త్వాం నైతే హ్యనురఞ్జేయుః ప్రత్యక్షం ప్రవదామి తే। యథాయం జామ్బవాన్ నీలః సుహోత్రశ్చ మహాకపిః
నిన్ను వీళ్ళు ప్రసన్నం చేసుకోలేరు — ఇది నేను నీవు ముందే చెప్పుతున్నాను. జాంబవంతుడు, నీలుడు, మహాకపి సుహోత్రుడు కూడా అలాగే చేయలేరు.
నహ్యహం తే ఇమే సర్వే సామదానాదిభిర్గుణైః। దణ్డేన న త్వయా శక్యాః సుగ్రీవాదపకర్షితుమ్
నా వల్ల కానీ, వీరందరి వల్ల కానీ, సమ్, దానం మొదలైన మార్గాలతో, లేదా శక్తితోనైనా, నిన్ను సుగ్రీవుని నుండి వేరుచేయడం సాధ్యం కాదు.
విగృహ్యాసనమప్యాహుర్దుర్బలేన బలీయసా। ఆత్మరక్షాకరస్తస్మాన్న విగృహ్ణీత దుర్బలః
బలహీనుడు బలవంతుడి స్థానాన్ని బలవంతంగా ఆక్రమించకూడదని అంటారు. ఎందుకంటే, దాంతో తనకే నష్టం వస్తుంది.
యాం చేమాం మన్యసే ధాత్రీమేతద్ బిలమితి శ్రుతమ్। ఏతల్లక్ష్మణబాణానామీషత్ కార్యం విదారణమ్
నీవు ఆశ్రయంగా భావిస్తున్న ఈ గుహా మాకు తెలుసు. లక్ష్మణుని బాణాలతో దీన్ని సులభంగా చీల్చవచ్చు.
స్వల్పం హి కృతమిన్ద్రేణ క్షిపతా హ్యశనిం పురా। లక్ష్మణో నిశితైర్బాణైర్భిన్ద్యాత్ పత్రపుటం యథా
ఇంద్రుడు ఒకప్పుడు వజ్రాయుధాన్ని విసిరినదానికంటే ఇది తక్కువే. లక్ష్మణుడు తన పదునైన బాణాలతో ఈ ఆకుల గుడిసెను చీల్చేస్తాడు.
లక్ష్మణస్య చ నారాచా బహవః సన్తి తద్విధాః। వజ్రాశనిసమస్పర్శా గిరీణామపి దారకాః
లక్ష్మణునికి ఇలాంటి అనేక బాణాలు ఉన్నాయి. అవి వజ్రం, మిడుత వంటి స్పర్శ కలిగి, పర్వతాలను కూడా చీల్చగలవు.
అవస్థానం యదైవ త్వమాసిష్యసి పరంతప। తదైవ హరయః సర్వే త్యక్ష్యన్తి కృతనిశ్చయాః
శత్రువులను జయించే వాడా, నీవు నిలబడిన వెంటనే, నిర్ణయం తీసుకున్న వానరులు నిన్ను వదిలిపోతారు.
స్మరన్తః పుత్రదారాణాం నిత్యోద్విగ్నా బుభుక్షితాః। ఖేదితా దుఃఖశయ్యాభిస్త్వాం కరిష్యన్తి పృష్ఠతః
తమ కుమారులు భార్యలను గుర్తు చేసుకుంటూ, ఎప్పుడూ కలవరంగా, ఆకలితో, బాధతో అలసిపోయి, వారు నీకు వెనుక తిరుగుతారు.
స త్వం హీనః సుహృద్భిశ్చ హితకామైశ్చ బన్ధుభిః। తృణాదపి భృశోద్విగ్నః స్పన్దమానాద్ భవిష్యసి
స్నేహితులు, మిత్రులు లేకుండా పోయినప్పుడు, గాలి తాకిన గడ్డి కంటే ఎక్కువ కలవరపడతావు.
న చ జాతు న హింస్యుస్త్వాం ఘోరా లక్ష్మణసాయకాః। అపవృత్తం జిఘాంసన్తో మహావేగా దురాసదాః
లక్ష్మణుని భయంకరమైన, వేగవంతమైన బాణాలు నీవు వెనక్కు తిరిగినా, నిన్ను హింసించవు.
