పాణ్డురాభ్రప్రకాశాని గన్ధమాల్యయుతాని చ। ప్రభూతధనధాన్యాని స్త్రీరత్నైః శోభితాని చ
ఆ ఇళ్ళు తెల్ల మబ్బుల్లా మెరిసిపోతూ, పూలమాలల సువాసనతో, ధనం, ధాన్యంతో సమృద్ధిగా, అందమైన స్త్రీలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
పాణ్డురేణ తు శైలేన పరిక్షిప్తం దురాసదమ్। వానరేన్ద్రగృహం రమ్యం మహేన్ద్రసదనోపమమ్
ఒక తెల్ల పర్వతం చుట్టూ ఉండి, చేరుకోలేని విధంగా, వానరుల రాజు ఇల్లు ఎంతో అందంగా, ఇంద్రుని మందిరాన్ని తలపించేలా ఉంది.
శుక్లైః ప్రాసాదశిఖరైః కైలాసశిఖరోపమైః। సర్వకామఫలైర్వృక్షైః పుష్పితైరుపశోభితమ్
తెల్లని ప్రాసాద శిఖరాలతో, కైలాస శిఖరాలను పోలి, అన్ని కోరికలు తీర్చే పుష్పవృక్షాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
మహేన్ద్రదత్తైః శ్రీమద్భిర్నీలజీమూతసంనిభైః। దివ్యపుష్పఫలైర్వృక్షైః శీతచ్ఛాయైర్మనోరమైః
ఇంద్రుడు ఇచ్చిన, మేఘాల్లా నీలంగా మెరిసే, దివ్య పుష్పఫలాలతో, చల్లని నీడనిచ్చే, మధురమైన వృక్షాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
హరిభిః సంవృతద్వారం బలిభిః శస్త్రపాణిభిః। దివ్యమాల్యావృతం శుభ్రం తప్తకాఞ్చనతోరణమ్
ద్వారాలు బలమైన, ఆయుధాలు పట్టిన వానరులు కాపాడుతూ, దివ్యమైన పూలమాలలతో అలంకరించి, మెరిసే బంగారు తోరణాలతో వెలిగిపోతున్నాయి.
సుగ్రీవస్య గృహం రమ్యం ప్రవివేశ మహాబలః। అవార్యమాణః సౌమిత్రిర్మహాభ్రమివ భాస్కరః
సుమిత్ర కుమారుడు లక్స్మణుడు, ఎవరూ అడ్డుకోలేకుండా, ఒక పెద్ద మేఘంలోకి సూర్యుడు ప్రవేశించినట్టు, సుగ్రీవుని అందమైన ఇంట్లోకి ప్రవేశించాడు.
స సప్త కక్ష్యా ధర్మాత్మా యానాసనసమావృతాః। దదర్శ సుమహద్గుప్తం దదర్శాన్తఃపురం మహత్
ఆ ధర్మాత్ముడు ఏడు ప్రహరీలు, రథాలు, ఆసనాలతో నిండినవిగా చూశాడు. లోపల పెద్దదిగా, బలమైన రక్షణతో ఉన్న అంతఃపురాన్ని చూశాడు.
హైమరాజతపర్యఙ్కైర్బహుభిశ్చ వరాసనైః। మహార్హాస్తరణోపేతైస్తత్ర తత్ర సమావృతమ్
అక్కడ ప్రతి చోటా బంగారు, వెండి పర్యంకాలు, అద్భుతమైన ఆసనాలు, విలువైన పరుపులతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
ప్రవిశన్నేవ సతతం శుశ్రావ మధురస్వనమ్। తన్త్రీగీతసమాకీర్ణం సమతాలపదాక్షరమ్
అతడు లోపలికి అడుగు పెట్టినప్పుడే, ఎప్పుడూ తీయగా వినిపించే స్వరాలు, తంతివాద్యాల గానం, సరిగమలు, తాళాలు కలిసిన సంగీతం అతని చెవులకు మధురంగా మోగాయి.
బహ్వీశ్చ వివిధాకారా రూపయౌవనగర్వితాః। స్త్రియః సుగ్రీవభవనే దదర్శ స మహాబలః
అతడు బలవంతుడు సుగ్రీవుని మహల్లో, అనేక రూపాలున్న, యవ్వనంతో, అందంతో గర్వపడే ఎన్నో స్త్రీలను చూశాడు.
