జటాయుషస్త్వేవముక్తో భ్రాత్రా సమ్పాతినా తదా। యువరాజో మహాప్రజ్ఞః ప్రత్యువాచాఙ్గదస్తదా
అప్పుడు జటాయువు తన సోదరుడు సంపాతి చెప్పిన మాటలు విని, అంగదుడు ఆ మహాప్రజ్ఞుడు, యువరాజు, ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
జటాయుషో యది భ్రాతా శ్రుతం తే గదితం మయా। ఆఖ్యాహి యది జానాసి నిలయం తస్య రక్షసః
జటాయువు సోదరుని గురించి నేను చెప్పినది నీవు వినివుంటే, ఆ రాక్షసుని నివాసం నీకు తెలుసా? అయితే దయచేసి మాకు చెప్పు.
అదీర్ఘదర్శినం తం వై రావణం రాక్షసాధమమ్। అన్తికే యది వా దూరే యది జానాసి శంస నః
ఆ రాక్షసులలో చెడ్డవాడు అయిన రావణుడు దగ్గరగా ఉన్నాడా, దూరంగా ఉన్నాడా, నీకు తెలిసినంతవరకు మాకు చెప్పు.
తతోఽబ్రవీన్మహాతేజా భ్రాతా జ్యేష్ఠో జటాయుషః। ఆత్మానురూపం వచనం వానరాన్ సమ్ప్రహర్షయన్
అప్పుడు జటాయువు పెద్ద సోదరుడు, మహాతేజస్సుతో ఉన్నవాడు, తన స్థాయికి తగిన మాటలు చెప్పి వానరులను ఆనందపరిచాడు.
నిర్దగ్ధపక్షో గృధ్రోఽహం గతవీర్యః ప్లవఙ్గమాః। వాఙ్మాత్రేణ తు రామస్య కరిష్యే సాహ్యముత్తమమ్
నా రెక్కలు కాలిపోయాయి, నా శక్తి పోయింది, ఓ వానరులారా. అయినా మాటలతోనే రామునికి గొప్ప సహాయం చేస్తాను.
జానామి వారుణాఁల్లోకాన్ విష్ణోస్త్రైవిక్రమానపి। దేవాసురవిమర్దాంశ్చ హ్యమృతస్య విమన్థనమ్
నేను వరుణుని లోకాలను, విష్ణువు మూడు అడుగులను, దేవతలు-దానవుల యుద్ధాలను, అమృత మథనాన్ని కూడా తెలుసు.
రామస్య యదిదం కార్యం కర్తవ్యం ప్రథమం మయా। జరయా చ హృతం తేజః ప్రాణాశ్చ శిథిలా మమ
రామునికి చేయాల్సిన పని ఏదైనా ముందుగా నేను చేయాలి. కానీ వృద్ధాప్యంతో నా తేజస్సు తగ్గిపోయింది, ప్రాణాలు బలహీనమయ్యాయి.
తరుణీ రూపసమ్పన్నా సర్వాభరణభూషితా। హ్రియమాణా మయా దృష్టా రావణేన దురాత్మనా
యువతిగా, అందంగా, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఒక యువతి, దుష్టుడైన రావణుడు ఆమెను అపహరిస్తున్నప్పుడు నేను చూశాను.
క్రోశన్తీ రామరామేతి లక్ష్మణేతి చ భామినీ। భూషణాన్యపవిధ్యన్తీ గాత్రాణి చ విధున్వతీ
ఆ కాంతిమంతురాలు 'రామా! రామా!' 'లక్ష్మణా!' అని అరుస్తూ, తన ఆభరణాలు విసిరేస్తూ, శరీరాన్ని ఊపుతూ కనిపించింది.
సూర్యప్రభేవ శైలాగ్రే తస్యాః కౌశేయముత్తమమ్। అసితే రాక్షసే భాతి యథా వా తడిదమ్బుదే
ఆమె ధరించిన ఉత్తమమైన పట్టు వస్త్రం, పర్వత శిఖరంపై సూర్యకాంతిలా ప్రకాశిస్తూ, ఆ నల్లటి రాక్షసునిపై మెరుపు మేఘంపై మెరుపులా మెరిసింది.
