తతః సుషేణప్రముఖాః ప్లవఙ్గాః సుగ్రీవవాక్యం నిపుణం నిశమ్య। ఆమన్త్ర్య సర్వే ప్లవగాధిపం తే జగ్ముర్దిశం తాం వరుణాభిగుప్తామ్
అంతటా సుషేణుడు ముందుండగా వానరులు, సుగ్రీవుడు చెప్పిన మాటలను శ్రద్ధగా విని, వానరాధిపతిని నమస్కరించి, వరుణుడు కాపాడే ఆ దిక్కు బయలుదేరారు.
thumb|త్రిచత్వారింశః సర్గః శ్రూయతామ్|center శ్రీమద్వాల్మీకియరామాయణే కిష్కిన్ధాకాణ్డే త్రిచత్వారింశః సర్గః ॥౪-
శ్రీమద్వాల్మీకి రామాయణంలో కిష్కింధా కాండలో నలభై మూడవ సర్గను వినండి.
తతః సందిశ్య సుగ్రీవః శ్వశురం పశ్చిమాం దిశమ్। వీరం శతబలిం నామ వానరం వానరేశ్వరః
తర్వాత సుగ్రీవుడు తన మామగారిని పశ్చిమ దిక్కు పంపించాడు; వానరాధిపతి అయిన సుగ్రీవుడు శతబలిని అనే వీర వానరుణ్ణి పంపించాడు.
ఉవాచ రాజా సర్వజ్ఞః సర్వవానరసత్తమః। వాక్యమాత్మహితం చైవ రామస్య చ హితం తదా
అన్ని విషయాలు తెలిసిన వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన రాజు, ఆ సమయంలో తనకూ రామునికీ మేలు కలిగే మాటలు చెప్పాడు.
వృతః శతసహస్రేణ త్వద్విధానాం వనౌకసామ్। వైవస్వతసుతైః సార్ధం ప్రవిష్టః సర్వమన్త్రిభిః
నీలాంటి వనవాసి వానరులతో లక్ష మంది, వైవస్వతుని కుమారులతో పాటు, అతడు తన మంత్రులతో కలిసి వెళ్లాడు.
దిశం హ్యుదీచీం విక్రాన్తాం హిమశైలావతంసికామ్। సర్వతః పరిమార్గధ్వం రామపత్నీం యశస్వినీమ్
హిమాలయ పర్వతాలతో అలంకరించబడిన ఉత్తర దిక్కులో, మీరు అందరూ రాముని భార్య అయిన యశస్విని సీతను అన్ని వైపులా వెతకండి.
అస్మిన్ కార్యే వినిర్వృత్తే కృతే దాశరథేః ప్రియే। ఋణాన్ముక్తా భవిష్యామః కృతార్థార్థవిదాం వరాః
ఈ పని పూర్తయి, దశరథుని కుమారుని ప్రియమైనవారిని కనుగొంటే, మనం అప్పుల నుంచి విముక్తులమై, మన లక్ష్యాన్ని సాధించినవాళ్లం అవుతాం.
కృతం హి ప్రియమస్మాకం రాఘవేణ మహాత్మనా। తస్య చేత్ప్రతికారోఽస్తి సఫలం జీవితం భవేత్
మహాత్ముడైన రాఘవుడు మనకు ఎంతో మేలు చేశాడు; మనం ఆయనకు ప్రతిఫలం చెల్లిస్తే, మన జన్మ సార్థకమవుతుంది.
అర్థినః కార్యనిర్వృత్తిమకర్తురపి యశ్చరేత్। తస్య స్యాత్ సఫలం జన్మ కిం పునః పూర్వకారిణః
ఎవరైనా మన వద్ద ఆశతో వచ్చినవారి కోరికను నెరవేర్చితే, వారు మనకు మేలు చేయకపోయినా వారి జన్మ సఫలమవుతుంది; మరి మునుపు మేలు చేసినవారికి సహాయం చేస్తే ఎంత గొప్పది!
ఏతాం బుద్ధిం సమాస్థాయ దృశ్యతే జానకీ యథా। తథా భవద్భిః కర్తవ్యమస్మత్ప్రియహితైషిభిః
ఈ నిర్ణయాన్ని గట్టిగా పట్టుకుని, మన మేలు కోరే మీరు అందరూ, జానకిని కనుగొనేలా ప్రయత్నించాలి.
