అస్మాభిస్తు గతం సార్ధం వినీతవదుపస్థితమ్। ఆనుపూర్వ్యాత్తు సుగ్రీవో రాజ్యే త్వాం స్థాపయిష్యతి
మేమందరం కలసి, వినయంగా వచ్చి నిలిచినప్పుడు, సుగ్రీవుడు నిన్ను క్రమంగా రాజ్యంలో స్థాపిస్తాడు.
ధర్మరాజః పితృవ్యస్తే ప్రీతికామో దృఢవ్రతః। శుచిః సత్యప్రతిజ్ఞశ్చ స త్వాం జాతు న నాశయేత్
నీ మామ, ధర్మాన్ని పాటించే రాజు, నీ ఆనందాన్ని కోరువాడు, వ్రతంలో దృఢుడు, పవిత్రుడు, మాట నిలబెట్టుకునేవాడు. అతడు నిన్ను ఎప్పుడూ నాశనం చేయడు.
ప్రియకామశ్చ తే మాతుస్తదర్థం చాస్య జీవితమ్। తస్యాపత్యం చ నాస్త్యన్యత్ తస్మాదఙ్గద గమ్యతామ్
అతడు నీ తల్లికి ఇష్టం ఉన్నదే కోరుకుంటాడు. ఆమె కోసం జీవిస్తున్నాడు. ఆమెకు నీవు తప్ప మరొక సంతానం లేదు. అందువల్ల, అంగదా, నీవు వెళ్లాలి.
thumb|పఞ్చపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే పఞ్చపఞ్చాశః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధాకాండలో ఐదు పదిహేను అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది.
శ్రుత్వా హనుమతో వాక్యం ప్రశ్రితం ధర్మసంహితమ్। స్వామిసత్కారసంయుక్తమఙ్గదో వాక్యమబ్రవీత్
హనుమంతుని వినయపూర్వకమైన, ధర్మబద్ధమైన, యజమానిని గౌరవించే మాటలు విని, అంగదుడు ఇలా అన్నాడు.
స్థైర్యమాత్మమనఃశౌచమానృశంస్యమథార్జవమ్। విక్రమశ్చైవ ధైర్యం చ సుగ్రీవే నోపపద్యతే
స్థిరత్వం, మనస్సు పవిత్రత, దయ, నిజాయితీ, పరాక్రమం, ధైర్యం — ఇవన్నీ సుగ్రీవునిలో లేవు.
భ్రాతుర్జ్యేష్ఠస్య యో భార్యాం జీవతో మహిషీం ప్రియామ్। ధర్మేణ మాతరం యస్తు స్వీకరోతి జుగుప్సితః
తమ్ముడైనవాడు తన అన్నయ్య బ్రతికుండగానే ఆయన ప్రియమైన భార్యను ధర్మబద్ధంగా తన తల్లిగా భావిస్తే, అలాంటి వాడిని ఎవరూ చూడదగినవాడిగా చెప్పరు.
కథం స ధర్మం జానీతే యేన భ్రాత్రా దురాత్మనా। యుద్ధాయాభినియుక్తేన బిలస్య పిహితం ముఖమ్
తమ్ముడిని యుద్ధానికి పంపి, గుహ ద్వారాన్ని మూసివేసిన దుష్టుడికి ధర్మం ఏమిటో ఎలా తెలుస్తుంది?
సత్యాత్ పాణిగృహీతశ్చ కృతకర్మా మహాయశాః। విస్మృతో రాఘవో యేన స కస్య సుకృతం స్మరేత్
సత్యంగా చేతిపట్టి, గొప్ప కార్యాలు చేసి, పేరుపొందిన రాఘవుడిని మరచిపోయిన వాడిని ఎవరు చేసిన మేలును గుర్తు పెట్టుకుంటారు?
లక్ష్మణస్య భయేనేహ నాధర్మభయభీరుణా। ఆదిష్టా మార్గితుం సీతా ధర్మస్తస్మిన్ కథం భవేత్
లక్ష్మణుడి భయంతోనే, అధర్మానికి భయపడి కాదు, సీతను వెతకమని ఆజ్ఞాపించాడు. అలాంటి వాడిలో ధర్మం ఎలా ఉంటుంది?
