రాముడు తన సహోదరుడు లక్ష్మణునితో సహా ఆ అందమైన పర్వతపు మైదానాల్లో ప్రవేశించాడు. అక్కడ గాలివీచే వేగానికి కలకలలాడుతున్న అనేక వనవృక్షాలు తమ పుష్పాలను భూమిపై చల్లుతున్నవి. "సౌమిత్రీ! చూడు, ఈ రాకాసి గాలి ఎక్కడ చూసినా, వృక్షాలపై తగిలి, పడ్డ పువ్వులను, పడుతున్న పువ్వులను, ఇంకా చెట్లపై ఉన్నవాటిని ఆడుకుంటున్నట్లుంది," అని రాముడు చెప్పాడు. వృక్షాలపై విరివిగా వికసించిన కొమ్మలను గాలి ఊపుతున్నప్పుడు, ఆ పువ్వుల మధ్య తేనెటీగలు గుంపులుగా మధురమైన గానంతో మోగుతున్నాయి. మత్తెక్కిన కోయిలలు తమ మధురమైన స్వరాలతో అరుస్తూ, పర్వత గుహలలోంచి వచ్చే గాలి వృక్షాలను నాట్యమాడిస్తున్నట్లుంది, అది పాటల్లా వినిపిస్తుంది. ఈ గాలి అన్ని వైపులా వృక్షాలను బలంగా ఊపుతుంటే, వాటి కొమ్మలు పరస్పరం చుట్టుకొని, ఒకదానిలో ఒకటి కలిసిపోయినట్లు కనిపిస్తున్నాయి. చంద్రచందన సుగంధంతో చల్లగా, మృదువుగా తాకే ఈ గాలి పవిత్రమైన పరిమళాన్ని తీసుకువస్తూ, అలసటను తొలగిస్తోంది. వనంలో తేనె పరిమళంతో కూడిన వృక్షాలు గాలికి ఊగిపోతూ, తేనెటీగలు మధురంగా గానమాడుతుండగా, ఆ చెట్లు అరుస్తున్నట్లుగా అనిపిస్తోంది. పర్వత శిఖరాలు అందమైన పుష్పాలతో అలంకరించబడి, గొప్ప వృక్షాలతో చుట్టుముట్టబడి, అద్భుతంగా దర్శనమిస్తున్నాయి. పుష్పాలతో నిండిన, గాలిలో ఊగిపోతున్న, తేనెటీగలతో అలంకరించబడిన చెట్లు, ఎవరో వాటి గురించి పాటలు పాడుతున్నట్లుగా కనిపిస్తున్నాయి. "లక్ష్మణా! చూడు, ఇక్కడ చుట్టూ అన్ని కర్ణికార వృక్షాలు పూర్తిగా పుష్పించాయి. ఇవి పసుపు వస్త్రాలు ధరించినవారు, బంగారంతో ముస్తాబైనవారు లాగా మెరిసిపోతున్నాయి," అని రాముడు పేర్కొన్నాడు. "ఈ వసంతం, సౌమిత్రీ, ఎన్నో పక్షుల స్వరాలతో మారుమోగుతోంది. కానీ నాకు సీత లేకపోవడం వల్ల ఈ వసంతం నా దుఃఖాన్ని మరింత పెంచుతోంది. కోరిక నన్ను పీడిస్తోంది, దుఃఖంలో మునిగిపోయిన నన్ను ఆ హర్షభరిత కోయిల గానం పిలుస్తోంది. ఈ కోయిల, లక్ష్మణా, ఈ అందమైన వననదిలో అరుస్తుంది. ప్రేమ తాకిన నా హృదయాన్ని మరింత బాధిస్తోంది. ఒకప్పుడు, ఆశ్రమంలో ఉండగా, ఆ కోయిల అరుపు వినగానే నా ప్రియమైన సీత సంతోషంగా నన్ను పిలిచేది, ఎంతో ఆనందపడేది. చూడు, చుట్టూ చెట్లు, పొదలు, లతలు ఎన్నో రకాల పక్షులతో నిండిపోయాయి. అవి తమతమ జతలతో కలసి, గుంపులుగా సంతోషంగా ఉన్నాయ్, సౌమిత్రీ! తేనెటీగల రాజు సైతం మధురమైన స్వరంతో ఆనందంగా ఉన్నాడు. ఈ నది తీరంలో కోయిలల అరుపులతో, మగ కోకిలల పాటలతో, పక్షుల గుంపులు ఉల్లాసంగా ఉన్నాయి. ఈ చెట్లు, ప్రేమాగ్ని నాలో రగుల్చుతున్నాయి. అశోకవృక్షాల పుష్పగుచ్ఛాలు నిప్పురవ్వల్లా ఎర్రగా మెరుస్తున్నాయి, తేనెటీగల గానం ప్రతిధ్వనిస్తోంది. వసంత ఋతువు కొత్త ఎర్రని ఆకులతో రగిలే అగ్నిలాంటిది, సీతను చూడని నేను దాన్ని తట్టుకోలేను. ఆమె