సమాశ్వాసయ దీనం త్వమఙ్గదం దీనచేతసమ్। మా భూర్బాలిశబుద్ధిస్త్వం త్వదధీనమిదం పురమ్
బాధతో ఉన్న అంగదుని నువ్వు ఓదార్చు. చిన్నపిల్లలా ఆలోచించవద్దు; ఈ పట్టణం ఇప్పుడు నీ ఆధీనంలో ఉంది.
అఙ్గదస్త్వానయేన్మాల్యం వస్త్రాణి వివిధాని చ। ఘృతం తైలమథో గన్ధాన్ యచ్చాత్ర సమనన్తరమ్
అంగదుడు పూలమాలలు, వివిధ వస్త్రాలు, నెయ్యి, నూనె, సుగంధాలు ఈ సమయానికి తగినవి అన్నీ తీసుకురావాలి.
త్వం తార శిబికాం శీఘ్రమాదాయాగచ్ఛ సమ్భ్రమాత్। త్వరా గుణవతీ యుక్తా హ్యస్మిన్ కాలే విశేషతః
తారా, నువ్వు త్వరగా శిబికను తీసుకుని రా. ఇప్పుడే త్వరితంగా పని చేయడం ముఖ్యమైనది.
సజ్జీభవన్తు ప్లవగాః శిబికావాహనోచితాః। సమర్థా బలినశ్చైవ నిర్హరిష్యన్తి వాలినమ్
శిబిక మోయడంలో నిపుణులైన వానరులు సిద్ధంగా ఉండాలి. శక్తివంతులైన వారు వాలిని మోయాలి.
ఏవముక్త్వా తు సుగ్రీవం సుమిత్రానన్దవర్ధనః। తస్థౌ భ్రాతృసమీపస్థో లక్ష్మణః పరవీరహా
ఇలా సుగ్రీవునితో మాట్లాడిన తరువాత, సుమిత్రకు ఆనందాన్ని ఇచ్చే లక్ష్మణుడు, తన అన్నయ్య పక్కన నిలిచాడు.
లక్ష్మణస్య వచః శ్రుత్వా తారః సమ్భ్రాన్తమానసః। ప్రవివేశ గుహాం శీఘ్రం శిబికాసక్తమానసః
లక్ష్మణుని మాటలు విని, మనసు కలవరపోయిన తారా, శిబికను గుర్తు పెట్టుకుని, త్వరగా గుహలోకి ప్రవేశించాడు.
ఆదాయ శిబికాం తారః స తు పర్యాపతత్ పునః। వానరైరుహ్యమానాం తాం శూరైరుద్వహనోచితైః
తారా ఆ శిబికను తీసుకుని వచ్చాడు. ధైర్యవంతులైన వానరులు, శిబిక మోయడంలో నిపుణులు, దానిని మోయడం మొదలుపెట్టారు.
దివ్యాం భద్రాసనయుతాం శిబికాం స్యన్దనోపమామ్। పక్షికర్మభిరాచిత్రాం ద్రుమకర్మవిభూషితామ్
ఆ శిబిక దివ్యమైన, శుభప్రదమైన ఆసనాలతో, రథాన్ని పోలి, రెక్కల ఆకారపు అలంకారాలతో, చెక్క పనులతో అందంగా అలంకరించబడి ఉంది.
ఆచితాం చిత్రపత్తీభిః సునివిష్టాం సమన్తతః। విమానమివ సిద్ధానాం జాలవాతాయనాయుతామ్
ఆ శిబిక చక్కటి వస్త్రాలతో చుట్టూ అలంకరించబడి, బలంగా అమర్చబడింది. అది సిద్ధుల విమానంలా, జాలీ కిటికీలతో అలంకరించబడింది.
సునియుక్తాం విశాలాం చ సుకృతాం శిల్పిభిః కృతామ్। దారుపర్వతకోపేతాం చారుకర్మపరిష్కృతామ్
ఆ శిబిక విశాలంగా, నిపుణులైన వృత్తిదారుల చేత చక్కగా తయారు చేయబడింది. చెక్క పర్వతాల అలంకారాలతో, అందమైన పనితో ముస్తాబైంది.