తస్మిన్ పాపే కృతఘ్నే తు స్మృతిభిన్నే చలాత్మని। ఆర్యః కో విశ్వసేజ్జాతు తత్కులీనో విశేషతః
పాపిష్టుడు, కృతఘ్నుడు, మరిచిపోయే మనసున్నవాడు, స్థిరతలేని వాడిని, ముఖ్యంగా మంచి వంశానికి చెందినవారు ఎవరైనా నమ్మగలరా?
రాజ్యే పుత్రః ప్రతిష్ఠాప్యః సగుణో నిర్గుణోఽపి వా। కథం శత్రుకులీనం మాం సుగ్రీవో జీవయిష్యతి
పుత్రుడు గుణవంతుడైనా, గుణహీనుడైనా రాజ్యంలో స్థాపించాలి. శత్రువు వంశంలో పుట్టిన నన్ను సుగ్రీవుడు ఎలా బ్రతికించగలడు?
భిన్నమన్త్రోఽపరాద్ధశ్చ భిన్నశక్తిః కథం హ్యహమ్। కిష్కిన్ధాం ప్రాప్య జీవేయమనాథ ఇవ దుర్బలః
నా సలహా చెదిరిపోయింది, తప్పు చేశాను, నా శక్తి కూడా విడిపోయింది. ఇలాంటి నేను, సహాయం లేక, బలహీనుడిగా కిష్కింధలో ఎలా బ్రతకగలను?
ఉపాంశుదణ్డేన హి మాం బన్ధనేనోపపాదయేత్। శఠః క్రూరో నృశంసశ్చ సుగ్రీవో రాజ్యకారణాత్
రాజ్యం కోసం క్రూరుడు, మోసగాడు, దయలేని సుగ్రీవుడు నన్ను రహస్యంగా శిక్షించి, బంధించవచ్చు.
బన్ధనాచ్చావసాదాన్మే శ్రేయః ప్రాయోపవేశనమ్। అనుజానన్తు మాం సర్వే గృహం గచ్ఛన్తు వానరాః
బంధనం, అవమానం కన్నా నాకు ప్రాయోపవేశమే మేలుగా ఉంటుంది. అందరూ నన్ను అనుమతించండి, వానరులు ఇంటికి వెళ్లండి.
అహం వః ప్రతిజానామి న గమిష్యామ్యహం పురీమ్। ఇహైవ ప్రాయమాసిష్యే శ్రేయో మరణమేవ మే
నేను మీకు మాట ఇస్తున్నాను, పట్టణానికి వెళ్లను. ఇక్కడే ఉపవాసంగా ఉండి, మరణించడం నాకు మేలు.
అభివాదనపూర్వం తు రాజా కుశలమేవ చ। అభివాదనపూర్వం తు రాఘవౌ బలశాలినౌ
రాజును నమస్కరించి, ఆయన క్షేమాన్ని అడగాలి. అలాగే బలవంతులైన ఇద్దరు రాఘవులను కూడా నమస్కరించాలి.
వాచ్యస్తాతో యవీయాన్ మే సుగ్రీవో వానరేశ్వరః। ఆరోగ్యపూర్వం కుశలం వాచ్యా మాతా రుమా చ మే
నా తమ్ముడు, వానరుల అధిపతి సుగ్రీవుడిని నా తరఫున నమస్కరించండి. అలాగే నా తల్లి, రుమాకు ఆరోగ్యంతో కూడిన శుభాకాంక్షలు చెప్పండి.
మాతరం చైవ మే తారామాశ్వాసయితుమర్హథ। ప్రకృత్యా ప్రియపుత్రా సా సానుక్రోశా తపస్వినీ
నా తల్లి తారను కూడా ఓదార్చండి. ఆమె సహజంగా తన కుమారుడిని ఎంతో ప్రేమించే, దయగల, తపస్సు చేసేవారు.
వినష్టమిహ మాం శ్రుత్వా వ్యక్తం హాస్యతి జీవితమ్। ఏతావదుక్త్వా వచనం వృద్ధాంస్తానభివాద్య చ
ఇక్కడ నేను నశించిపోయానని విన్నాక, ఆమె తప్పకుండా ప్రాణాలు విడిచేస్తుంది. ఇలా చెప్పి, పెద్దవారికి నమస్కరించాడు.
