వివిధైర్వృక్షషణ్డైశ్చ చారుచిత్రలతాయుతమ్। నానావిహగసంఘుష్టం మయూరవరనాదితమ్
వివిధ రకాల చెట్ల గుంపులతో, అందమైన రంగురంగుల లతలతో, అనేక పక్షుల గుంపులతో, మయూరాల కేకలతో మారుమోగుతోంది.
మాలతీకున్దగుల్మైశ్చ సిన్దువారైః శిరీషకైః। కదమ్బార్జునసర్జైశ్చ పుష్పితైరుపశోభితమ్
మల్లె, కుంద, సిందువార, శిరీష, కదంబ, అర్జున, సర్జ వంటి పుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
ఇయం చ నలినీ రమ్యా ఫుల్లపఙ్కజమణ్డితా। నాతిదూరే గుహాయా నౌ భవిష్యతి నృపాత్మజ
ఇంకా, ఈ అందమైన కమలాల చెరువు మన గుహకు చాలా దూరం లేదు, రాజకుమారా!
ప్రాగుదక్ప్రవణే దేశే గుహా సాధు భవిష్యతి। పశ్చాచ్చైవోన్నతా సౌమ్య నివాతేయం భవిష్యతి
తూర్పు వైపు నీటి వైపు దిగువగా ఉన్న ప్రాంతంలో ఈ గుహ బాగుంటుంది. పడమర వైపు ఇది కొంచెం ఎత్తుగా, గాలి తాకని స్థలంగా ఉంటుంది, సౌమ్యా!
గుహాద్వారే చ సౌమిత్రే శిలా సమతలా శివా। కృష్ణా చైవాయతా చైవ భిన్నాఞ్జనచయోపమా
సౌమిత్రీ! గుహ ద్వారంలో ఒక సన్నగా, నల్లగా, పొడవుగా ఉన్న మెత్తని రాయి ఉంది. అది పగిలిన కాజల గుట్టలా కనిపిస్తుంది.
గిరిశృఙ్గమిదం తాత పశ్య చోత్తరతః శుభమ్। భిన్నాఞ్జనచయాకారమమ్భోధరమివోదితమ్
తండ్రీ! ఉత్తరంగా ఉన్న ఈ పర్వత శిఖరాన్ని చూడండి. అది పగిలిన కాజల గుట్టలా, మేఘం లాగా పైకి ఎగసి ఎంతో అందంగా ఉంది.
దక్షిణస్యామపి దిశి స్థితం శ్వేతమివామ్బరమ్। కైలాసశిఖరప్రఖ్యం నానాధాతువిరాజితమ్
దక్షిణ దిశలో ఆకాశంలా తెల్లగా, కైలాస శిఖరంలా,色色 ధాతువులతో మెరిసే మరో పర్వతం ఉంది.
ప్రాచీనవాహినీం చైవ నదీం భృశమకర్దమామ్। గుహాయాః పరతః పశ్య త్రికూటే జాహ్నవీమివ
గుహకు ఆపక్కనే త్రికూట పర్వతంపై, పాతకాలం నుంచి ప్రవహించే, బాగా మట్టితో నిండిన నదిని చూడండి. అది జాహ్నవిలా ఉంది.
చన్దనైస్తిలకైః సాలైస్తమాలైరతిముక్తకైః। పద్మకైః సరలైశ్చైవ అశోకైశ్చైవ శోభితామ్
చందనం, తిలక, సాల, తమాల, అతిముక్త, పద్మ, సరళ, అశోక చెట్లతో అలంకరించబడి ఉంది.
వానీరైస్తిమిదైశ్చైవ బకులైః కేతకైరపి। హిన్తాలైస్తినిశైర్నీపైర్వేతసైః కృతమాలకైః
వానీర, తిమిడ, బకుల, కేతక, హింతాళ, తినిశ, నీప, వేతస వంటి చెట్లతో పుష్పమాలలు ఏర్పడినట్టు ఉంది.
తీరజైః శోభితా భాతి నానారూపైస్తతస్తతః। వసనాభరణోపేతా ప్రమదేవాభ్యలంకృతా
తీరాన ఉన్న色色 చెట్లతో అందంగా అలంకరించబడి, వస్త్రాభరణాలతో అలంకరించిన స్త్రీలా మెరిసిపోతుంది.
