లక్ష్మణా, ఈ అడవిలో ఎక్కడ చూసినా పసుపు వస్త్రాలు ధరించిన మనుషుల్లా మెరుస్తున్న, పూర్తిగా వికసించిన కర్ణికార వృక్షాలు కనిపిస్తున్నాయి. వీటి మీద బంగారం పరచినట్లుగా ప్రకాశిస్తున్నాయి. వసంతకాలంలో, ఎన్నో పక్షులు కలసి అరుస్తున్న ఈ అడవి నా దుఃఖాన్ని మరింత పెంచుతోంది; సీతను కోల్పోయిన నేను, ఈ ఆనందాన్ని భరించలేను. కామం నన్ను కుదిపేస్తోంది, దుఃఖంలో మునిగి ఉన్నాను; ఆనందంగా పాడుతున్న కోయిల పిలుపు నా మనసును తికమక పెడుతోంది. ఈ హర్షభరిత కోయిల, లక్ష్మణా, ఈ అందమైన వన ప్రవాహంలో అరుస్తుంది; ప్రేమలో చిక్కుకుని, నన్ను మరింత బాధపెట్టుతుంది. ఒకప్పుడు, ఆశ్రమంలో ఉన్నప్పుడు, ఆ కోయిల పిలుపు వింటూ నా ప్రియమైన సీత ఆనందంగా నన్ను పిలిచింది; ఆమె హృదయం ముద్దుగా నిండిపోయింది. చూడు, చుట్టూ ఉన్న వృక్షాలు, పుష్పాలు, లతలు ఎన్నో రకాల పక్షులతో నిండిపోయాయి; ప్రతి ఒక్కటి వేరే వేరే రీతిలో పాటలు పాడుతున్నాయి. పక్షులు తమ జతలతో కలసి ఆనందంగా గుంపుల్లో మెలగుతున్నాయి, లక్ష్మణా; తేనెటీగల రాజు కూడా ఆనందంగా ఉంది, వారి స్వరాలు మధురంగా వినిపిస్తున్నాయి. ఈ నదీ తీరంలో, పక్షుల గుంపులు హర్షంగా ఉన్నాయి; కోయిలల అరుపు, మగ కోకిలల పాటలు గాలి నిండా వినిపిస్తున్నాయి. ఈ వృక్షాలు, నా మనసులో ప్రేమాగ్ని రగిలిస్తాయి; అశోక వృక్షపు పుష్ప గుచ్చులు అగ్నికణాల్లా మెరుస్తున్నాయి, తేనెటీగల మధుర గానం వాయువులో మారుమోగుతోంది. వసంత కాలంలో, ఎరుపు తలాల కొత్త ఆకులతో, ఈ అగ్ని నన్ను కాల్చేస్తుంది; ఎందుకంటే, ఆమెను—సున్నితమైన కంటిపొడులు, అందమైన కేశాలు, మృదువైన మాటలు కలిగిన సీతను—నేను చూడటం లేదు. ఆమెను చూడకపోతే, లక్ష్మణా, నాకు జీవితం వ్యర్థంగా అనిపిస్తోంది; ఈ సీజన్, ఇంత అందంగా, ప్రకాశంగా ఉంది, కానీ అది సీత కోసం మాత్రమే. వనంలో, కోకిలల అరుపుతో నిండిన ఈ వనము, నా ప్రియమైన సీత కోసం అలంకరించబడింది, లక్ష్మణా; వసంత గుణాలు, ప్రేమ తపన వల్ల, మరింత పెరుగుతున్నాయి. ఈ దుఃఖాగ్ని, నేను ఈ అందమైన వృక్షాలను చూస్తూ, సీతను చూడకపోతే, నన్ను త్వరలోనే కాల్చేస్తుంది. నా లోపల నుండి పుట్టిన ఈ దుఃఖం, మరింత పెరుగుతుంది; సీతను చూడకపోవడం నా బాధను ఇక్కడ పెంచుతోంది. వసంతకాలం, కనిపించదగినదే అయినా, చెమట, తపనతో కలిసిపోయింది; ఆ మృగనయన సీత, ఆందోళన, దుఃఖం వల్ల నన్ను బాధపెడుతోంది. చైత్ర వనంలో వీచుతున్న కఠోర గాలి, నన్ను బాధపెడుతోంది, లక్ష్మణా; చూడూ, నెమళ్లు మెరుస్తూ, ఇక్కడ అక్కడ నాట్యం చేస్తున్నాయి. గాలి తాకిన నెమళ్ళు రెక్కలు స్ఫటిక కిటికీల్లా మెరుస్తున్నాయి; నెమళ్లు, నెమళ్ల జతలతో కలసి, ప్రేమతో మునిగి నాట్యం చేస్తున్నాయి. నాకు, ప్రేమలో మునిగిన నాకైతే, ఈ దృశ్యాలు నా తపనను మరింత పెంచుతున్నాయి; చూడూ లక్ష్మణా, నెమళ్లు నాట్యం చేస్తే, నెమళ్ళు కూడా పక్కన నాట్యం చేస్తుంది. ప్రేమలో బాధపడుతున్న ఆ నెమళ్లు, తన జతను పర్వత శిఖరంపై అనుసరిస్తుంది; అలాగే, నెమళ్లు