అస్మాభిస్తు గతం సార్ధం వినీతవదుపస్థితమ్। ఆనుపూర్వ్యాత్తు సుగ్రీవో రాజ్యే త్వాం స్థాపయిష్యతి
మేమందరం కలసి, వినయంగా వచ్చి నిలిచినప్పుడు, సుగ్రీవుడు నిన్ను క్రమంగా రాజ్యంలో స్థాపిస్తాడు.
ధర్మరాజః పితృవ్యస్తే ప్రీతికామో దృఢవ్రతః। శుచిః సత్యప్రతిజ్ఞశ్చ స త్వాం జాతు న నాశయేత్
నీ మామ, ధర్మాన్ని పాటించే రాజు, నీ ఆనందాన్ని కోరువాడు, వ్రతంలో దృఢుడు, పవిత్రుడు, మాట నిలబెట్టుకునేవాడు. అతడు నిన్ను ఎప్పుడూ నాశనం చేయడు.
ప్రియకామశ్చ తే మాతుస్తదర్థం చాస్య జీవితమ్। తస్యాపత్యం చ నాస్త్యన్యత్ తస్మాదఙ్గద గమ్యతామ్
అతడు నీ తల్లికి ఇష్టం ఉన్నదే కోరుకుంటాడు. ఆమె కోసం జీవిస్తున్నాడు. ఆమెకు నీవు తప్ప మరొక సంతానం లేదు. అందువల్ల, అంగదా, నీవు వెళ్లాలి.
thumb|పఞ్చపఞ్చాశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే పఞ్చపఞ్చాశః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధాకాండలో ఐదు పదిహేను అధ్యాయం ప్రారంభమవుతుంది.
శ్రుత్వా హనుమతో వాక్యం ప్రశ్రితం ధర్మసంహితమ్। స్వామిసత్కారసంయుక్తమఙ్గదో వాక్యమబ్రవీత్
హనుమంతుని వినయపూర్వకమైన, ధర్మబద్ధమైన, యజమానిని గౌరవించే మాటలు విని, అంగదుడు ఇలా అన్నాడు.
స్థైర్యమాత్మమనఃశౌచమానృశంస్యమథార్జవమ్। విక్రమశ్చైవ ధైర్యం చ సుగ్రీవే నోపపద్యతే
స్థిరత్వం, మనస్సు పవిత్రత, దయ, నిజాయితీ, పరాక్రమం, ధైర్యం — ఇవన్నీ సుగ్రీవునిలో లేవు.
భ్రాతుర్జ్యేష్ఠస్య యో భార్యాం జీవతో మహిషీం ప్రియామ్। ధర్మేణ మాతరం యస్తు స్వీకరోతి జుగుప్సితః
తమ్ముడైనవాడు తన అన్నయ్య బ్రతికుండగానే ఆయన ప్రియమైన భార్యను ధర్మబద్ధంగా తన తల్లిగా భావిస్తే, అలాంటి వాడిని ఎవరూ చూడదగినవాడిగా చెప్పరు.
కథం స ధర్మం జానీతే యేన భ్రాత్రా దురాత్మనా। యుద్ధాయాభినియుక్తేన బిలస్య పిహితం ముఖమ్
తమ్ముడిని యుద్ధానికి పంపి, గుహ ద్వారాన్ని మూసివేసిన దుష్టుడికి ధర్మం ఏమిటో ఎలా తెలుస్తుంది?
సత్యాత్ పాణిగృహీతశ్చ కృతకర్మా మహాయశాః। విస్మృతో రాఘవో యేన స కస్య సుకృతం స్మరేత్
సత్యంగా చేతిపట్టి, గొప్ప కార్యాలు చేసి, పేరుపొందిన రాఘవుడిని మరచిపోయిన వాడిని ఎవరు చేసిన మేలును గుర్తు పెట్టుకుంటారు?
లక్ష్మణస్య భయేనేహ నాధర్మభయభీరుణా। ఆదిష్టా మార్గితుం సీతా ధర్మస్తస్మిన్ కథం భవేత్
లక్ష్మణుడి భయంతోనే, అధర్మానికి భయపడి కాదు, సీతను వెతకమని ఆజ్ఞాపించాడు. అలాంటి వాడిలో ధర్మం ఎలా ఉంటుంది?
