తాం తు సీతామహం మన్యే రామస్య పరికీర్తనాత్। శ్రూయతాం మే కథయతో నిలయం తస్య రక్షసః
రాముని పేరు పలికినందువల్ల ఆమె సీత అని నేను అనుకుంటున్నాను. ఇప్పుడు ఆ రాక్షసుని నివాసాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను, వినండి.
పుత్రో విశ్రవసః సాక్షాద్ భ్రాతా వైశ్రవణస్య చ। అధ్యాస్తే నగరీం లఙ్కాం రావణో నామ రాక్షసః
విశ్రవసుని కుమారుడు, వైశ్రవణుని సోదరుడు అయిన రాక్షసుడు రావణుడు లంక అనే నగరంలో నివసిస్తున్నాడు.
ఇతో ద్వీపే సముద్రస్య సమ్పూర్ణే శతయోజనే। తస్మిఁల్లఙ్కా పురీ రమ్యా నిర్మితా విశ్వకర్మణా
ఈ సముద్రంలో ఉన్న దీవిలో, ఇక్కడినుండి నూరు యోజనల దూరంలో, విశ్వకర్మ నిర్మించిన అందమైన లంకా నగరం ఉంది.
జామ్బూనదమయైర్ద్వారైశ్చిత్రైః కాఞ్చనవేదికైః। ప్రాసాదైర్హేమవర్ణైశ్చ మహద్భిః సుసమాకృతా
ఆ నగరం జాంబూనద సువర్ణంతో చేసిన అద్భుతమైన ద్వారాలు, బంగారు వేదికలు, గొప్ప బంగారు కోటలు కలిగి ఉంది.
ప్రాకారేణార్కవర్ణేన మహతా చ సమన్వితా। తస్యాం వసతి వైదేహీ దీనా కౌశేయవాసినీ
సూర్యుడిలా మెరిసే గొప్ప ప్రాకారంతో చుట్టుముట్టబడి, అక్కడ దుఃఖంతో ఉన్న వైదేహి, పట్టు వస్త్రం ధరించి నివసిస్తోంది.
రావణాన్తఃపురే రుద్ధా రాక్షసీభిః సురక్షితా। జనకస్యాత్మజాం రాజ్ఞస్తస్యాం ద్రక్ష్యథ మైథిలీమ్
రావణుని అంతఃపురంలో రాక్షసస్త్రీలు కాపాడుతూ నిర్బంధించిన జనకుని కుమార్తె మైథిలిని మీరు అక్కడ చూడగలరు.
లఙ్కాయామథ గుప్తాయాం సాగరేణ సమన్తతః। సమ్ప్రాప్య సాగరస్యాన్తం సమ్పూర్ణం శతయోజనమ్
లంకా అన్నది సముద్రంతో అన్ని వైపులా రక్షించబడినది. మీరు ఆ సముద్రాన్ని పూర్తిగా దాటి, వంద యోజనల దూరాన్ని చేరుకుంటారు.
ఆసాద్య దక్షిణం తీరం తతో ద్రక్ష్యథ రావణమ్। తత్రైవ త్వరితాః క్షిప్రం విక్రమధ్వం ప్లవఙ్గమాః
మీరు ఆ దక్షిణ తీరానికి చేరుకున్నాక, అక్కడ రావణుడిని చూస్తారు. అక్కడే మీరు త్వరగా, ధైర్యంగా ముందుకు సాగాలి, ఓ వానరులారా.
జ్ఞానేన ఖలు పశ్యామి దృష్ట్వా ప్రత్యాగమిష్యథ। ఆద్యః పన్థాః కులిఙ్గానాం యే చాన్యే ధాన్యజీవినః
జ్ఞానంతో నేను చూస్తున్నాను, మీరు వెళ్లి తిరిగి వస్తారని నాకు తెలుసు. మొదటి మార్గం కులింగ పక్షులు, ధాన్యాన్ని తినే ఇతర పక్షులకు ఉంటుంది.
ద్వితీయో బలిభోజానాం యే చ వృక్షఫలాశనాః। భాసాస్తృతీయం గచ్ఛన్తి క్రౌఞ్చాశ్చ కురరైః సహ
రెండవది బలమైన ఆహారం తినేవారికీ, వృక్షఫలాలు తినేవారికీ. భాస పక్షులు మూడవ మార్గాన్ని, క్రౌంచ పక్షులు కురర పక్షులతో కలిసి ప్రయాణిస్తారు.