దృష్ట్వాభిజనసమ్పన్నాస్తత్ర మాల్యకృతస్రజః। వరమాల్యకృతవ్యగ్రా భూషణోత్తమభూషితాః
అక్కడ అతడు మంచి వంశానికి చెందిన స్త్రీలను, పుష్పమాలలు ధరించినవారిని, అందమైన మాలలు తయారు చేయడంలో తలమునకలై ఉన్నవారిని, అద్భుతమైన ఆభరణాలతో అలంకరించబడినవారిని చూశాడు.
నాతృప్తాన్ నాతి చావ్యగ్రాన్ నానుదాత్తపరిచ్ఛదాన్। సుగ్రీవానుచరాంశ్చాపి లక్షయామాస లక్ష్మణః
సుగ్రీవుని సేవకులను లక్ష్మణుడు గమనించాడు; వాళ్లు తృప్తి లేనివారు కాదు, మితిమీరిన ఆశతో ఉన్నవారు కూడా కాదు, వారి వస్త్రాలు నిర్లక్ష్యంగా లేవు.
కూజితం నూపురాణాం చ కాఞ్చీనాం నిఃస్వనం తథా। స నిశమ్య తతః శ్రీమాన్ సౌమిత్రిర్లజ్జితోఽభవత్
అక్కడ నూపురాల మోగుడు, కంచుల ధ్వని విన్న లక్ష్మణుడు, సుమిత్ర కుమారుడు, కొంత సంకోచంతో నిండిపోయాడు.
రోషవేగప్రకుపితః శ్రుత్వా చాభరణస్వనమ్। చకార జ్యాస్వనం వీరో దిశః శబ్దేన పూరయన్
ఆభరణాల శబ్దం విని, కోపం ఉప్పొంగి, ఆ వీరుడు తన విల్లును బిగించి శబ్దం చేశాడు; ఆ ధ్వని దిక్కులను నింపింది.
చారిత్రేణ మహాబాహురపకృష్టః స లక్ష్మణః। తస్థావేకాన్తమాశ్రిత్య రామకోపసమన్వితః
మహాబాహువు లక్ష్మణుడు, తన ప్రవర్తన అపహాస్యం అయినట్టు అనిపించి, రాముని కోపంతో ఒంటరిగా నిలబడి ఉన్నాడు.
తేన చాపస్వనేనాథ సుగ్రీవః ప్లవగాధిపః। విజ్ఞాయాగమనం త్రస్తః స చచాల వరాసనాత్
ఆ విల్లు శబ్దం విని, వానరాధిపతి సుగ్రీవుడు అతని రాకను గ్రహించి, భయంతో తన అద్భుత ఆసనంనుండి లేచాడు.
అఙ్గదేన యథా మహ్యం పురస్తాత్ ప్రతివేదితమ్। సువ్యక్తమేష సమ్ప్రాప్తః సౌమిత్రిర్భ్రాతృవత్సలః
అంగదుడు ముందుగా నాకు చెప్పినట్టు, సుమిత్ర కుమారుడు, అన్నయ్యను ప్రేమించే వాడు, ఇప్పుడు స్పష్టంగా వచ్చాడని తెలుస్తోంది.
అఙ్గదేన సమాఖ్యాతో జ్యాస్వనేన చ వానరః। బుబుధే లక్ష్మణం ప్రాప్తం ముఖం చాస్య వ్యశుష్యత
అంగదుడు చెప్పిన మాటలు, విల్లు శబ్దం విని, వానరుడు లక్ష్మణుడు వచ్చాడని గ్రహించాడు; అతని ముఖం వాడిపోయింది.
తతస్తారాం హరిశ్రేష్ఠః సుగ్రీవః ప్రియదర్శనామ్। ఉవాచ హితమవ్యగ్రస్త్రాససమ్భ్రాన్తమానసః
తర్వాత సుగ్రీవుడు, వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, భయంతో మనసు కలవరపడి ఉన్నప్పటికీ, స్థిరంగా, మధురంగా కనిపించే తారను పిలిచి, మేలైన మాటలు చెప్పాడు.
కిం ను రుట్కారణం సుభ్రు ప్రకృత్యా మృదుమానసః। సరోష ఇవ సమ్ప్రాప్తో యేనాయం రాఘవానుజః
ఓ సుందరిదీ, సహజంగా మృదువైన హృదయం కలిగిన రాఘవుని తమ్ముడు, ఇంత కోపంగా ఇక్కడికి రావడానికి ఏ కారణమో చెప్పగలవా?
యద్యస్య కృతమస్మాభిర్బుధ్యసే కించిదప్రియమ్। తద్బుద్ధ్యా సమ్ప్రధార్యాశు క్షిప్రమేవాభిధీయతామ్
మన వల్ల అతనికి ఏదైనా అపరిచితమైన పని జరిగిందని నువ్వు భావిస్తే, దాన్ని బాగా ఆలోచించి వెంటనే స్పష్టంగా చెప్పు.
