రాముడు తన మనసు బాధతో, పుష్పాలతో నిండిన చల్లని గాలి తనను తాకుతున్నప్పుడు కూడా, అది తాపత్రయంగా, అగ్నిలా అనిపిస్తోందని లక్ష్మణునితో చెప్పాడు. "సీతతో ఉన్నప్పుడు ఇదే గాలి ఎంతో సుఖాన్ని ఇచ్చేది. ఇప్పుడు ఆమె లేని ఈ గాలి నాకు బాధను మాత్రమే ఇస్తోంది," అని తన దుఃఖాన్ని వ్యక్తీకరించాడు. ఆమె లేని ఈ అడవిలో, చెట్టు మీద కూర్చున్న కాకి ఆనందంగా కేకలు వేస్తోంది. ఆ కాకి, వైదేహి వద్ద ద్వారపాలకురాలిలా ఉండేది; ఇప్పుడు అది నాకు ఆమెను గుర్తు చేస్తోంది, దాని ద్వారా నేను విశాలమైన కళ్ల సీతను చేరుకోగలనేమోనని ఆశ పడుతున్నాను. "లక్ష్మణా! అడవిలో పక్షులు పుష్పిత వృక్షాలపై కూర్చొని ప్రేమతో నినదిస్తున్నాయి. ఈ గాలి తేనెపూల సమూహాన్ని చల్లగా ఊదేస్తోంది. తేనెటీగలు ఆకర్షితులై, తమ ప్రియురాలిని తాకినట్టు పువ్వులను చేరుకుంటున్నాయి. ప్రేమికులకు ప్రీతికరమైన అశోకవృక్షం నా ముందు నిలబడి, దాని పుష్పరాశులతో మరింత బాధను కలిగిస్తోంది." "ఇక్కడ మామిడి చెట్లు పుష్పాలతో నిండిపోయి, గాలి తాకిడితో ఉల్లాసంగా కనిపిస్తున్నాయి. వీటిని చూస్తే, గంధం ధరిస్తూ ఉత్సాహంగా ఉన్న యువకుల్లా అనిపిస్తోంది," అని చెప్పాడు రాముడు. "సుమిత్రా కుమార! పాంపా తీర ప్రాంతాల్లో అద్భుతమైన వనాల్లో కిన్నరులు సంచరిస్తున్నారు. నీళ్లు నిండిన సరస్సులో ఎక్కడ చూసినా పరిమళభరితమైన కమలాలు సూర్యోదయపు కాంతిలా మెరుస్తున్నాయి." "పాంపా సరస్సు లోతైన, స్వచ్ఛమైన నీటితో, కమలాలు, నీలపువ్వులు, హంసలు, ఇతర జలచర పక్షులతో నిండిపోయి, పరిమళభరిత పుష్పాలతో అలంకరించబడింది. కమలాల తాడులు తేనెటీగల తాకిడితో మెరుస్తూ, నీటిలో ఉదయించే సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తున్నాయి." "చక్రవాక పక్షులతో ఎప్పుడూ నిండిపోయి, అడవి ఒడిలోని పర్వత శిఖరాల్లో ఏనుగులు, జింకలు నీటి కోసం సంచరిస్తూ, ఈ ప్రాంతాన్ని మరింత అందంగా మారుస్తున్నాయి. గాలిలో ఊగిసలాడే తరంగాలు కమలాలను తాకి, అవి మరింత ప్రకాశవంతంగా కనిపిస్తున్నాయి, లక్ష్మణా!" "వైదేహిని, కమలపత్రాల్లాంటి విశాలమైన కళ్ల సీతను చూడకపోతే, నాకు ఈ జీవితం ఇష్టం లేదు. ఆశ్చర్యంగా ఉంది, ఈ కామం ఎంత విధ్వంసకరంగా ఉందో! ఆమె లేని ఈ వసంతంలో, పుష్పిత వృక్షాలు మళ్లీ నా మనసును బాధతో నింపుతున్నాయి. ఆమెతో ఉన్నప్పుడు నాకు ఆనందాన్ని ఇచ్చిన ప్రతిదీ, ఇప్పుడు ఆమె లేకుండా నన్ను బాధపెడుతోంది." "లక్ష్మణా! నేను కమలపు మొగ్గలను, ఆకులను చూస్తూ, అవి సీత కళ్లలా ఉన్నాయేమోనని చూస్తున్నాను. గాలి, కమలాల తాడుల పరిమళంతో కలిసిపోయి, చెట్ల మధ్యలో ప్రవహిస్తూ, సీత ఊపిరిలా, మృదువుగా, మోహనంగా అనిపిస్తోంది." "సుమిత్రా కుమార! పాంపా పర్వతాల దక్షిణ శిఖరాలపై పుష్పితమైన కర్ణికర వృక్షాలను చూడు. ఈ పర్వతాధిపతి, ఖనిజాలతో సుసంపన్నంగా ఉండి, గాలి తాకిడితో అద్భుతమైన ధూళిని వెదజల్లుతోంది. పర్వతాల