వివేశ చాఙ్గదో భూమౌ రుదన్ దర్భేషు దుర్మనాః। తస్య సంవిశతస్తత్ర రుదన్తో వానరర్షభాః
ఆంగదుడు బాధతో, ఏడుస్తూ, భూమిపై దర్భ గడ్డి మీద పడుకున్నాడు. అతను అలా పడుకున్నప్పుడు, వానరులలో ముఖ్యులు కూడా ఏడ్చారు.
నయనేభ్యః ప్రముముచురుష్ణం వై వారి దుఃఖితాః। సుగ్రీవం చైవ నిన్దన్తః ప్రశంసన్తశ్చ వాలినమ్
వారు దుఃఖంతో కన్నీళ్లు కార్చారు. కొందరు సుగ్రీవుడిని నిందించగా, మరికొందరు వాలిని ప్రశంసించారు.
పరివార్యాఙ్గదం సర్వే వ్యవసన్ ప్రాయమాసితుమ్। తద్ వాక్యం వాలిపుత్రస్య విజ్ఞాయ ప్లవగర్షభాః
అందరూ ఆంగదుని చుట్టుముట్టి, ప్రాయోపవేశం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నారు. వాలి కుమారుడి మాటలు తెలుసుకొని, వానరులలో ముఖ్యులు అలా తలచారు.
ఉపస్పృశ్యోదకం సర్వే ప్రాఙ్ముఖాః సముపావిశన్। దక్షిణాగ్రేషు దర్భేషు ఉదక్తీరం సమాశ్రితాః
అందరూ తూర్పు దిశగా ముఖం తిప్పి, నీళ్లు తాకి, దర్భ గడ్డపై నదికట్ట వద్ద కూర్చున్నారు.
ముమూర్షవో హరిశ్రేష్ఠా ఏతత్ క్షమమితి స్మ హ। రామస్య వనవాసం చ క్షయం దశరథస్య చ
మరణాన్ని కోరుకుంటూ, ఆ వానరులలో ఉత్తములు, రాముని అరణ్యవాసాన్ని, దశరథుని మరణాన్ని గుర్తుచేసుకుని, 'ఇది సమంజసం' అని అనుకున్నారు.
జనస్థానవధం చైవ వధం చైవ జటాయుషః। హరణం చైవ వైదేహ్యా వాలినశ్చ వధం తథా। రామకోపం చ వదతాం హరీణాం భయమాగతమ్
జనస్థానంలో జరిగిన సంహారం, జటాయువు మరణం, సీత హరణం, వాలిని సంహారం, రాముని కోపాన్ని గురించి మాట్లాడుకుంటూ, ఆ వానరులకు భయం కలిగింది.
స సంవిశద్భిర్బహుభిర్మహీధరో మహాద్రికూటప్రతిమైః ప్లవంగమైః। బభూవ సంనాదితనిర్దరాన్తరో భృశం నదద్భిర్జలదైరివామ్బరమ్
అనేకమంది పర్వతశిఖరాల్లాంటి వానరులు అక్కడ పడుకుని ఉండగా, ఆ పర్వతం వారి గట్టిగానాదాలతో మారుమోగింది, ఆకాశంలో మేఘాలు గర్జించినట్టు.
thumb|షట్పఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే షట్పఞ్చాశః సర్గః ॥౪-
ఈ కథలో యాభై ఆరవ అధ్యాయం వినండి.
ఉపవిష్టాస్తు తే సర్వే యస్మిన్ ప్రాయం గిరిస్థలే। హరయో గృధ్రరాజశ్చ తం దేశముపచక్రమే
అందరూ ఆ పర్వతపు ఒడ్డున కూర్చున్నప్పుడు, వానరులు, గద్దరాజు కూడ అక్కడికి చేరుకున్నారు.
సమ్పాతిర్నామ నామ్నా తు చిరజీవీ విహంగమః। భ్రాతా జటాయుషః శ్రీమాన్ విఖ్యాతబలపౌరుషః
సంపాతి అనే పేరుగల, దీర్ఘాయువు గల, బలవంతుడు, పరాక్రమశాలి, జటాయువు అన్నయ్య అయిన గద్దపక్షి అక్కడికి వచ్చాడు.