శతశః పక్షిసఙ్ఘైశ్చ నానానాదవినాదితా। ఏకైకమనురక్తైశ్చ చక్రవాకైరలంకృతా
వందలాది పక్షుల గుంపులతో గలగలలాడుతూ, ఒక్కో గుంపు ప్రేమతో, చక్రవాక పక్షులతో అలంకరించబడింది.
పులినైరతిరమ్యైశ్చ హంససారససేవితా। ప్రహసన్త్యేవ భాత్యేషా నానారత్నసమన్వితా
హంసలు, సారసాలు తిరిగే అందమైన ఇసుకతీరాలతో, ఎన్నో రత్నాలతో మెరిసిపోతూ, ఈ నది నవ్వుతున్నట్టు వెలుగుతోంది.
క్వచిన్నీలోత్పలైశ్ఛన్నా భాతిరక్తోత్పలైః క్వచిత్। క్వచిదాభాతి శుక్లైశ్చ దివ్యైః కుముదకుడ్మలైః
ఎక్కడో నీలకమలాలతో, ఇంకెక్కడో ఎర్రకమలాలతో, మరికొన్ని చోట్ల తెల్లదివ్యకుముదపు మొగ్గలతో ఈ నది అలంకరించబడి ఉంది.
పారిప్లవశతైర్జుష్టా బర్హిక్రౌఞ్చవినాదితా। రమణీయా నదీ సౌమ్య మునిసఙ్ఘనిషేవితా
వందలాది తేలియాడే పక్షులతో, నెమళ్ళు, కౌంజపక్షుల కిలకిలారావాలతో, మునుల సమూహాలు తరచూ వచ్చే ఈ నది ఎంత అందంగా ఉంది ఓ సౌమ్యా!
పశ్య చన్దనవృక్షాణాం పఙ్క్తిః సురుచిరా ఇవ। కకుభానాం చ దృశ్యన్తే మనసైవోదితాః సమమ్
చందనవృక్షాల వరుస ఎంత అందంగా కనిపిస్తోంది! పర్వతశిఖరాలు కూడా మనసులో ఊహించినట్టు సమంగా పైకి లేచినట్టు అనిపిస్తున్నాయి.
అహో సురమణీయోఽయం దేశః శత్రునిషూదన। దృఢం రంస్యావ సౌమిత్రే సాధ్వత్ర నివసావహే
ఓ శత్రునాశకా, ఈ ప్రదేశం ఎంత సుందరంగా ఉంది! ఇక్కడ మనం సుఖంగా ఉండి ఆనందించొచ్చు సౌమిత్రీ.
ఇతశ్చ నాతిదూరే సా కిష్కిన్ధా చిత్రకాననా। సుగ్రీవస్య పురీ రమ్యా భవిష్యతి నృపాత్మజ
ఇక్కడినుంచి ఎక్కువ దూరంలో కాదు, ఆ కిష్కింధ అనే అద్భుతమైన అడవి ఉంది. సుగ్రీవుని నగరం, ఓ రాజకుమారా, త్వరలో నీదైపోతుంది.
లబ్ధ్వా భార్యాం కపివరః ప్రాప్య రాజ్యం సుహృద్వృతః। ధ్రువం నన్దతి సుగ్రీవః సమ్ప్రాప్య మహతీం శ్రియమ్
తన భార్యను తిరిగి పొందిన వానరశ్రేష్ఠుడు, రాజ్యాన్ని సంపాదించి స్నేహితులతో చుట్టుముట్టబడి, గొప్ప ఐశ్వర్యాన్ని పొందిన సుగ్రీవుడు ఖచ్చితంగా ఆనందిస్తున్నాడు.
ఇత్యుక్త్వా న్యవసత్ తత్ర రాఘవః సహలక్ష్మణః। బహుదృశ్యదరీకుఞ్జే తస్మిన్ ప్రస్రవణే గిరౌ
ఇలా చెప్పి, రాఘవుడు లక్ష్మణునితో కలిసి ఎన్నో గుహలు, జలపాతాలు ఉన్న ఆ పర్వతంలో నివసించాడు.