అయం హి సర్వభూతానాం మాన్యస్తు నరసత్తమః। అస్మాసు చ గతః ప్రీతిం రామః పరపురంజయః
శత్రు నగరాలను జయించిన రాముడు అందరికీ గౌరవనీయుడు, మనందరిలోను ప్రీతిని సంపాదించుకున్నవాడు.
ఇమాని బహుదుర్గాణి నద్యః శైలాన్తరాణి చ। భవన్తః పరిమార్గన్తు బుద్ధివిక్రమసమ్పదా
ఈ అనేక కఠినమైన ప్రాంతాలు, నదులు, పర్వతాలను మీరు మీ తెలివి, ధైర్యం, సామర్థ్యంతో శోధించాలి.
తత్ర మ్లేచ్ఛాన్ పులిన్దాంశ్చ శూరసేనాంస్తథైవ చ। ప్రస్థలాన్ భరతాంశ్చైవ కురూంశ్చ సహ మద్రకైః
అక్కడ మ్లేఛులు, పులిందులు, శూరసేనులు, ప్రస్థలులు, భరతులు, కురులు, మద్రకులతో కూడిన ప్రాంతాలను మీరు జాగ్రత్తగా పరిశీలించండి.
కామ్బోజయవనాంశ్చైవ శకానాం పత్తనాని చ। అన్వీక్ష్య దరదాంశ్చైవ హిమవన్తం విచిన్వథ
అలాగే కామ్బోజులు, యవనులు, శకుల పట్టణాలను కూడా చూడండి. ఆ తరువాత దరదులు, హిమవంతాన్ని కూడా శోధించండి.
లోధ్రపద్మకషణ్డేషు దేవదారువనేషు చ। రావణః సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః
లోధ్ర, పద్మక చెట్ల తోటల్లో, దేవదారు అడవుల్లో ఎక్కడైనా రావణుడు సీతతో కలిసి ఉన్నాడేమో అని శోధించాలి.
తతః సోమాశ్రమం గత్వా దేవగన్ధర్వసేవితమ్। కాలం నామ మహాసానుం పర్వతం తం గమిష్యథ
తర్వాత దేవతలు, గంధర్వులు సేవించే సోమాశ్రమానికి వెళ్లి, అక్కడ నుండి కాల అనే గొప్ప పర్వతాన్ని చేరుకోవాలి.
మహత్సు తస్య శైలేషు పర్వతేషు గుహాసు చ। విచిన్వత మహాభాగాం రామపత్నీమనిన్దితామ్
ఆ పర్వతం మీద ఉన్న విస్తారమైన కొండలు, గుహల్లో మీరు రాముని నిర్దోషిణి భార్యను జాగ్రత్తగా వెతకండి.
తమతిక్రమ్య శైలేన్ద్రం హేమగర్భం మహాగిరిమ్। తతః సుదర్శనం నామ పర్వతం గన్తుమర్హథ
ఆ శైలేంద్రుడిని, బంగారు తలపు ఉన్న ఆ మహా పర్వతాన్ని దాటి, తర్వాత సుదర్శన అనే పర్వతాన్ని చేరాలి.
తతో దేవసఖో నామ పర్వతః పతగాలయః। నానాపక్షిసమాకీర్ణో వివిధద్రుమభూషితః
ఆ తరువాత దేవసఖ అనే పక్షుల నివాసమైన పర్వతం వస్తుంది. అది色色 పక్షులతో నిండిపోయి, అనేక రకాల చెట్లతో అలంకరించబడి ఉంటుంది.
తస్య కాననషణ్డేషు నిర్ఝరేషు గుహాసు చ। రావణః సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః
ఆ పర్వతంలోని తోటలు, జలపాతాలు, గుహల్లో ఎక్కడైనా రావణుడు సీతతో కలిసి ఉన్నాడేమో అని జాగ్రత్తగా వెతకండి.
తమతిక్రమ్య చాకాశం సర్వతః శతయోజనమ్। అపర్వతనదీవృక్షం సర్వసత్త్వవివర్జితమ్
ఆ పర్వతాన్ని దాటి వెళ్ళితే, అన్ని వైపులా నూరు యోజనల పొడవున ఆకాశమే కనిపిస్తుంది. అక్కడ కొండలు, నదులు, చెట్లు లేవు. ఏ జీవులూ ఉండవు.