తాం తు సీతామహం మన్యే రామస్య పరికీర్తనాత్। శ్రూయతాం మే కథయతో నిలయం తస్య రక్షసః
రాముని పేరు పలికినందువల్ల ఆమె సీత అని నేను అనుకుంటున్నాను. ఇప్పుడు ఆ రాక్షసుని నివాసాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను, వినండి.
పుత్రో విశ్రవసః సాక్షాద్ భ్రాతా వైశ్రవణస్య చ। అధ్యాస్తే నగరీం లఙ్కాం రావణో నామ రాక్షసః
విశ్రవసుని కుమారుడు, వైశ్రవణుని సోదరుడు అయిన రాక్షసుడు రావణుడు లంక అనే నగరంలో నివసిస్తున్నాడు.
ఇతో ద్వీపే సముద్రస్య సమ్పూర్ణే శతయోజనే। తస్మిఁల్లఙ్కా పురీ రమ్యా నిర్మితా విశ్వకర్మణా
ఈ సముద్రంలో ఉన్న దీవిలో, ఇక్కడినుండి నూరు యోజనల దూరంలో, విశ్వకర్మ నిర్మించిన అందమైన లంకా నగరం ఉంది.
జామ్బూనదమయైర్ద్వారైశ్చిత్రైః కాఞ్చనవేదికైః। ప్రాసాదైర్హేమవర్ణైశ్చ మహద్భిః సుసమాకృతా
ఆ నగరం జాంబూనద సువర్ణంతో చేసిన అద్భుతమైన ద్వారాలు, బంగారు వేదికలు, గొప్ప బంగారు కోటలు కలిగి ఉంది.
ప్రాకారేణార్కవర్ణేన మహతా చ సమన్వితా। తస్యాం వసతి వైదేహీ దీనా కౌశేయవాసినీ
సూర్యుడిలా మెరిసే గొప్ప ప్రాకారంతో చుట్టుముట్టబడి, అక్కడ దుఃఖంతో ఉన్న వైదేహి, పట్టు వస్త్రం ధరించి నివసిస్తోంది.
రావణాన్తఃపురే రుద్ధా రాక్షసీభిః సురక్షితా। జనకస్యాత్మజాం రాజ్ఞస్తస్యాం ద్రక్ష్యథ మైథిలీమ్
రావణుని అంతఃపురంలో రాక్షసస్త్రీలు కాపాడుతూ నిర్బంధించిన జనకుని కుమార్తె మైథిలిని మీరు అక్కడ చూడగలరు.
లఙ్కాయామథ గుప్తాయాం సాగరేణ సమన్తతః। సమ్ప్రాప్య సాగరస్యాన్తం సమ్పూర్ణం శతయోజనమ్
లంకా అన్నది సముద్రంతో అన్ని వైపులా రక్షించబడినది. మీరు ఆ సముద్రాన్ని పూర్తిగా దాటి, వంద యోజనల దూరాన్ని చేరుకుంటారు.
ఆసాద్య దక్షిణం తీరం తతో ద్రక్ష్యథ రావణమ్। తత్రైవ త్వరితాః క్షిప్రం విక్రమధ్వం ప్లవఙ్గమాః
మీరు ఆ దక్షిణ తీరానికి చేరుకున్నాక, అక్కడ రావణుడిని చూస్తారు. అక్కడే మీరు త్వరగా, ధైర్యంగా ముందుకు సాగాలి, ఓ వానరులారా.
జ్ఞానేన ఖలు పశ్యామి దృష్ట్వా ప్రత్యాగమిష్యథ। ఆద్యః పన్థాః కులిఙ్గానాం యే చాన్యే ధాన్యజీవినః
జ్ఞానంతో నేను చూస్తున్నాను, మీరు వెళ్లి తిరిగి వస్తారని నాకు తెలుసు. మొదటి మార్గం కులింగ పక్షులు, ధాన్యాన్ని తినే ఇతర పక్షులకు ఉంటుంది.
ద్వితీయో బలిభోజానాం యే చ వృక్షఫలాశనాః। భాసాస్తృతీయం గచ్ఛన్తి క్రౌఞ్చాశ్చ కురరైః సహ
రెండవది బలమైన ఆహారం తినేవారికీ, వృక్షఫలాలు తినేవారికీ. భాస పక్షులు మూడవ మార్గాన్ని, క్రౌంచ పక్షులు కురర పక్షులతో కలిసి ప్రయాణిస్తారు.