తస్మిన్ పాపే కృతఘ్నే తు స్మృతిభిన్నే చలాత్మని। ఆర్యః కో విశ్వసేజ్జాతు తత్కులీనో విశేషతః
పాపిష్టుడు, కృతఘ్నుడు, మరిచిపోయే మనసున్నవాడు, స్థిరతలేని వాడిని, ముఖ్యంగా మంచి వంశానికి చెందినవారు ఎవరైనా నమ్మగలరా?
రాజ్యే పుత్రః ప్రతిష్ఠాప్యః సగుణో నిర్గుణోఽపి వా। కథం శత్రుకులీనం మాం సుగ్రీవో జీవయిష్యతి
పుత్రుడు గుణవంతుడైనా, గుణహీనుడైనా రాజ్యంలో స్థాపించాలి. శత్రువు వంశంలో పుట్టిన నన్ను సుగ్రీవుడు ఎలా బ్రతికించగలడు?
భిన్నమన్త్రోఽపరాద్ధశ్చ భిన్నశక్తిః కథం హ్యహమ్। కిష్కిన్ధాం ప్రాప్య జీవేయమనాథ ఇవ దుర్బలః
నా సలహా చెదిరిపోయింది, తప్పు చేశాను, నా శక్తి కూడా విడిపోయింది. ఇలాంటి నేను, సహాయం లేక, బలహీనుడిగా కిష్కింధలో ఎలా బ్రతకగలను?
ఉపాంశుదణ్డేన హి మాం బన్ధనేనోపపాదయేత్। శఠః క్రూరో నృశంసశ్చ సుగ్రీవో రాజ్యకారణాత్
రాజ్యం కోసం క్రూరుడు, మోసగాడు, దయలేని సుగ్రీవుడు నన్ను రహస్యంగా శిక్షించి, బంధించవచ్చు.
బన్ధనాచ్చావసాదాన్మే శ్రేయః ప్రాయోపవేశనమ్। అనుజానన్తు మాం సర్వే గృహం గచ్ఛన్తు వానరాః
బంధనం, అవమానం కన్నా నాకు ప్రాయోపవేశమే మేలుగా ఉంటుంది. అందరూ నన్ను అనుమతించండి, వానరులు ఇంటికి వెళ్లండి.
అహం వః ప్రతిజానామి న గమిష్యామ్యహం పురీమ్। ఇహైవ ప్రాయమాసిష్యే శ్రేయో మరణమేవ మే
నేను మీకు మాట ఇస్తున్నాను, పట్టణానికి వెళ్లను. ఇక్కడే ఉపవాసంగా ఉండి, మరణించడం నాకు మేలు.
అభివాదనపూర్వం తు రాజా కుశలమేవ చ। అభివాదనపూర్వం తు రాఘవౌ బలశాలినౌ
రాజును నమస్కరించి, ఆయన క్షేమాన్ని అడగాలి. అలాగే బలవంతులైన ఇద్దరు రాఘవులను కూడా నమస్కరించాలి.
వాచ్యస్తాతో యవీయాన్ మే సుగ్రీవో వానరేశ్వరః। ఆరోగ్యపూర్వం కుశలం వాచ్యా మాతా రుమా చ మే
నా తమ్ముడు, వానరుల అధిపతి సుగ్రీవుడిని నా తరఫున నమస్కరించండి. అలాగే నా తల్లి, రుమాకు ఆరోగ్యంతో కూడిన శుభాకాంక్షలు చెప్పండి.
మాతరం చైవ మే తారామాశ్వాసయితుమర్హథ। ప్రకృత్యా ప్రియపుత్రా సా సానుక్రోశా తపస్వినీ
నా తల్లి తారను కూడా ఓదార్చండి. ఆమె సహజంగా తన కుమారుడిని ఎంతో ప్రేమించే, దయగల, తపస్సు చేసేవారు.
వినష్టమిహ మాం శ్రుత్వా వ్యక్తం హాస్యతి జీవితమ్। ఏతావదుక్త్వా వచనం వృద్ధాంస్తానభివాద్య చ
ఇక్కడ నేను నశించిపోయానని విన్నాక, ఆమె తప్పకుండా ప్రాణాలు విడిచేస్తుంది. ఇలా చెప్పి, పెద్దవారికి నమస్కరించాడు.