తత్తు శీఘ్రమతిక్రమ్య కాన్తారం రోమహర్షణమ్। కైలాసం పాణ్డురం ప్రాప్య హృష్టా యూయం భవిష్యథ
ఆ భయంకరమైన అరణ్యాన్ని త్వరగా దాటి, మీరు తెల్లగా మెరిసే కైలాస పర్వతాన్ని చేరుకుని ఆనందంతో నిండిపోతారు.
తత్ర పాణ్డురమేఘాభం జామ్బూనదపరిష్కృతమ్। కుబేరభవనం రమ్యం నిర్మితం విశ్వకర్మణా
అక్కడ వెండి మేఘంలా మెరిసే, బంగారంతో అలంకరించబడిన, విశ్వకర్మ నిర్మించిన కుబేరుని అందమైన మందిరం ఉంది.
విశాలా నలినీ యత్ర ప్రభూతకమలోత్పలా। హంసకారణ్డవాకీర్ణా అప్సరోగణసేవితా
అక్కడ విస్తారమైన సరస్సు ఉంది. అది ఎన్నో కమలాలు, నీలోత్పలాలతో నిండిపోయి, హంసలు, నెమళ్లు తిరిగే చోటు. అప్సరసలు అక్కడ సేవ చేస్తారు.
తత్ర వైశ్రవణో రాజా సర్వలోకనమస్కృతః। ధనదో రమతే శ్రీమాన్ గుహ్యకైః సహ యక్షరాట్
అక్కడ అన్ని లోకాలు పూజించే వైశ్రవణుడు, యక్షుల అధిపతి, ధనికుడు, మహిమతో కూడినవాడు గుహ్యకులతో కలిసి ఆనందంగా ఉంటాడు.
తస్య చన్ద్రనికాశేషు పర్వతేషు గుహాసు చ। రావణః సహ వైదేహ్యా మార్గితవ్యస్తతస్తతః
అక్కడ చంద్రకాంతి పోలిన పర్వతాల్లో, గుహల్లో ఎక్కడైనా రావణుడు సీతతో కలిసి ఉన్నాడేమో అని మీరు పూర్తిగా వెతకాలి.
క్రౌఞ్చం తు గిరిమాసాద్య బిలం తస్య సుదుర్గమమ్। అప్రమత్తైః ప్రవేష్టవ్యం దుష్ప్రవేశం హి తత్ స్మృతమ్
క్రౌంచ పర్వతాన్ని చేరుకుని, అక్కడి ప్రవేశించడానికి చాలా కష్టమైన గుహలో అప్రమత్తంగా ప్రవేశించాలి. ఎందుకంటే అది ప్రవేశించడానికి చాలా కష్టం.
వసన్తి హి మహాత్మానస్తత్ర సూర్యసమప్రభాః। దేవైరభ్యర్థితాః సమ్యగ్ దేవరూపా మహర్షయః
అక్కడ సూర్యుడిలా ప్రకాశించే మహాత్ములు నివసిస్తున్నారు. దేవతలు ప్రార్థించి, దేవతల రూపంలో ఉన్న మహర్షులు అక్కడ ఉంటారు.
క్రౌఞ్చస్య తు గుహాశ్చాన్యాః సానూని శిఖరాణి చ। నిర్దరాశ్చ నితమ్బాశ్చ విచేతవ్యాస్తతస్తతః
క్రౌంచ పర్వతంలోని ఇతర గుహలు, కొండలు, శిఖరాలు, లోయలు, అడివి ప్రాంతాలను కూడా అన్ని వైపులా జాగ్రత్తగా వెతకాలి.
అవృక్షం కామశైలం చ మానసం విహగాలయమ్। న గతిస్తత్ర భూతానాం దేవానాం న చ రక్షసామ్
అక్కడ చెట్లు లేని కామ పర్వతం, పక్షుల నివాసమైన మానస సరస్సు ఉన్నాయి. అక్కడ దేవతలు, భూతాలు, రాక్షసులు ఎవరూ వెళ్లలేరు.