సుసుఖే హి బహుద్రవ్యే తస్మిన్ హి ధరణీధరే। వసతస్తస్య రామస్య రతిరల్పాపి నాభవత్
ఆ పర్వతం ఎంత సుఖంగా, ఎన్నో సంపదలతో ఉన్నా, అక్కడ నివసిస్తున్న రామునికి ఆనందం మాత్రం తక్కువగానే అనిపించింది.
హృతాం హి భార్యాం స్మరతః ప్రాణేభ్యోఽపి గరీయసీమ్। ఉదయాభ్యుదితం దృష్ట్వా శశాఙ్కం చ విశేషతః
తన ప్రాణాలకన్నా మిన్నగా ప్రేమించిన భార్యను గుర్తు చేసుకుంటూ, ముఖ్యంగా ఉదయాన్నే చంద్రుడిని చూసినప్పుడు రాముడు బాధతో నిండిపోయేవాడు.
ఆవివేశ న తం నిద్రా నిశాసు శయనం గతమ్। తత్సముత్థేన శోకేన బాష్పోపహతచేతనమ్
ఆ బాధతో, కన్నీళ్లతో మనసు ముంచిపోయి, రాత్రిపూట పడుకున్నా రామునికి నిద్ర రాలేదు.
తం శోచమానం కాకుత్స్థం నిత్యం శోకపరాయణమ్। తుల్యదుఃఖోఽబ్రవీద్భ్రాతా లక్ష్మణోఽనునయం వచః
ఎప్పుడూ దుఃఖంలో మునిగిపోయిన ఆ కౌసల్యాపుత్రుడిని, తానే కూడా అదే బాధను అనుభవిస్తూ లక్ష్మణుడు ఓదార్పు మాటలు చెప్పాడు.
అలం వీర వ్యథాం గత్వా న త్వం శోచితుమర్హసి। శోచతో హ్యవసీదన్తి సర్వార్థా విదితం హి తే
ఓ వీరా, ఇక బాధను వదిలేయి; నీవు శోకించకూడదు. ఎందుకంటే బాధపడితే అన్ని పనులూ విఫలమవుతాయని నీకే తెలుసు.
భవాన్ క్రియాపరో లోకే భవాన్ దేవపరాయణః। ఆస్తికో ధర్మశీలశ్చ వ్యవసాయీ చ రాఘవ
ఈ లోకంలో నీవు కర్మపరుడు, దేవతల పట్ల భక్తి కలవాడు, నమ్మకంతో, ధర్మబుద్ధితో, దృఢనిశ్చయంతో ఉండేవాడవు రాఘవ.
న హ్యవ్యవసితః శత్రుం రాక్షసం తం విశేషతః। సమర్థస్త్వం రణే హన్తుం విక్రమే జిహ్మకారిణమ్
నిశ్చయం లేకుండా శత్రువును, ముఖ్యంగా ఆ రాక్షసుడిని ఓడించలేరు. నీ ధైర్యంతో యుద్ధంలో ఆ మాయాచారి రాక్షసుడిని నీవు ఖచ్చితంగా సంహరించగలవు.
సమున్మూలయ శోకం త్వం వ్యవసాయం స్థిరీకురు। తతః సపరివారం తం రాక్షసం హన్తుమర్హసి
నీ బాధను పూర్తిగా తొలగించు, నిశ్చయాన్ని బలపరచు. అప్పుడు ఆ రాక్షసుడిని అతని కుటుంబంతో సహా నీవు సంహరించగలవు.
పృథివీమపి కాకుత్స్థ ససాగరవనాచలామ్। పరివర్తయితుం శక్తః కిం పునస్తం హి రావణమ్
ఓ కౌసల్యాపుత్రా, సముద్రాలు, అడవులు, పర్వతాలతో కూడిన భూమిని కూడా నీవు తిప్పగలవు. మరి ఆ రావణుడిని ఓడించడం నీకు ఎంత సులభం!
శరత్కాలం ప్రతీక్షస్వ ప్రావృట్కాలోఽయమాగతః। తతః సరాష్ట్రం సగణం రావణం తం వధిష్యసి
ఇప్పుడు వర్షకాలం వచ్చింది; శరదృతువును ఎదురుచూడు. తర్వాత నీవు రావణుడిని అతని రాజ్యంతో, అనుచరులతో సహా సంహరించగలవు.