాన కారణం, సత్యవంతుడూ, ధైర్యవంతుడూ. తెలివి, పరాక్రమం కలిగి, శత్రువులను జయించే మీరు ఇక్కడ ముఖ్యమైనవారు.
గురుశ్చ గురుపుత్రశ్చ త్వం హి నః కపిసత్తమ। భవన్తమాశ్రిత్య వయం సమర్థా హ్యర్థసాధనే
మీరు మా పెద్దవారు, పెద్దవారి కుమారుడూ, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు. మేము మిమ్మల్ని ఆశ్రయించాక, మా పని సాధించగలుగుతున్నాం.
ఉక్తవాక్యం మహాప్రాజ్ఞం జామ్బవన్తం మహాకపిః। ప్రత్యువాచోత్తరం వాక్యం వాలిసూనురథాఙ్గదః
అలా చెప్పిన జాంబవంతుని, మహాకపిని, వాలి కుమారుడు అంగదుడు మరింతగా ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
యది నాహం గమిష్యామి నాన్యో వానరపుఙ్గవః। పునః ఖల్విదమస్మాభిః కార్యం ప్రాయోపవేశనమ్
నేను లేదా మరొక వానరశ్రేష్ఠుడు వెళ్ళకపోతే, ఈ పనికోసం మేము ప్రాణత్యాగ దీక్ష చేయడమే మిగిలింది.
నహ్యకృత్వా హరిపతేః సందేశం తస్య ధీమతః। తత్రాపి గత్వా ప్రాణానాం న పశ్యే పరిరక్షణమ్
హరివరుడైన సుగ్రీవుని ఆజ్ఞను నెరవేర్చకుండా అక్కడికి వెళ్ళినా, మేము ప్రాణాలను కాపాడుకునే మార్గం కనిపించదు.
స హి ప్రసాదే చాత్యర్థకోపే చ హరిరీశ్వరః। అతీత్య తస్య సందేశం వినాశో గమనే భవేత్
హరివరుడైన సుగ్రీవుడు సంతోషంగా ఉన్నా, కోపంగా ఉన్నా, ఆయన మాటను పాటించకపోతే, ప్రయాణానికి నాశనమే ఫలితం.
తత్తథా హ్యస్య కార్యస్య న భవత్యన్యథా గతిః। తద్ భవానేవ దృష్టార్థః సంచిన్తయితుమర్హతి
ఈ పనికీ వేరే మార్గం లేదు. అందుకే, మీరు విషయాన్ని తెలుసుకుని ఏం చేయాలో ఆలోచించాలి.
సోఽఙ్గదేన తదా వీరః ప్రత్యుక్తః ప్లవగర్షభః। జామ్బవానుత్తమం వాక్యం ప్రోవాచేదం తతోఽఙ్గదమ్
అప్పుడప్పుడు అంగదుడు అడిగినప్పుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన జాంబవంతుడు అంగదునికి ఉత్తమమైన మాటలు చెప్పాడు.
తస్య తే వీర కార్యస్య న కించిత్ పరిహాస్యతే। ఏష సంచోదయామ్యేనం యః కార్యం సాధయిష్యతి
ఈ పనిలో ఏదీ నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు, వీరా. ఇప్పుడు ఈ పనిని సాధించగలవాడిని నేను ప్రోత్సహిస్తాను.
తతః ప్రతీతం ప్లవతాం వరిష్ఠ- మేకాన్తమాశ్రిత్య సుఖోపవిష్టమ్। సంచోదయామాస హరిప్రవీరో హరిప్రవీరం హనుమన్తమేవ
తర్వాత, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, ఒంటరిగా సుఖంగా కూర్చున్న హనుమంతుడిని, వానరసేనాధిపతి ప్రోత్సహించాడు.
thumb|షట్షష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షట్షష్ఠితమః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధాకాండలో అరవయ్యారవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
అనేకశతసాహస్రీం విషణ్ణాం హరివాహినీమ్। జామ్బవాన్ సముదీక్ష్యైవం హనూమన్తమథాబ్రవీత్
అనేక లక్షల వానరసేన నిరుత్సాహంగా ఉన్నదాన్ని చూసి, జాంబవంతుడు హనుమంతునితో ఇలా అన్నాడు.
వీర వానరలోకస్య సర్వశాస్త్రవిదాం వర। తూష్ణీమేకాన్తమాశ్రిత్య హనూమన్ కిం న జల్పసి
వీరా, వానర లోకంలో అన్ని విద్యలు తెలిసినవారిలో మీరు శ్రేష్ఠుడు. హనుమంతా, ఒంటరిగా కూర్చుని ఎందుకు మౌనంగా ఉన్నావు?
హనూమన్ హరిరాజస్య సుగ్రీవస్య సమో హ్యసి। రామలక్ష్మణయోశ్చాపి తేజసా చ బలేన చ
హనుమంతా, మీరు వానరరాజు సుగ్రీవునితో సమానమైనవారు. రాముడు, లక్ష్మణులతో కూడా తేజస్సు, బలంలో మీరు సమానమే.
అరిష్టనేమినః పుత్రో వైనతేయో మహాబలః। గరుత్మానివ విఖ్యాత ఉత్తమః సర్వపక్షిణామ్
అరిష్టనేమి కుమారుడు, గరుత్మంతుడు, అన్ని పక్షుల్లో శ్రేష్ఠుడిగా, మహాబలుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.
బహుశో హి మయా దృష్టః సాగరే స మహాబలః। భుజఙ్గానుద్ధరన్ పక్షీ మహాబాహుర్మహాబలః
ఆ మహాబలుడు పక్షి, సముద్రంలో పాములను ఎత్తిపడేస్తూ ఉండటం నేను ఎన్నోసార్లు చూశాను, బలవంతుడా.
పక్షయోర్యద్ బలం తస్య భుజవీర్యబలం తవ। విక్రమశ్చాపి వేగశ్చ న తే తేనాపహీయతే
అతని రెక్కల్లో ఉన్న బలానికి, నీ భుజాల్లో ఉన్న బలం సమానం. నీ ధైర్యం, వేగం కూడా అతనికంటే ఏమాత్రం తక్కువ కాదు.
బలం బుద్ధిశ్చ తేజశ్చ సత్త్వం చ హరిపుఙ్గవ। విశిష్టం సర్వభూతేషు కిమాత్మానం న సజ్జసే
వానరులలో శ్రేష్ఠుడవు, నీ బలం, బుద్ధి, తేజస్సు, ధైర్యం అన్నీ ఇతరులకన్నా గొప్పవే. మరి నీవు ఎందుకు నీ శక్తిని ఉపయోగించడంలేదు?
అప్సరాఽప్సరసాం శ్రేష్ఠా విఖ్యాతా పుఞ్జికస్థలా। అఞ్జనేతి పరిఖ్యాతా పత్నీ కేసరిణో హరేః
అప్సరసల్లో పుంజికస్థల అనే ఆమె ఎంతో ప్రసిద్ధి గాంచింది. ఆమె అంజన అని కూడా పిలవబడుతుంది, వానరుడైన కేసరి భార్య.
విఖ్యాతా త్రిషు లోకేషు రూపేణాప్రతిమా భువి। అభిశాపాదభూత్ తాత కపిత్వే కామరూపిణీ
మూడు లోకాలలో ఆమె అందానికి సమానం లేను. కానీ ఓ కుమారుడా, ఒక శాపం వల్ల ఆమె కావలసిన రూపం ధరించగలిగినా వానరురాలయ్యింది.