అథ పవనసమానవిక్రమాః ప్లవగవరాః ప్రతిలబ్ధపౌరుషాః। అభిజిదభిముఖాం దిశం యయు- ర్జనకసుతాపరిమార్గణోన్ముఖాః
తర్వాత, పవనుని సమానమైన బలమున్న, వానరులలో శ్రేష్ఠులు ధైర్యాన్ని తిరిగి పొందారు. జనకుని కుమార్తెను వెతకాలని ఉత్సాహంతో, ఆకాశ దిశగా ప్రయాణమయ్యారు.
thumb|చతుఃషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే చతుఃషష్ఠితమః సర్గః ॥౪-
శ్రీ వాల్మీకి రామాయణంలోని కిష్కింధా కాండలో నలభై నాల్గవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
ఆఖ్యాతా గృధ్రరాజేన సముత్ప్లుత్య ప్లవఙ్గమాః। సంగతాః ప్రీతిసంయుక్తా వినేదుః సింహవిక్రమాః
గద్దరాజు సంపాతి చెప్పిన మాటలు విని, వానరులు ఎగిరారు. వారు ఆనందంతో కలసి, సింహపరాక్రమంతో గర్జించారు.
సమ్పాతేర్వచనం శ్రుత్వా హరయో రావణక్షయమ్। హృష్టాః సాగరమాజగ్ముః సీతాదర్శనకాంక్షిణః
సంపాతి రాక్షసరాజు రావణుని నాశనం గురించి చెప్పిన మాటలు విని, సీతాదేవిని చూడాలని ఆశతో, ఆనందంగా వానరులు సముద్రానికి చేరుకున్నారు.
అభిగమ్య తు తం దేశం దదృశుర్భీమవిక్రమాః। కృత్స్నం లోకస్య మహతః ప్రతిబిమ్బమవస్థితమ్
ఆ ప్రదేశానికి చేరుకున్న వీర వానరులు, అక్కడ విశాలమైన లోకమంతటిని ప్రతిబింబంగా కనిపిస్తూ చూసారు.
దక్షిణస్య సముద్రస్య సమాసాద్యోత్తరాం దిశమ్। సంనివేశం తతశ్చక్రుర్హరివీరా మహాబలాః
దక్షిణ సముద్రం ఉత్తర తీరానికి చేరుకుని, ఆ మహాబలవంతులైన వానర వీరులు అక్కడే తమ విడిది ఏర్పాటు చేసుకున్నారు.
ప్రసుప్తమివ చాన్యత్ర క్రీడన్తమివ చాన్యతః। క్వచిత్ పర్వతమాత్రైశ్చ జలరాశిభిరావృతమ్
ఎక్కడో అది నిద్రిస్తున్నట్టు, ఇంకెక్కడో ఆడుకుంటున్నట్టు, మరికొన్ని చోట్ల పర్వతాలంతటి నీటి సముదాయాలతో కప్పబడి కనిపించింది.
సంకులం దానవేన్ద్రైశ్చ పాతాలతలవాసిభిః। రోమహర్షకరం దృష్ట్వా విషేదుః కపికుఞ్జరాః
పాతాళంలో నివసించే దానవేంద్రులతో ఆ ప్రదేశం కిక్కిరిసిపోయి, చూసేవారికి జుట్టు నిక్కబొడుచుకునేలా ఉండేది. దాన్ని చూసి వానర వీరులు భయపడిపోయారు.
ఆకాశమివ దుష్పారం సాగరం ప్రేక్ష్య వానరాః। విషేదుః సహితాః సర్వే కథం కార్యమితి బ్రువన్
ఆ సముద్రాన్ని, ఆకాశంలా దాటి పోవడం అసాధ్యమని చూసి, అందరూ కలసి 'ఈ పని ఎలా సాధ్యమవుతుంది?' అని నిరాశచెందారు.
విషణ్ణాం వాహినీం దృష్ట్వా సాగరస్య నిరీక్షణాత్। ఆశ్వాసయామాస హరీన్ భయార్తాన్ హరిసత్తమః
సముద్రాన్ని చూసి ఆ సైన్యం మిగులుగా నిరాశతో ఉన్నప్పుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు భయంతో ఉన్న వారిని ధైర్యపరిచాడు.
