శ్యేనాశ్చతుర్థం గచ్ఛన్తి గృధ్రా గచ్ఛన్తి పఞ్చమమ్। బలవీర్యోపపన్నానాం రూపయౌవనశాలినామ్
శ్యేన పక్షులు నాలుగవ మార్గాన్ని, గిడ్డలు ఐదవ మార్గాన్ని వెళ్తారు. వీరందరూ బలంతో, శక్తితో, అందంతో, యవ్వనంతో ఉన్నవారు.
షష్ఠస్తు పన్థా హంసానాం వైనతేయగతిః పరా। వైనతేయాచ్చ నో జన్మ సర్వేషాం వానరర్షభాః
ఆరవ మార్గం హంసలకు, గరుత్మంతుడి నడకకు ఉత్తమమైనది. మనందరి వంశం కూడా గరుత్మంతుడి నుంచే వచ్చింది, ఓ వానర శ్రేష్ఠులారా.
గర్హితం తు కృతం కర్మ యేన స్మ పిశితాశినః। ప్రతికార్యం చ మే తస్య వైరం భ్రాతృకృతం భవేత్
ఒక తప్పు జరిగిపోయింది, అందువల్ల మేము మాంసాహారులు అయ్యాము. నా అన్న వల్ల వచ్చిన ఆ శత్రుత్వాన్ని నేను తప్పక తీర్చాలి.
ఇహస్థోఽహం ప్రపశ్యామి రావణం జానకీం తథా। అస్మాకమపి సౌపర్ణం దివ్యం చక్షుర్బలం తథా
ఇక్కడ నుంచే నేను రావణుడిని, అలాగే జానకిని కూడా చూస్తున్నాను. మనకూ గరుత్మంతుడిలా దివ్యమైన దృష్టి, బలమూ ఉన్నాయి.
తస్మాదాహారవీర్యేణ నిసర్గేణ చ వానరాః। ఆయోజనశతాత్ సాగ్రాద్ వయం పశ్యామ నిత్యశః
కాబట్టి, మన ఆహారం, శక్తి, సహజ స్వభావం వల్ల, ఓ వానరులారా, వంద యోజనలకు మించి ఎప్పుడూ మనం చూడగలం.
అస్మాకం విహితా వృత్తిర్నిసర్గేణ చ దూరతః। విహితా వృక్షమూలే తు వృత్తిశ్చరణయోధినామ్
మన జీవన విధానం సహజంగా దూరాన్ని చూడటానికి ఏర్పడింది. చెట్ల వేరుల దగ్గర యుద్ధవీరుల జీవనం కొనసాగుతుంది.
ఉపాయో దృశ్యతాం కశ్చిల్లఙ్ఘనే లవణామ్భసః। అభిగమ్య తు వైదేహీం సమృద్ధార్థా గమిష్యథ
ఈ ఉప్పు నీటిని దాటి వెళ్లడానికి ఏదైనా మార్గం కనుగొనాలి. వైదేహిని చేరుకుని, మీరు విజయవంతంగా తిరిగి వస్తారు.
సముద్రం నేతుమిచ్ఛామి భవద్భిర్వరుణాలయమ్। ప్రదాస్యామ్యుదకం భ్రాతుః స్వర్గతస్య మహాత్మనః
నేను మిమ్మల్ని సముద్రానికి, వరుణుని నివాసానికి తీసుకెళ్లదలచుకున్నాను. నా అన్నయ్య, పరలోకానికి వెళ్లిన మహాత్ముడికి నీరు సమర్పిస్తాను.
తతో నీత్వా తు తం దేశం తీరే నదనదీపతేః। నిర్దగ్ధపక్షం సమ్పాతిం వానరాః సుమహౌజసః
ఆ తరువాత, నదుల అధిపతి సముద్ర తీరానికి అతన్ని తీసుకెళ్లి, అగ్ని తగిలిన రెక్కలతో ఉన్న సంపాతిని బలవంతమైన వానరులు నడిపించారు.
తం పునః ప్రాపయిత్వా చ తం దేశం పతగేశ్వరమ్। బభూవుర్వానరా హృష్టాః ప్రవృత్తిముపలభ్య తే
పక్షిరాజును మళ్లీ ఆ ప్రదేశానికి చేర్చిన తర్వాత, ఆ వానరులు కావలసిన సమాచారం తెలుసుకొని ఆనందంతో నిండిపోయారు.
thumb|ఏకోనషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ఏకోనషష్ఠితమః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధాకాండలో యాభై తొమ్మిదవ సర్గను వినండి.