శ్యేనాశ్చతుర్థం గచ్ఛన్తి గృధ్రా గచ్ఛన్తి పఞ్చమమ్। బలవీర్యోపపన్నానాం రూపయౌవనశాలినామ్
శ్యేన పక్షులు నాలుగవ మార్గాన్ని, గిడ్డలు ఐదవ మార్గాన్ని వెళ్తారు. వీరందరూ బలంతో, శక్తితో, అందంతో, యవ్వనంతో ఉన్నవారు.
షష్ఠస్తు పన్థా హంసానాం వైనతేయగతిః పరా। వైనతేయాచ్చ నో జన్మ సర్వేషాం వానరర్షభాః
ఆరవ మార్గం హంసలకు, గరుత్మంతుడి నడకకు ఉత్తమమైనది. మనందరి వంశం కూడా గరుత్మంతుడి నుంచే వచ్చింది, ఓ వానర శ్రేష్ఠులారా.
గర్హితం తు కృతం కర్మ యేన స్మ పిశితాశినః। ప్రతికార్యం చ మే తస్య వైరం భ్రాతృకృతం భవేత్
ఒక తప్పు జరిగిపోయింది, అందువల్ల మేము మాంసాహారులు అయ్యాము. నా అన్న వల్ల వచ్చిన ఆ శత్రుత్వాన్ని నేను తప్పక తీర్చాలి.
ఇహస్థోఽహం ప్రపశ్యామి రావణం జానకీం తథా। అస్మాకమపి సౌపర్ణం దివ్యం చక్షుర్బలం తథా
ఇక్కడ నుంచే నేను రావణుడిని, అలాగే జానకిని కూడా చూస్తున్నాను. మనకూ గరుత్మంతుడిలా దివ్యమైన దృష్టి, బలమూ ఉన్నాయి.
తస్మాదాహారవీర్యేణ నిసర్గేణ చ వానరాః। ఆయోజనశతాత్ సాగ్రాద్ వయం పశ్యామ నిత్యశః
కాబట్టి, మన ఆహారం, శక్తి, సహజ స్వభావం వల్ల, ఓ వానరులారా, వంద యోజనలకు మించి ఎప్పుడూ మనం చూడగలం.
అస్మాకం విహితా వృత్తిర్నిసర్గేణ చ దూరతః। విహితా వృక్షమూలే తు వృత్తిశ్చరణయోధినామ్
మన జీవన విధానం సహజంగా దూరాన్ని చూడటానికి ఏర్పడింది. చెట్ల వేరుల దగ్గర యుద్ధవీరుల జీవనం కొనసాగుతుంది.
ఉపాయో దృశ్యతాం కశ్చిల్లఙ్ఘనే లవణామ్భసః। అభిగమ్య తు వైదేహీం సమృద్ధార్థా గమిష్యథ
ఈ ఉప్పు నీటిని దాటి వెళ్లడానికి ఏదైనా మార్గం కనుగొనాలి. వైదేహిని చేరుకుని, మీరు విజయవంతంగా తిరిగి వస్తారు.
సముద్రం నేతుమిచ్ఛామి భవద్భిర్వరుణాలయమ్। ప్రదాస్యామ్యుదకం భ్రాతుః స్వర్గతస్య మహాత్మనః
నేను మిమ్మల్ని సముద్రానికి, వరుణుని నివాసానికి తీసుకెళ్లదలచుకున్నాను. నా అన్నయ్య, పరలోకానికి వెళ్లిన మహాత్ముడికి నీరు సమర్పిస్తాను.
తతో నీత్వా తు తం దేశం తీరే నదనదీపతేః। నిర్దగ్ధపక్షం సమ్పాతిం వానరాః సుమహౌజసః
ఆ తరువాత, నదుల అధిపతి సముద్ర తీరానికి అతన్ని తీసుకెళ్లి, అగ్ని తగిలిన రెక్కలతో ఉన్న సంపాతిని బలవంతమైన వానరులు నడిపించారు.