శ్యేనాశ్చతుర్థం గచ్ఛన్తి గృధ్రా గచ్ఛన్తి పఞ్చమమ్। బలవీర్యోపపన్నానాం రూపయౌవనశాలినామ్
శ్యేన పక్షులు నాలుగవ మార్గాన్ని, గిడ్డలు ఐదవ మార్గాన్ని వెళ్తారు. వీరందరూ బలంతో, శక్తితో, అందంతో, యవ్వనంతో ఉన్నవారు.
షష్ఠస్తు పన్థా హంసానాం వైనతేయగతిః పరా। వైనతేయాచ్చ నో జన్మ సర్వేషాం వానరర్షభాః
ఆరవ మార్గం హంసలకు, గరుత్మంతుడి నడకకు ఉత్తమమైనది. మనందరి వంశం కూడా గరుత్మంతుడి నుంచే వచ్చింది, ఓ వానర శ్రేష్ఠులారా.
గర్హితం తు కృతం కర్మ యేన స్మ పిశితాశినః। ప్రతికార్యం చ మే తస్య వైరం భ్రాతృకృతం భవేత్
ఒక తప్పు జరిగిపోయింది, అందువల్ల మేము మాంసాహారులు అయ్యాము. నా అన్న వల్ల వచ్చిన ఆ శత్రుత్వాన్ని నేను తప్పక తీర్చాలి.
ఇహస్థోఽహం ప్రపశ్యామి రావణం జానకీం తథా। అస్మాకమపి సౌపర్ణం దివ్యం చక్షుర్బలం తథా
ఇక్కడ నుంచే నేను రావణుడిని, అలాగే జానకిని కూడా చూస్తున్నాను. మనకూ గరుత్మంతుడిలా దివ్యమైన దృష్టి, బలమూ ఉన్నాయి.
తస్మాదాహారవీర్యేణ నిసర్గేణ చ వానరాః। ఆయోజనశతాత్ సాగ్రాద్ వయం పశ్యామ నిత్యశః
కాబట్టి, మన ఆహారం, శక్తి, సహజ స్వభావం వల్ల, ఓ వానరులారా, వంద యోజనలకు మించి ఎప్పుడూ మనం చూడగలం.
అస్మాకం విహితా వృత్తిర్నిసర్గేణ చ దూరతః। విహితా వృక్షమూలే తు వృత్తిశ్చరణయోధినామ్
మన జీవన విధానం సహజంగా దూరాన్ని చూడటానికి ఏర్పడింది. చెట్ల వేరుల దగ్గర యుద్ధవీరుల జీవనం కొనసాగుతుంది.
ఉపాయో దృశ్యతాం కశ్చిల్లఙ్ఘనే లవణామ్భసః। అభిగమ్య తు వైదేహీం సమృద్ధార్థా గమిష్యథ
ఈ ఉప్పు నీటిని దాటి వెళ్లడానికి ఏదైనా మార్గం కనుగొనాలి. వైదేహిని చేరుకుని, మీరు విజయవంతంగా తిరిగి వస్తారు.
సముద్రం నేతుమిచ్ఛామి భవద్భిర్వరుణాలయమ్। ప్రదాస్యామ్యుదకం భ్రాతుః స్వర్గతస్య మహాత్మనః
నేను మిమ్మల్ని సముద్రానికి, వరుణుని నివాసానికి తీసుకెళ్లదలచుకున్నాను. నా అన్నయ్య, పరలోకానికి వెళ్లిన మహాత్ముడికి నీరు సమర్పిస్తాను.
తతో నీత్వా తు తం దేశం తీరే నదనదీపతేః। నిర్దగ్ధపక్షం సమ్పాతిం వానరాః సుమహౌజసః
ఆ తరువాత, నదుల అధిపతి సముద్ర తీరానికి అతన్ని తీసుకెళ్లి, అగ్ని తగిలిన రెక్కలతో ఉన్న సంపాతిని బలవంతమైన వానరులు నడిపించారు.
తం పునః ప్రాపయిత్వా చ తం దేశం పతగేశ్వరమ్। బభూవుర్వానరా హృష్టాః ప్రవృత్తిముపలభ్య తే
పక్షిరాజును మళ్లీ ఆ ప్రదేశానికి చేర్చిన తర్వాత, ఆ వానరులు కావలసిన సమాచారం తెలుసుకొని ఆనందంతో నిండిపోయారు.