తతస్తదమృతాస్వాదం గృధ్రరాజేన భాషితమ్। నిశమ్య వదతా హృష్టాస్తే వచః ప్లవగర్షభాః
తర్వాత, గిడ్డల రాజు చెప్పిన అమృతస్వాదమైన మాటలు విని, ఆ వానర శ్రేష్ఠులు ఆనందంగా మాట్లాడారు.
జామ్బవాన్ వానరశ్రేష్ఠః సహ సర్వైః ప్లవఙ్గమైః। భూతలాత్ సహసోత్థాయ గృధ్రరాజానమబ్రవీత్
వానరులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన జాంబవంతుడు, అందరు వానరులతో కలిసి భూమి మీద నుంచి వెంటనే లేచి, గిడ్డల రాజుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
క్వ సీతా కేన వా దృష్టా కో వా హరతి మైథిలీమ్। తదాఖ్యాతు భవాన్ సర్వం గతిర్భవ వనౌకసామ్
సీత ఎక్కడ ఉంది? ఎవరు ఆమెను చూశారు? ఎవరు మైథిలిని అపహరించారు? దయచేసి మాకు అన్నీ చెప్పండి, అడవిలో నివసించే మాకు మార్గదర్శకుడవు.
కో దాశరథిబాణానాం వజ్రవేగనిపాతినామ్। స్వయం లక్ష్మణముక్తానాం న చిన్తయతి విక్రమమ్
దశరథుని కుమారుడైన రాముని బాణాలు, వజ్రం లాంటి వేగంతో పడతాయనే విషయం, లక్ష్మణుడు స్వయంగా వదిలిన బాణాల శౌర్యాన్ని ఎవరు లెక్కచేయరు?
స హరీన్ ప్రతిసమ్ముక్తాన్ సీతాశ్రుతిసమాహితాన్। పునరాశ్వాసయన్ ప్రీత ఇదం వచనమబ్రవీత్
ఆయన, సీతా వార్త కోసం ఉత్సాహంగా ఎదురుచూస్తున్న వానరులను ఓదార్చి, ఆనందంగా ఇలా అన్నాడు.
శ్రూయతామిహ వైదేహ్యా యథా మే హరణం శ్రుతమ్। యేన చాపి మమాఖ్యాతం యత్ర చాయతలోచనా
ఇక్కడ వినండి, వేదిహి ఎలా అపహరించబడిందో, ఎవరు నాకు చెప్పారో, ఆ విశాలమైన కళ్ళు గల సీత ఎక్కడ ఉందో నేను ఎలా తెలుసుకున్నానో చెబుతాను.
అహమస్మిన్ గిరౌ దుర్గే బహుయోజనమాయతే। చిరాన్నిపతితో వృద్ధః క్షీణప్రాణపరాక్రమః
ఈ కొండపై, ఎన్నో యోజనాల పొడవైన ఈ దుర్గంలో, నేను చాలా కాలంగా పడిపోయి, వృద్ధుడై, శక్తి, ప్రాణబలం కోల్పోయాను.
తం మామేవంగతం పుత్రః సుపార్శ్వో నామ నామతః। ఆహారేణ యథాకాలం బిభర్తి పతతాం వరః
నాకు ఈ స్థితిలో ఉన్నప్పటికీ, పక్షులలో శ్రేష్ఠుడైన నా కుమారుడు సుపార్శ్వుడు, సమయానికి తిండి తెచ్చి నన్ను పోషిస్తున్నాడు.
తీక్ష్ణకామాస్తు గన్ధర్వాస్తీక్ష్ణకోపా భుజఙ్గమాః। మృగాణాం తు భయం తీక్ష్ణం తతస్తీక్ష్ణక్షుధా వయమ్
గంధర్వులు తీవ్రమైన కోరికలు కలవారు, పాములు తీవ్రమైన కోపంతో ఉంటాయి, జంతువులకు భయం ఎక్కువగా ఉంటుంది. అందుకే మాకు ఆకలి కూడా చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది.
స కదాచిత్ క్షుధార్తస్య మమాహారాభికాంక్షిణః। గతసూర్యేఽహని ప్రాప్తో మమ పుత్రో హ్యనామిషః
ఒకసారి నేను ఆకలితో తిండికోసం ఎదురుచూస్తున్నప్పుడు, మాంసం తినని నా కుమారుడు, సూర్యుడు అస్తమించిన సమయంలో నా వద్దకు వచ్చాడు.
స మయాఽఽహారసంరోధాత్ పీడితః ప్రీతివర్ధనః। అనుమాన్య యథాతత్త్వమిదం వచనమబ్రవీత్
తిండి ఇవ్వకుండా ఉండటంతో బాధపడుతూ, నా ఆనందాన్ని పెంచుతూ, అనుమతి తీసుకుని నిజంగా ఇలా అన్నాడు.
అహం తాత యథాకాలమామిషార్థీ ఖమాప్లుతః। మహేన్ద్రస్య గిరేర్ద్వారమావృత్య సుసమాశ్రితః
తండ్రి, సమయానికి మాంసం కోసం ఆకాంక్షతో, నేను ఆకాశంలో ఎగిరి, మహేంద్రపర్వత ద్వారంలో ఆశ్రయం తీసుకున్నాను.
తత్ర సత్త్వసహస్రాణాం సాగరాన్తరచారిణామ్। పన్థానమేకోఽధ్యవసం సంనిరోద్ధుమవాఙ్ముఖః
అక్కడ సముద్రాల మధ్య సంచరించే వేలాది జంతువులలో, నేను ఒక్కడే మార్గాన్ని ఆపి, నోరు మూసుకుని నిశ్శబ్దంగా ఉన్నాను.
తత్ర కశ్చిన్మయా దృష్టః సూర్యోదయసమప్రభామ్। స్త్రియమాదాయ గచ్ఛన్ వై భిన్నాఞ్జనచయోపమః
అక్కడ, సూర్యోదయంతో సమానమైన కాంతి గల ఒకవాడిని, ఒక స్త్రీని తీసుకొని, విరిగిన మినుము రంగు మబ్బుల్లా వెళ్తున్నాడని చూశాను.
సోఽహమభ్యవహారార్థం తౌ దృష్ట్వా కృతనిశ్చయః। తేన సామ్నా వినీతేన పన్థానమనుయాచితః
వారిని చూసి, తిండి కోసం నిర్ణయం తీసుకుని, వినయంగా మృదువుగా మాటలు చెప్పి, అతడిని దారి ఇవ్వమని అడిగాను.
నహి సామోపపన్నానాం ప్రహర్తా విద్యతే భువి। నీచేష్వపి జనః కశ్చిత్ కిమఙ్గ బత మద్విధః
సమాధానంగా వచ్చినవారిని ఈ భూమిపై ఎవరూ హింసించరు. కనీసం తక్కువవాళ్లలో కూడా, మరి నా లాంటి వాడెవరు హింసిస్తారు?
స యాతస్తేజసా వ్యోమ సంక్షిపన్నివ వేగితః। అథాహం ఖేచరైర్భూతైరభిగమ్య సభాజితః
అతడు అప్పుడు తేజస్సుతో ఆకాశాన్ని ఒత్తేసినట్టు వేగంగా వెళ్లిపోయాడు. ఆ తరువాత నేను ఆకాశంలో సంచరించే దేవతలచేత సత్కరించబడ్డాను.
దిష్ట్యా జీవతి సీతేతి హ్యబ్రువన్ మాం మహర్షయః। కథంచిత్ సకలత్రోఽసౌ గతస్తే స్వస్త్యసంశయమ్
సీత బతికుంది అని మహర్షులు నన్ను ఆశీర్వదిస్తూ చెప్పారు. భర్త నుండి వేరుపడి ఉన్నా, ఆమె ఏదో విధంగా సురక్షితంగా వెళ్లిందని వారు నిస్సందేహంగా అన్నారు.
ఏవముక్తస్తతోఽహం తైః సిద్ధైః పరమశోభనైః। స చ మే రావణో రాజా రక్షసాం ప్రతివేదితః
అలా పరమ కాంతివంతమైన సిద్ధులు నాకు చెప్పిన తరువాత, రాక్షసుల రాజైన రావణుడు గురించి కూడా వారు వివరించారు.