న విషాదే మనః కార్యం విషాదో దోషవత్తరః। విషాదో హన్తి పురుషం బాలం క్రుద్ధ ఇవోరగః
మనసులో నిరాశను పెట్టుకోవద్దు; నిరాశ చాలా హానికరం. నిరాశ మనిషిని, కోపంతో ఉన్న పాము పిల్లను చంపినట్టు నాశనం చేస్తుంది.
యో విషాదం ప్రసహతే విక్రమే సముపస్థితే। తేజసా తస్య హీనస్య పురుషార్థో న సిద్ధ్యతి
పనిచేయాల్సిన సమయంలో ఎవడు నిరాశకు లోనవుతాడో, అతడికి శక్తి లేకపోవడం వల్ల అతని కార్యం పూర్తికాదు.
తస్యాం రాత్ర్యాం వ్యతీతాయామఙ్గదో వానరైః సహ। హరివృద్ధైః సమాగమ్య పునర్మన్త్రమమన్త్రయత్
ఆ రాత్రి గడిచిన తర్వాత, అంగదుడు వృద్ధ వానరులతో కలిసి మళ్లీ సమావేశమై, ఏం చేయాలో ఆలోచించాడు.
సా వానరాణాం ధ్వజినీ పరివార్యాఙ్గదం బభౌ। వాసవం పరివార్యేవ మరుతాం వాహినీ స్థితా
అంగదుని చుట్టూ వానరసైన్యం చేరి నిలిచింది. అది ఇంద్రుని చుట్టూ వాయుదేవతల సైన్యం నిలిచినట్లు ప్రకాశించింది.
కోఽన్యస్తాం వానరీం సేనాం శక్తః స్తమ్భయితుం భవేత్ । అన్యత్ర వాలితనయాదన్యత్ర చ హనూమతః
వాలిని కుమారుడు లేదా హనుమంతుడు కాకుండా, ఇంకెవరు ఈ వానరసైన్యాన్ని అదుపులో పెట్టగలరు?
తతస్తాన్ హరివృద్ధాంశ్చ తచ్చ సైన్యమరిందమః। అనుమాన్యాఙ్గదః శ్రీమాన్ వాక్యమర్థవదబ్రవీత్
అంతట అంగదుడు, శత్రువులను జయించేవాడు, వృద్ధ వానరులతో, సైన్యంతో మాట్లాడి, అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పాడు.
క ఇదానీం మహాతేజా లఙ్ఘయిష్యతి సాగరమ్। కః కరిష్యతి సుగ్రీవం సత్యసంధమరిందమమ్
ఇప్పుడు మీలో ఎవరు గొప్ప తేజస్సుతో సముద్రాన్ని దాటి పోగలరు? శత్రువులను జయించేవాడు అయిన సుగ్రీవుని వాగ్దానాన్ని ఎవరు నెరవేర్చగలరు?
కో వీరో యోజనశతం లఙ్ఘయేత ప్లవఙ్గమః। ఇమాంశ్చ యూథపాన్ సర్వాన్ మోచయేత్ కో మహాభయాత్
ఈ వానరులలో ఎవరు వంద యోజనాలు దాటి పోగలరు? ఈ మహా ప్రమాదం నుండి ఈ యూతపతులను ఎవరు విడిపించగలరు?
కస్య ప్రసాదాద్ దారాంశ్చ పుత్రాంశ్చైవ గృహాణి చ। ఇతో నివృత్తాః పశ్యేమ సిద్ధార్థాః సుఖినో వయమ్
ఎవరికి దయవల్ల మనం మన కార్యాన్ని పూర్తి చేసి ఇక్కడినుంచి తిరిగి వెళ్లి, భార్యలు, పిల్లలు, ఇళ్లు చూసి సంతోషంగా ఉండగలము?
కస్య ప్రసాదాద్ రామం చ లక్ష్మణం చ మహాబలమ్। అభిగచ్ఛేమ సంహృష్టాః సుగ్రీవం చ వనౌకసమ్
ఎవరికి దయవల్ల మనం ఆనందంతో రాముడు, మహాబలుడు లక్ష్మణుడు, వనవాసుల అధిపతి సుగ్రీవుని చేరగలము?