పుష్పౌఘైః సమభిచ్ఛన్నాం పద్మమాలాభిరేవ చ। తరుణాదిత్యవర్ణాభిర్భ్రాజమానాభిరావృతామ్
పుష్పాల సమూహాలతో, తామరపూల మాలలతో కప్పబడి, ఉదయ సూర్యుని వర్ణంలో మెరిసే అలంకారాలతో ఆవరించబడింది.
ఈదృశీం శిబికాం దృష్ట్వా రామో లక్ష్మణమబ్రవీత్। క్షిప్రం వినీయతాం వాలీ ప్రేతకార్యం విధీయతామ్
అలాంటి శిబికను చూసి, రాముడు లక్ష్మణునితో, 'వాలిని త్వరగా పడుకోబెట్టు; అంత్యక్రియలు నిర్వహించు' అని అన్నాడు.
తతో వాలినముద్యమ్య సుగ్రీవః శిబికాం తదా। ఆరోపయత విక్రోశన్నఙ్గదేన సహైవ తు
అప్పుడు సుగ్రీవుడు అంగదునితో కలిసి వాలి దేహాన్ని పైకి ఎత్తి, ఏడుస్తూ శిబికపై ఉంచాడు.
ఆరోప్య శిబికాం చైవ వాలినం గతజీవితమ్। అలంకారైశ్చ వివిధైర్మాల్యైర్వస్త్రైశ్చ భూషితమ్
జీవితం విడిచిన వాలిని శిబికపై ఉంచి, వేరే వేరే అలంకారాలు, హారాలు, వస్త్రాలతో అలంకరించారు.
ఆజ్ఞాపయత్ తదా రాజా సుగ్రీవః ప్లవగేశ్వరః। ఔర్ధ్వదేహికమార్యస్య క్రియతామనుకూలతః
అప్పుడు వానరుల రాజైన సుగ్రీవుడు, 'ఈ మహనీయునికి అంత్యక్రియలు సరిగా జరగాలి' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
విశ్రాణయన్తో రత్నాని వివిధాని బహూని చ। అగ్రతః ప్లవగా యాన్తు శిబికా తదనన్తరమ్
వానరులు ముందుగా వెళ్ళుతూ ఎన్నో రకాల రత్నాలు చల్లాలి; శిబిక ఆ తరువాత వెళ్ళాలి.
రాజ్ఞామృద్ధివిశేషా హి దృశ్యన్తే భువి యాదృశాః। తాదృశైరిహ కుర్వన్తు వానరా భర్తృసత్క్రియామ్
భూమిపై రాజుల వైభవం ఎలా కనిపిస్తుందో, అలాగే వానరులు తమ అధిపతికి ఘనంగా గౌరవం చేయాలి.
తాదృశం వాలినః క్షిప్రం ప్రాకుర్వన్నౌర్ధ్వదేహికమ్। అఙ్గదం పరిరభ్యాశు తారప్రభృతయస్తదా
వాళ్లు వెంటనే వాలికి అంత్యక్రియలు చేశారు; ఆ సమయంలో తారతో పాటు ఇతరులు అంగదుని ఆలింగనం చేసుకున్నారు.
క్రోశన్తః ప్రయయుః సర్వే వానరా హతబాన్ధవాః। తతః ప్రణిహితాః సర్వా వానర్యోఽస్య వశానుగాః
బంధువులను కోల్పోయిన వానరులు ఏడుస్తూ ముందుకు నడిచారు; వెంటనే వాలికి అంకితమైన వానరస్త్రీలు కూడా వెళ్ళారు.
చుక్రుశుర్వీరవీరేతి భూయః క్రోశన్తి తాః ప్రియమ్। తారాప్రభృతయః సర్వా వానర్యో హతబాన్ధవాః
తారతో పాటు వానరస్త్రీలు, బంధువును కోల్పోయి, 'ఓ వీరా! ఓ వీరా!' అని ప్రియుడిని ఏడుస్తూ పిలిచారు.