తన ప్రియమైనదాన్ని హృదయంతో వెంబడిస్తుంది. తన అందమైన రెక్కలను విస్తరించి, అరుపుతో ఎగిరిపోతున్న నెమళ్లు, తన ప్రియమైనదాన్ని ఈ అడవిలో రాక్షసుడు అపహరించలేదు. అందుకే, అతను తన ప్రియమైనదాన్ని ఈ సంతోషభరిత వనంలో నాట్యం చేస్తూ ఆనందిస్తున్నాడు; కానీ నాకు, ఈ పుష్ప కాలంలో ఆమె లేకుండా జీవించడం అసహ్యంగా ఉంది. చూడూ, లక్ష్మణా, ఇతర జాతులలో కూడా ప్రేమ తపన ఎలా రగిలిపోతుందో; ఆ నెమళ్లు తన జతను ఆకర్షణతో దగ్గరికి వస్తోంది. ఆమె అపహరించబడకపోతే, నా విశాల నేత్రాల జనకి కూడా, ప్రేమతో నన్ను చేరుకునేది. చూడూ లక్ష్మణా, ఈ పుష్పాలు నాకు వ్యర్థంగా ఉన్నాయి; చలికాలం తర్వాత, అడవులు పుష్పాలతో నిండిపోయినా, నాకు ఫలితం లేదు. వృక్షాల అందమైన పుష్పాలు, ఎంత అందంగా ఉన్నా, తేనెటీగల గుంపులతో కలిసి నేలపై వ్యర్థంగా పడిపోతున్నాయి. పక్షులు ఆనందంగా గుంపుల్లో పాటలు పాడుతూ, ఒకదానికొకటి పిలుస్తున్నట్లు వినిపిస్తోంది; వారి అరుపులు నా తపనను రగిలిస్తున్నాయి. వసంతకాలం, నా ప్రియమైనదానికి ఉన్న చోట కూడా వచ్చి ఉంటే, సీత కూడా నాతో పాటు, దుఃఖంతో, బలహీనంగా ఉంటుందని అనిపిస్తోంది. అయితే, వసంతం ఆమె ఉన్న చోటను తాకదు; నా లేకుండా, ఆ నీల నేత్రాల సీత ఎలా భరించగలదు? లేదా, వసంతం ఆమె దగ్గరికి కూడా వచ్చి ఉంటే, ఆ సుందర నడుము కలిగినదాన్ని, ఇతరులు తిరస్కరిస్తే, ఆమె ఏమి చేస్తుంది? నా ప్రియమైనదాన్ని—నీల వర్ణం, కమల నేత్రాలు, మృదువైన మాటలు—వసంతం వచ్చినప్పుడు, ఆమె తన ప్రాణాన్ని విడిచివేస్తుందని అనిపిస్తోంది. నా హృదయంలో ఒక నిశ్చయమైన భావన ఉంది: సీత, నైతికంగా నిబద్ధమైన ఆమె, నా లేకుండా ఉండలేను. వైదేహి ప్రేమ నాకే స్థిరంగా ఉంది; నా ప్రేమ కూడా సీతకు అన్ని విధాలా స్థిరంగా ఉంది. పుష్పాలతో నిండిన ఈ గాలి, మృదువుగా, చల్లగా తాకినా, నా ప్రియమైనదాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ, నాకు అగ్నిలా అనిపిస్తోంది. ఒకప్పుడు, సీతతో ఉన్నప్పుడు, ఈ గాలి ఎంతో ఆనందాన్ని ఇచ్చింది; ఇప్పుడు, ఆమె లేకుండా, అది నాకు దుఃఖాన్ని మాత్రమే ఇస్తోంది. ఆమె లేకుండా, ఆ పక్షి, కాకి, వృక్షంపై కూర్చొని ఆనందంగా అరుస్తోంది. ఆ పక్షి, వైదేహికి ద్వారపాలిగా ఉంది; కానీ ఆ పక్షి, విశాల నేత్రాల సీతను నాకు దగ్గర చేస్తుంది. చూడూ, లక్ష్మణా, వనంలో మదనంతో నిండిన శబ్దం వినిపిస్తోంది; పక్షులు వికసించిన వృక్షాలపై పాటలు పాడుతున్నాయి. గాలి ఈ తిల వృక్షపు పుష్ప గుచ్చులను చల్లిపోస్తోంది; తేనెటీగ అకస్మాత్తుగా దగ్గరకు వస్తోంది, ప్రేమతో ఆకర్షితమైన ప్రియమైనదాన్ని చేరినట్లుగా. ఈ అశోక వృక్షం, ప్రేమికులకు ప్రియమైనది, నా ముందు నిలిచి, తన గాలి తాకిన పుష్ప గుచ్చులతో నన్ను బెదిరిస్తున్నట్లుగా, నా దుఃఖాన్ని పెంచుతోంది. చూడూ, లక్ష్మణా, మామిడీ వృక్షాలు పుష్పాలతో నిండిపోయి, గాలి ఆటలో ఆనందంగా ఉన్నాయి; పసుపు గంధాన్ని పూసుకున్న పురుషుల్లా, ప్రేమతో మునిగి మెరుస్తున్నాయి.