తం పునః ప్రాపయిత్వా చ తం దేశం పతగేశ్వరమ్। బభూవుర్వానరా హృష్టాః ప్రవృత్తిముపలభ్య తే
పక్షిరాజును మళ్లీ ఆ ప్రదేశానికి చేర్చిన తర్వాత, ఆ వానరులు కావలసిన సమాచారం తెలుసుకొని ఆనందంతో నిండిపోయారు.
thumb|ఏకోనషష్ఠితమః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే ఏకోనషష్ఠితమః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధాకాండలో యాభై తొమ్మిదవ సర్గను వినండి.
తతస్తదమృతాస్వాదం గృధ్రరాజేన భాషితమ్। నిశమ్య వదతా హృష్టాస్తే వచః ప్లవగర్షభాః
తర్వాత, గిడ్డల రాజు చెప్పిన అమృతస్వాదమైన మాటలు విని, ఆ వానర శ్రేష్ఠులు ఆనందంగా మాట్లాడారు.
జామ్బవాన్ వానరశ్రేష్ఠః సహ సర్వైః ప్లవఙ్గమైః। భూతలాత్ సహసోత్థాయ గృధ్రరాజానమబ్రవీత్
వానరులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన జాంబవంతుడు, అందరు వానరులతో కలిసి భూమి మీద నుంచి వెంటనే లేచి, గిడ్డల రాజుని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
క్వ సీతా కేన వా దృష్టా కో వా హరతి మైథిలీమ్। తదాఖ్యాతు భవాన్ సర్వం గతిర్భవ వనౌకసామ్
సీత ఎక్కడ ఉంది? ఎవరు ఆమెను చూశారు? ఎవరు మైథిలిని అపహరించారు? దయచేసి మాకు అన్నీ చెప్పండి, అడవిలో నివసించే మాకు మార్గదర్శకుడవు.
కో దాశరథిబాణానాం వజ్రవేగనిపాతినామ్। స్వయం లక్ష్మణముక్తానాం న చిన్తయతి విక్రమమ్
దశరథుని కుమారుడైన రాముని బాణాలు, వజ్రం లాంటి వేగంతో పడతాయనే విషయం, లక్ష్మణుడు స్వయంగా వదిలిన బాణాల శౌర్యాన్ని ఎవరు లెక్కచేయరు?
స హరీన్ ప్రతిసమ్ముక్తాన్ సీతాశ్రుతిసమాహితాన్। పునరాశ్వాసయన్ ప్రీత ఇదం వచనమబ్రవీత్
ఆయన, సీతా వార్త కోసం ఉత్సాహంగా ఎదురుచూస్తున్న వానరులను ఓదార్చి, ఆనందంగా ఇలా అన్నాడు.
శ్రూయతామిహ వైదేహ్యా యథా మే హరణం శ్రుతమ్। యేన చాపి మమాఖ్యాతం యత్ర చాయతలోచనా
ఇక్కడ వినండి, వేదిహి ఎలా అపహరించబడిందో, ఎవరు నాకు చెప్పారో, ఆ విశాలమైన కళ్ళు గల సీత ఎక్కడ ఉందో నేను ఎలా తెలుసుకున్నానో చెబుతాను.
అహమస్మిన్ గిరౌ దుర్గే బహుయోజనమాయతే। చిరాన్నిపతితో వృద్ధః క్షీణప్రాణపరాక్రమః
ఈ కొండపై, ఎన్నో యోజనాల పొడవైన ఈ దుర్గంలో, నేను చాలా కాలంగా పడిపోయి, వృద్ధుడై, శక్తి, ప్రాణబలం కోల్పోయాను.
తం మామేవంగతం పుత్రః సుపార్శ్వో నామ నామతః। ఆహారేణ యథాకాలం బిభర్తి పతతాం వరః
నాకు ఈ స్థితిలో ఉన్నప్పటికీ, పక్షులలో శ్రేష్ఠుడైన నా కుమారుడు సుపార్శ్వుడు, సమయానికి తిండి తెచ్చి నన్ను పోషిస్తున్నాడు.
తీక్ష్ణకామాస్తు గన్ధర్వాస్తీక్ష్ణకోపా భుజఙ్గమాః। మృగాణాం తు భయం తీక్ష్ణం తతస్తీక్ష్ణక్షుధా వయమ్
గంధర్వులు తీవ్రమైన కోరికలు కలవారు, పాములు తీవ్రమైన కోపంతో ఉంటాయి, జంతువులకు భయం ఎక్కువగా ఉంటుంది. అందుకే మాకు ఆకలి కూడా చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది.