లక్ష్మణా, నీకు చూడు, ఈ జలాల్లో ప్రతిచోటా పరిమళభరితమైన కమలాలు ఉదయసూర్యునిలా ప్రకాశిస్తున్నాయి. ఈ పాంపా సరస్సు, నిర్మలమైన నీటితో, కమలాలు, నీలకమలలు విరజిల్లుతూ, హంసలు, ఇతర జలచర పక్షులతో నిండి, సువాసనలతో అలంకరించబడింది. పాంపా చుట్టూ, తేనెటీగలు తాకిన కమలాల తంతువులతో, ఉదయభానువులా నీటిలో మెరిసిపోతూ ప్రకాశిస్తుంది. ఎప్పుడూ చక్రవాక పక్షులతో, అడవి లోయలతో, నీటి కోసం వచ్చిన ఏనుగులు, జింకల గుంపులతో ఎంతో అందంగా కనిపిస్తోంది. ఈ నిర్మల జలాల్లో గాలివెగటితో అలలకి తాకిన కమలాలు మరింత ప్రకాశంగా మెరిసిపోతున్నాయి, లక్ష్మణా. కాని, కమలపత్రవిశాలనేత్రల సీతను చూడక, నా ప్రాణాలకు ఆనందం లేదు. ఆమె కమలంలా మధురమైనది, ఎప్పుడూ నాకు ప్రియమైనది. ఆ మహాభాగ్యవంతురాలిని, దూరమైన ఆమెను, మనసు ఎప్పటికీ మర్చిపోలేకపోతున్నాను. ఆమె పలికిన ప్రతి మాట మంగళకరమైనదే. ఈ కోరిక ఎంత విచిత్రమైనదో! వసంతం మళ్లీ వచ్చి, పుష్పిత వృక్షాలతో నన్ను బాధించకపోతే, ఈ కోరికను తట్టుకోగలిగేవాడిని. ఆమెతో కలిసి ఆనందించిన ప్రతి దృశ్యం, ఇప్పుడు ఆమె లేనప్పుడు ఆనందాన్ని కలిగించటం లేదు. నా దృష్టి కమలపు మొగ్గలు, ఆకులను సీత కన్నుల్లా చూస్తోంది, లక్ష్మణా. వృక్షాల మధ్యగా కమల తంతువుల పరిమళంతో కూడిన గాలి, సీత శ్వాసలా మృదువుగా, మధురంగా అనిపిస్తోంది. సుమిత్రా కుమారా, పాంపా గిరుల దక్షిణ శిఖరాలలో పుష్పించిన కర్ణికార వృక్షాలను చూడు. ఈ పర్వతాధిపతి, రత్నాలు, ధాతువులతో అలంకరించబడి, గాలివెగటితో అద్భుతమైన ధూళిని ప్రసరిస్తోంది. పర్వతశిఖరాలు, సుమిత్రా కుమారా, ప్రతి వైపునా పుష్పించిన, ఆకులు లేని, అందమైన కింశుక వృక్షాలతో అగ్నిలా వెలుగుతున్నాయి. పాంపా తీరంలో మల్లిక, మల్లె, కమలం, మందారము వంటి వృక్షాలు తేనె పరిమళంతో తడిసిపోతూ వికసిస్తున్నాయి. కేతకి, సిందువార, వసంతంలో పుష్పించే వృక్షాలు, మాధవీ లతలు, మల్లె చెట్లు ప్రతిచోటా పూలతో నిండిపోయాయి. చిరిబిల్వ, మధుక, వంజుల, బకుల, చంపక, తిలక, నాగవృక్షాలు అన్నీ పుష్పించాయి. పద్మక వృక్షాలు మెరిసిపోతున్నాయి; నీలిపువ్వుల అశోకాలు వికసించాయి; పర్వతాలపై సింహపు జుట్టు వర్ణంలో లొధ్రవృక్షాలు నిలబడి ఉన్నాయి. అంకోల, కురంట, చూర్ణక, పారిభద్ర, మామిడి, పాటల, కోవిదార వృక్షాలు అన్నీ పూలతో అలంకరించబడ్డాయి. ముచుకుంద, అర్జున వృక్షాలు పర్వత శిఖరాల్లో కనిపిస్తున్నాయి; కేతకి, ఉదాల, శిరీష, శింశప, ధవ వృక్షాలు కూడ ఉన్నాయి. శాల్మలి, కింశుక, ఎర్ర కురబక, తినిశ, నక్తమాల, గంధపు చెట్లు, స్యందన వృక్షాలు కూడా ఉన్నాయి. హింతాల, తిలక, నాగవృక్షాలు అన్నీ పుష్పించాయి; వాటిని పూలతో నిండిన లతలు చుట్టుముట్టాయి. సౌమిత్రీ, చూడు, పాంపా తీరంలో ఎన్నో అందమైన వృక్షాలు, గాలి తాకిడికి కొమ్మలు ఊగుతూ, దగ్గరగా నిలబడి ఉన్నాయి. లతలు మత్తులో మునిగిన సతీమంతలు వలె, ఒక వృక్షం నుంచి మరొకదానికి, ఒక పర్వతం నుంచి మరొకదానికి, ఒక అడవి నుంచి మరొకదానికి సాగిపోతున్నాయి. గాలి ఎన్నో పరిమళాలను ఆస్వాదిస్తూ ఆనందంగా వీచుతోంది; కొన్ని వృక్షాలు పుష్పాలతో నిండిపోయి తేనె పరిమళాన్ని వెదజల్లుతున్నాయి. కొన్ని మొగ్గలతో నిండి, ముదురు రంగులో కనిపిస్తున్నాయి; "ఇది కొత్తది, ఇది మధురమైనది, ఇది పూర్తిగా వికసించింది," అనిపించవచ్చు. తేనెటీగ ప్రేమతో పుష్పాల్లో మునిగి, దాక్కుని, మళ్లీ ఎక్కడికో ఎగిరిపోతూ, పాంపా తీరంలోని వృక్షాల మధ్య తిరుగుతోంది. క్లెస్తమైన పూల గుచ్చులు నేలపై పడిపోవడం వల్ల, ఈ నేల రాళ్ల మంచాల వలె విశ్రాంతికరంగా మారింది. సౌమిత్రీ, పర్వతాలపై రాళ్లు ఎన్నో పూలతో విస్తరించి, వెదురు-ఎరుపు రంగులో మెరిసిపోతున్నాయి. ఈ చలికాలంలో, వికసిస్తున్న వృక్షాలను చూడు; పుష్ప కాలంలో వృక్షాలు పరస్పర స్పర్శతో వికసించినట్టుగా ఉన్నాయి. తేనెటీగల గానంతో నిండిన వృక్షాలు పరస్పరం పిలుచుకుంటున్నట్టుగా అనిపిస్తోంది; పుష్పాల అలంకరణతో కొమ్మలు ప్రకాశిస్తున్నాయి, లక్ష్మణా. ఇక్కడ కారండవ పక్షి నిర్మల జలంలో మునిగి తన జతతో ఆనందిస్తూ, మనసులో కోరికను రేపుతున్నట్టు ఉంది. ఈ మందాకినీ సరస్సు అందం ఎంత ఆకర్షణీయమో! ఆ విశిష్ట గుణాలు లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందాయి, ఇవి హృదయాన్ని ఆనందింపజేస్తున్నాయి. ఆ సద్గుణ సూతావతి కనబడితే, ఇక్కడ నివసించగలిగితే, రఘువంశశ్రేష్ఠుడా, నాకు ఇంద్రలోకం, అయోధ్య పట్ల కూడా ఆశ ఉండదు. ఆమెతో కలిసి ఈ సుందరమైన వనాంతరాలలో విహరిస్తూ ఉంటే, నాకు ఏ బాధా ఉండేది కాదు, ఇంకేమీ కోరిక ఉండేది కాదు. కాని, ఈ వనంలో నా ప్రియురాలు లేనందున, ఈ పూలతో, ఆకులతో అలంకరించిన వృక్షాలు నాకు దుఃఖాన్ని మాత్రమే కలిగిస్తున్నాయి. సౌమిత్రీ, ఈ చల్లని జలాల్లో కమలాలు నిండిపోయి, చక్రవాక పక్షులు, కారండవ బాతులు తిరుగుతున్నాయి. పాంపా ఇంకా ఎక్కువగా ప్రకాశిస్తోంది; ప్లవ, క్రౌంచ పక్షులతో నిండి, మహాజంతువులు తిరుగుతూ, ఎన్నో పక్షుల గానంతో మారుమోగుతోంది. ఈ అనేక రకాల ఆనందదాయకమైన పక్షులు నా longingను మరింత రెచ్చగొడుతున్నాయి; నా నీలవర్ణపు, కమలనేత్రల ప్రియురాలి, చంద్రబింబమువంటి ముఖాన్ని గుర్తుచేస్తున్నాయి. ఆ అందమైన లోయల్లో జింకలు తమ జతలతో తిరుగుతున్నాయి; అలాగే, నేను నా మృగశావకనేత్రల సీతకు విరహంగా, హృదయంలో బాధతో, ఇక్కడ అక్కడ తిరుగుతున్నాను.