అనుజగ్ముశ్చ భర్తారం క్రోశన్త్యః కరుణస్వనాః। తాసాం రుదితశబ్దేన వానరీణాం వనాన్తరే
వాళ్లు తమ భర్తను ఏడుస్తూ, హృదయాన్ని కలచివేసే స్వరంతో వెంబడించారు; వారి రోదన ధ్వని అడవిలో ప్రతిధ్వనించింది.
వనాని గిరయశ్చైవ విక్రోశన్తీవ సర్వతః। పులినే గిరినద్యాస్తు వివిక్తే జలసంవృతే
అడవులు, కొండలు అన్నీ ఎక్కడ చూసినా ఏడుస్తున్నట్టు అనిపించింది; కొండ నదుల ఒడ్డు, నీటితో నిండిన ఒంటరి ప్రదేశాల్లో కూడా అదే దృశ్యం కనిపించింది.
చితాం చక్రుః సుబహవో వానరా వనచారిణః। అవరోప్య తతః స్కన్ధాచ్ఛిబికాం వానరోత్తమాః
అనేక మంది అడవిలో నివసించే వానరులు చితి నిర్మించారు; తర్వాత వానరులలో ఉత్తములు శిబికను భుజాలపై నుండి దించారు.
తస్థురేకాన్తమాశ్రిత్య సర్వే శోకపరాయణాః। తతస్తారా పతిం దృష్ట్వా శిబికాతలశాయినమ్
అందరూ దుఃఖంతో ఒంటరిగా నిలబడ్డారు; ఆ సమయంలో తారా తన భర్తను శిబికపై పడుకున్నట్టుగా చూసింది.
ఆరోప్యాఙ్కే శిరస్తస్య విలలాప సుదుఃఖితా। హా వానరమహారాజ హా నాథ మమ వత్సల
తీవ్ర దుఃఖంతో తారా వాలి తలని తన మడిలో పెట్టుకుని, 'ఓ వానర మహారాజా! ఓ నా రక్షకుడా!' అని విలపించింది.
హా మహార్హ మహాబాహో హా మమ ప్రియ పశ్య మామ్। జనం న పశ్యసీమం త్వం కస్మాచ్ఛోకాభిపీడితమ్
'ఓ అమూల్యుడా, బలవంతుడా, నా ప్రియమైనవాడా, నన్ను చూడు! నేను ఈ దుఃఖంలో మునిగిపోతుంటే నీవు నన్ను ఎందుకు చూడటం లేదు?'
ప్రహృష్టమిహ తే వక్త్రం గతాసోరపి మానద। అస్తార్కసమవర్ణం చ దృశ్యతే జీవతో యథా
'నీ ప్రాణం పోయినా, నీ ముఖం ఇక్కడ ఆనందంగా కనిపిస్తోంది, గౌరవాన్ని ఇచ్చేవాడా! నీ ముఖవర్ణం బలహీనపడలేదు, నీవు బ్రతికున్నప్పుడు ఎలా ఉంటే అలా ఉంది.'
ఏష త్వాం రామరూపేణ కాలః కర్షతి వానర। యేన స్మ విధవాః సర్వాః కృతా ఏకేషుణా రణే
'రాముని రూపంలో వచ్చిన కాలమే నిన్ను ఈ విధంగా తీసుకుపోతున్నాడు వానరా! ఒకే బాణంతో యుద్ధంలో మమ్మల్ని అందరినీ విధవల్ని చేశాడు.'
ఇమాస్తాస్తవ రాజేన్ద్ర వానర్యోఽప్లవగాస్తవ। పాదైర్వికృష్టమధ్వానమాగతాః కిం న బుధ్యసే
'ఇక్కడ నీ వానర భార్యలు, అడవిలో నడిచి, కాళ్లు అలసిపోయి, నీ దగ్గరకు వచ్చారు రాజేంద్రా! నీవు వారిని గమనించడంలేదా?'
తవేష్టా నను చైవేమా భార్యాశ్చన్ద్రనిభాననాః। ఇదానీం నేక్షసే కస్మాత్ సుగ్రీవం ప్లవగేశ్వర
'చంద్రబింబంలాంటి ముఖాలున్న వీరే నీకు ఇష్టమైన భార్యలు కదా! ఇప్పుడు నీవు వానరుల అధిపతి సుగ్రీవుని ఎందుకు చూడటం లేదు?'