మృదులమైన కంటి రెప్పలు, సొగసైన జుట్టు, మృదుస్వరంతో మాట్లాడే ఆవిడ కనిపించకపోతే, నా జీవితం వ్యర్థమే, సౌమిత్రీ! ఈ అందమైన ఋతువు ఆమె కోసమే. ఈ కోకిలల అరుపులతో మారుమోగుతున్న వనం నా ప్రియమైన సీత కోసం అలంకరించబడింది, దోషరహితుడా! ప్రేమ తాపత్రయంతో పుట్టిన వసంత లక్షణాలు మరింత పెరిగిపోతున్నాయి. ఆ స్త్రీని చూడక, ఈ అందమైన చెట్లను చూస్తూ ఉండగా, నా దుఃఖాగ్ని నన్ను త్వరలో దహించేస్తుంది. నా లోపల పుట్టిన ఈ దుఃఖం ఇంకా పెరుగుతూనే ఉంది; వైదేహిని చూడకపోవడం వల్ల నా బాధ ఎక్కువవుతోంది. ఈ వసంతం, కనిపిస్తున్నా, చెమట, తాపత్రయం కలిగి ఉంది. ఆ మృగనయన సీత, ఆందోళన, దుఃఖంతో నన్ను మరింత బాధిస్తోంది. చైత్రవనపు క్రూరమైన గాలి నన్ను బాధిస్తోంది, సౌమిత్రీ! చూడు, నెమళ్లు ఇక్కడ అక్కడ నాట్యం చేస్తూ మెరిసిపోతున్నాయి. గాలి ఊపుతున్న రెక్కలతో, క్రిస్టల్ కిటికీల్లా మెరిసే నెమళ్లు, తమ జతలతో చుట్టుముట్టబడి, ప్రేమతో మునిగిపోయి ఉన్నాయ్. నన్ను ప్రేమతో మునిగిపోయిన నన్ను ఈ దృశ్యాలు మరింత కోరికతో నింపుతున్నాయి. చూడు లక్ష్మణా, నెమలి నాట్యం చేస్తుంటే, నెమలిపిల్ల కూడా పక్కనే నాట్యం చేస్తోంది. ఈ నెమలిపిల్ల ప్రేమతో బాధపడుతూ తన జతను పర్వతపు దిగువన అనుసరిస్తోంది; అలాగే నెమలి తన ప్రియమైనవారిని హృదయంతో వెంబడిస్తున్నాడు. తన అందమైన రెక్కలను విస్తరించి, అరుపులతో వ్యంగ్యంగా వినిపిస్తూ, ఆ నెమలిపిల్లను ఈ అరణ్యంలో రాక్షసుడు అపహరించలేదు కనుక, నెమలి తన ప్రియమైన జతతో ఆనందంగా నాట్యం చేస్తున్నాడు. కానీ నేను, ఈ పుష్పకాలంలో ఆమె లేకుండా జీవించడం అసహ్యంగా ఉంది. "లక్ష్మణా, చూడు, ఇతర జాతుల జీవులలో కూడా ప్రేమ తాపత్రయం ఎలా ఉద్రేకిస్తోంది. ఈ నెమలిపిల్ల తన జతను కోరికతో చేరుతోంది. నా విశాలకంటి జనకాతనయ అయిన సీతను అపహరించకపోతే, ఆమె కూడా ప్రేమతో నన్ను చేరేది. లక్ష్మణా, ఈ పువ్వులు నాకు వ్యర్థమే. చలి కాలం తర్వాత, అడవులు పుష్పాలతో నిండిపోయినా, నాకు ఫలితం లేదు. చెట్లపై అద్భుతమైన పువ్వులు మెరిసిపోతున్నా, అవి తేనెటీగలతో కలిసి భూమిపై వ్యర్థంగా పడిపోతున్నాయి. పక్షులు గుంపులుగా ఆనందంగా పాడుకుంటూ, పరస్పరం పిలుచుకుంటున్నాయి. వాటి అరుపులు నా కోరికను రెచ్చగొడుతున్నాయి. వసంతం నా ప్రియమైనవారి వద్ద కూడా వచ్చినట్లయితే, సీత కూడా నాతోపాటు దుఃఖంతో బాధపడుతుందనిపిస్తోంది. అయితే, వసంతం ఆమె ఉన్న చోటికి చేరదు; ఆ ముద్దుగుమ్మ సీత నన్ను లేకుండా ఎలా తట్టుకోగలదు? లేదా, వసంతం అక్కడికి వచ్చిందనుకుంటే, ఆ సుందర నితంబవతి ఇతరులవల్ల అపహాస్యం పొందుతూ ఏమి చేస్తుంది? నా ప్రియమైన, నలుపు చర్మం కలిగి, కమలనేత్రాలు గల, మృదుస్వరంతో మాట్లాడే సీత వసంతం రాగానే ప్రాణాలు వదిలేస్తుందేమో. నా హృదయంలో ఒక నిశ్చితమైన భావన కలుగుతోంది—ధర్మపరాయణమైన సీత, నా లేకుండా ఉండలేను.