అథవా స్వయమేవైనం ద్రష్టుమర్హసి భామిని। వచనైః సాన్త్వయుక్తైశ్చ ప్రసాదయితుమర్హసి
లేకపోతే, ఓ మధుర మూర్తి, నువ్వే స్వయంగా అతని దగ్గరకు వెళ్లి, మృదువైన మాటలతో అతని మనసు చల్లార్చాలి.
త్వద్దర్శనే విశుద్ధాత్మా న స్మ కోపం కరిష్యతి। నహి స్త్రీషు మహాత్మానః క్వచిత్ కుర్వన్తి దారుణమ్
నీ దర్శనంతో అతని పవిత్రమైన హృదయం కోపానికి లోనవదు; ఎందుకంటే, గొప్ప మనుషులు ఎప్పుడూ స్త్రీల పట్ల కఠినంగా ప్రవర్తించరు.
త్వయా సాన్త్వైరుపక్రాన్తం ప్రసన్నేన్ద్రియమానసమ్। తతః కమలపత్రాక్షం ద్రక్ష్యామ్యహమరిందమమ్
నువ్వు సాంత్వనతో మాట్లాడితే, అతని ఇంద్రియాలు, మనసు శాంతించగలవు; అప్పుడు నేను కమలదళాలాంటి కన్నులు కలిగిన, శత్రువులను జయించే వాడైన అతన్ని కోపం లేకుండా చూడగలను.
సా ప్రస్ఖలన్తీ మదవిహ్వలాక్షీ ప్రలమ్బకాఞ్చీగుణహేమసూత్రా। సలక్షణా లక్ష్మణసంనిధానం జగామ తారా నమితాఙ్గయష్టిః
తార, మదంతో కన్నులు తేలిపోతూ, బంగారు కంచులు, అలంకారాలు ఊగుతూ, శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడి, తలవంచి లక్ష్మణుని దగ్గరకు నడిచింది.
స తాం సమీక్ష్యైవ హరీశపత్నీం తస్థావుదాసీనతయా మహాత్మా। అవాఙ్ముఖోఽభూన్మనుజేన్ద్రపుత్రః స్త్రీసంనికర్షాద్ వినివృత్తకోపః
ఆ వానరాధిపతిని భార్యను చూసిన మహాత్ముడు, రాజకుమారుడు అక్కడ నిశ్శబ్దంగా నిలబడ్డాడు; స్త్రీ సమీపంలో కోపం తగ్గిపోతూ, లక్ష్మణుడు తలదించుకున్నాడు.
సా పానయోగాచ్చ నివృత్తలజ్జా దృష్టిప్రసాదాచ్చ నరేన్ద్రసూనోః। ఉవాచ తారా ప్రణయప్రగల్భం వాక్యం మహార్థం పరిసాన్త్వరూపమ్
పానముతో సిగ్గు పోయి, రాజకుమారుని మృదువైన చూపుతో ధైర్యం పొందిన తార, ప్రేమతో ధైర్యంగా, మృదువుగా, గంభీరమైన మాటలు చెప్పింది.
కిం కోపమూలం మనుజేన్ద్రపుత్ర కస్తే న సంతిష్ఠతి వాఙ్నిదేశే। కః శుష్కవృక్షం వనమాపతన్తం దావాగ్నిమాసీదతి నిర్విశఙ్కః
రాజకుమారా, నీ కోపానికి మూలం ఏమిటి? ఎవరు నీ మాట వినడం లేదు? ఎవరైనా ఎడారి చెట్టు వలె అడవిలో వస్తున్న అగ్నిని భయపడకుండా ఎదుర్కొంటారా?
స తస్యా వచనం శ్రుత్వా సాన్త్వపూర్వమశఙ్కితః। భూయః ప్రణయదృష్టార్థం లక్ష్మణో వాక్యమబ్రవీత్
ఆమె మృదువుగా, నిర్భయంగా చెప్పిన మాటలు విని, లక్ష్మణుడు ప్రేమతో, సూటిగా మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
కిమయం కామవృత్తస్తే లుప్తధర్మార్థసంగ్రహః। భర్తా భర్తృహితే యుక్తే న చైనమవబుధ్యసే
ఇది నీ కోరికలవల్ల జరిగిందా? నీ భర్త ధర్మార్ధాలను పట్టించుకోకుండా, తనకు మేలు కలిగే పనిలో ఉన్నాడని నువ్వు గ్రహించలేవా?