యది కశ్చిత్ సమర్థో వః సాగరప్లవనే హరిః। స దదాత్విహ నః శీఘ్రం పుణ్యామభయదక్షిణామ్
మీలో ఎవరు సముద్రాన్ని దాటి పోగలిగితే, వెంటనే మనందరికీ ఇక్కడ భద్రతను కలిగించే పుణ్యఫలాన్ని ఇవ్వాలి.
అఙ్గదస్య వచః శ్రుత్వా న కశ్చిత్ కించిదబ్రవీత్। స్తిమితేవాభవత్ సర్వా సా తత్ర హరివాహినీ
అంగదుని మాటలు విన్న తరువాత, అక్కడ ఎవరూ ఏమీ చెప్పలేదు. ఆ వానరసైన్యం మొత్తం నిశ్చలంగా, మౌనంగా ఉండిపోయింది.
పునరేవాఙ్గదః ప్రాహ తాన్ హరీన్ హరిసత్తమః। సర్వే బలవతాం శ్రేష్ఠా భవన్తో దృఢవిక్రమాః। వ్యపదేశకులే జాతాః పూజితాశ్చాప్యభీక్ష్ణశః
అప్పుడు మళ్లీ అంగదుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, వాళ్లతో ఇలా అన్నాడు: 'మీరు అందరూ బలవంతులలో ఉత్తములు, ధైర్యవంతులు, మంచి వంశాలలో పుట్టినవారు, ఎప్పుడూ గౌరవింపబడే వారు.'
నహి వో గమనే భఙ్గః కదాచిత్ కస్యచిద్ భవేత్। బ్రువధ్వం యస్య యా శక్తిః ప్లవనే ప్లవగర్షభాః
మీ ప్రయాణానికి ఎప్పుడూ ఎలాంటి అడ్డంకి ఉండదు. వానరులలో శ్రేష్ఠులైన మీరు, ఎవరి శక్తి ఎంత ఉందో స్పష్టంగా చెప్పండి.
thumb|పఞ్చషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే పఞ్చషష్ఠితమః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధా కాండలో యాభై అయిదవ అధ్యాయాన్ని వినండి.
అథాఙ్గదవచః శ్రుత్వా తే సర్వే వానరర్షభాః। స్వం స్వం గతౌ సముత్సాహమూచుస్తత్ర యథాక్రమమ్
అంగదుని మాటలు విని, అక్కడున్న వానరులలో శ్రేష్ఠులు ఒక్కొక్కరు తమ తమ ప్రయాణ ఉత్సాహాన్ని క్రమంగా తెలియజేశారు.
గజో గవాక్షో గవయః శరభో గన్ధమాదనః। మైన్దశ్చ ద్వివిదశ్చైవ సుషేణో జామ్బవాంస్తథా
గజ, గవాక్ష, గవయ, శరభ, గంధమాదనుడు, మైందుడు, ద్వివిదుడు, సుషేణుడు, జాంబవంతుడు— వీరందరూ అక్కడ ఉన్నారు.
ఆబభాషే గజస్తత్ర ప్లవేయం దశయోజనమ్। గవాక్షో యోజనాన్యాహ గమిష్యామీతి వింశతిమ్
అక్కడ గజుడు: 'నేను పది యోజనాలు దూకగలను' అన్నాడు. గవాక్షుడు: 'నేను ఇరవై యోజనాలు వెళ్లగలను' అన్నాడు.
శరభో వానరస్తత్ర వానరాంస్తానువాచ హ। త్రింశతం తు గమిష్యామి యోజనానాం ప్లవఙ్గమాః
అక్కడ శరభుడు ఆ వానరులతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ వానరులారా, నేను ముప్పై యోజనాలు వెళ్లగలను.'
ఋషభో వానరస్తత్ర వానరాంస్తానువాచ హ। చత్వారింశద్ గమిష్యామి యోజనానాం న సంశయః
అక్కడ ఋషభుడు ఆ వానరులతో ఇలా అన్నాడు: 'నేను నలభై యోజనాలు వెళ్లగలను, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.'