శిఖరాలపై, ఆకులేని, పుష్పాలతో ఎర్రగా ముద్దుగా మెరిసే కింశుక వృక్షాలు ప్రతిదిక్కునా ప్రకాశిస్తున్నాయి." "పాంపా తీరల్లో జాజి, మల్లిక, కమలం, మందార వంటి వృక్షాలు తేనె పరిమళంతో నిండిపోయి, పుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి. వసంతంలో వికసించే కేతకి, సిందువార, మాధవీలతలు, మల్లికలు ఎక్కడ చూసినా వికసిస్తున్నాయి. చిరిబిల్వ, మధుక, వంజుల, బకుల, చంపక, తిలక, నాగవృక్షాలు—all blooming—అన్ని వికసిస్తూ ప్రకృతి సౌందర్యాన్ని పెంపొందిస్తున్నాయి." "పద్మక వృక్షాలు, నీలి పువ్వుల అశోకాలు, సింహపు అరువల్లా పసుపు రంగులో మెరుస్తున్న లోధ్రవృక్షాలు పర్వతాలపై నిలబడి ఉన్నాయి. అంకోల, కురంట, చూర్ణక, పారిభద్ర, మామిడి, పాటల, కోవిదార వృక్షాలు—all in blossom—పుష్పాలతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి." "ముచుకుంద, అర్జున వృక్షాలు పర్వత శిఖరాల్లో కనిపిస్తున్నాయి. కేతక, ఉదాల, శిరీష, శింశప, ధవ వృక్షాలు కూడా వికసిస్తున్నాయి. శాల్మలి, కింశుక, ఎర్ర కురబక, టినిష, నక్తమాల, గంధపు చెక్క, స్యందన—all these trees—పుష్పాలతో నిండిపోయి ఉన్నాయి." "హింతాల, తిలక, నాగవృక్షాలు—all blossoming—పుష్పిత లతలు వాటిని అలంకరిస్తూ, పుష్పాల తలాలతో చేర్చుకున్నాయి. సౌమిత్రీ! పాంపా ప్రాంతంలో ఎన్నో అందమైన చెట్లు గాలి తాకిడితో ఊగుతూ, దగ్గరగా నిలబడి ఉన్నాయి." "వెల్లువెత్తిన లతలు, మత్తులో ఉన్న రాజకుమార్తెల్లా, చెట్టు నుంచి చెట్టుకు, పర్వతం నుంచి పర్వతానికి, అడవి నుంచి అడవికి ప్రయాణిస్తున్నాయి. అనేక పరిమళాలతో సంతృప్తిచెందినట్టు గాలి ఊదుతోంది. కొన్ని చెట్లు పుష్పాలతో నిండిపోయి, తేనె పరిమళాన్ని వెదజల్లుతున్నాయి." "కొన్ని చెట్లు మొగ్గలతో నిండిపోయి, ముదురు రంగులో కనిపిస్తున్నాయి. 'ఇది తాజా, ఇది మధురమైనది, ఇది పూర్తిగా వికసించింది' అని అనిపిస్తోంది. తేనెటీగలు ప్రేమతో పుష్పాల్లో మునిగి, మళ్లీ దాచుకుని, ఇంకొక చెట్టుకు వెళ్తున్నాయి. పాంపా తీరం వెంట తేనెటీగలు చెట్టు నుంచి చెట్టుకు తిరుగుతూ తేనె కోసం సంచరిస్తున్నాయి." "ఇక్కడ నేలపై స్వయంగా పడిన పుష్పరాశులతో, రాయి మంచాల్లా విశ్రాంతికి అనుకూలంగా మారింది. సౌమిత్రీ! పర్వతాల శిఖరాల్లో రాళ్లు, వివిధ రంగుల పుష్పాలతో విస్తీర్ణంగా, బంగారు ఎరుపు రంగులో మెరుస్తున్నాయి." "చూడుము, సౌమిత్రీ! చల్లని కాలంలో చెట్లు పుష్పిస్తూ, పరస్పరం తాకినట్టు వికసిస్తున్నాయి. తేనెటీగల గుంజనతో నిండిపోయిన చెట్లు, పరస్పరం పిలుచుకుంటున్నట్టు కనిపిస్తున్నాయి. వాటి శాఖలు పుష్పాలతో అలంకరించబడి, అత్యంత ప్రకాశవంతంగా మెరుస్తున్నాయి, లక్ష్మణా!" ఇలా రాముడు, పాంపా తీరం, అడవి, పర్వతాలు, పుష్పాలతో నిండిన ప్రకృతి అందాన్ని చూస్తూనే, తన మనసులో సీత కోసం తపిస్తూ, తన ప్రేమ, బాధ, ఆశలతో లక్ష్మణునితో మాట్లాడుతూ సాగిపోయాడు.