కబంధుని గొప్ప శరీరం, నెయ్యి ముద్దలా కనిపిస్తూ, నెయ్యి కరిగినప్పుడు మంటలు నెమ్మదిగా దాన్ని తినివేశాయి. ఆ మంటలపై నుంచి కబంధుడు వేగంగా లేచి, పొగలేని అగ్నిలా, ధూళి పట్టని వస్త్రాలు ధరించి, దివ్య మాలలు అలంకరించుకొని, అపార బలాన్ని కలిగి కనిపించాడు. అతడు వేగంగా మంటలపై నుంచి దూకి, ప్రకాశవంతంగా, spotless attire లో, ఆనందంగా, ప్రతి అవయవాన్ని అలంకరించుకొని, వెలుగుతో మెరిపించాడు. అతడు ఇప్పుడు అద్భుతమైన, హంసలను జోడించిన వైమానిక రథంలో నిలబడి, తన కీర్తితో, మహా ప్రకాశంతో, పదివైపులా వెలుగు పరచాడు. ఆకాశంలో కదులుతూ, కబంధుడు రామునికి ఇలా అన్నాడు: ‘‘రాఘవా, నేను నిజంగా చెప్పబోతున్నాను, నీకు సీతను తిరిగి పొందే మార్గాన్ని విను.’’ ‘‘రామా, ఈ లోకంలో అన్ని విషయాలు ఆరంభించి, పదవ భాగం ద్వారా పరీక్షించబడతాయి; పదవ భాగం సేవించబడుతుంది. నువ్వు, లక్ష్మణుడితో కలిసి, పదవ భాగాన్ని చేరావు, కానీ అది లోపించింది; అందుకే నీకు దురదృష్టం కలిగింది, నీ భార్యపై జరిగిన అపచారం జరిగింది. అందుకే, నువ్వు తప్పకుండా చర్య తీసుకోవాలి, మిత్రులలో ఉత్తముడా; చర్య తీసుకోకుండా, నేను ఎంత ఆలోచించినా, నీ విజయం కనిపించడం లేదు.’’ ‘‘రామా, విను, నేను చెబుతాను: సుగ్రీవుడు అనే వానరుడు ఉన్నాడు, అతని సహోదరుడు, కోపంతో ఉన్న వాలి, ఇంద్రుని కుమారుడు, అతన్ని రాజ్యం కోసం బహిష్కరించాడు. సుగ్రీవుడు, ఆత్మనిగ్రహంతో, వీరుడిగా, నాలుగు వానరులతో, Pampā సరిహద్దుల్లో ప్రకాశించే, ఋష్యమూక అనే మహా పర్వతంపై నివసిస్తున్నాడు.’’ ‘‘ఆ వానరుల రాజు, సత్యానికి నిలబడిన, అపార ప్రకాశాన్ని కలిగి, వినయంతో, ధృడంగా, జ్ఞానంతో, గొప్పవాడుగా ఉన్నాడు. నైపుణ్యం, ధైర్యం, ప్రకాశం, గొప్ప బలం, శక్తిని కలిగి, అతని సహోదరుడు రాజ్యం కోసం అతన్ని బహిష్కరించాడు.’’ ‘‘సీతను వెతకడంలో అతడు నీ మిత్రుడిగా, సహాయకుడిగా ఉంటాడు; నిశ్చయంగా, రామా, దుఃఖంతో నీ మనస్సును కలవరపరచుకోకు. ఇది తప్పకుండా జరగాల్సిందే, వేరేలా ఉండలేదు; ఇక్ష్వాకువులలో శ్రేష్ఠుడా, కాలాన్ని అధిగమించడం కష్టమే.’’ ‘‘వీరుడా, ఇక్కడినుంచి త్వరగా సుగ్రీవుని వద్దకు వెళ్లి, అతన్ని నీ మిత్రుడిగా చేసుకో, రాఘవా, నేడు వెళ్లి అతని స్నేహాన్ని పొందు. మిత్రత్వం కోసం అతని వద్దకు చేరుకో, అగ్ని వెలుగుతున్నట్లు; వానరుల అధిపతి సుగ్రీవుని నిర్లక్ష్యం చేయకు.’’ ‘‘అతడు కృతజ్ఞుడు, ఏ రూపంలోనైనా మారగలడు, మిత్రులను వెతుకుతున్నాడు, శక్తివంతుడు; నేడు, మీరు ఇద్దరూ అతడు కోరిన కార్యాన్ని సాధించగలరు. విజయమైనా, అపజయమైనా, బేరుల రాజు కుమారుడు నీ కోరికను నెరవేర్చడానికి ప్రయత్నిస్తాడు; Pampā వద్ద, అప్రమత్తంగా, సంచరిస్తున్నాడు.’’ ‘‘సూర్యుని కుమారుడు, వాలి వల్ల దుర్మార్గంగా నష్టపోయి, ఋష్యమూకపై ఆయుధాలు విడిచి, వానరుల అధిపతిగా నివసిస్తున్నాడు. రాఘవా, నీ సత్యంతో, ఆ అడవిలో నివసించే వానరుని మిత్రుడిగా చేసుకో; అతడు వానరులలో శ్రేష్ఠుడు, ప్రతి ప్రదేశాన్ని పూర్తిగా తెలుసు.’’ ‘‘ఈ లోకంలో, మానవ మాంసాన్ని తినేవారిని కూడా అతడిని మించిపోయే నైపుణ్యం ఉంది; రాఘవా, లోకంలో అతడికి తెలియని విషయమే లేదు. వేల కిరణాల సూర్యుడు వెలిగేంతవరకు, నదులు, విశాల పర్వతాలు, పర్వత కోటలు, గుహలు అన్నింటిని అతడు వెతుకుతాడు.’’ ‘‘వానరులతో కలిసి, నీ భార్యను కనుగొంటాడు; రాఘవా, అతడు బలమైన శరీరాలు కలిగిన వానరులను పంపిస్తాడు. సీతను వెతకడానికి, అన్ని దిశల్లో వానరులను పంపిస్తాడు; రాక్షసుడు రావణుని నివాసంలో మైథిలీని వెతకడానికి ప్రయత్నిస్తాడు.’’ ‘‘నీ నిర్దోషమైన ప్రియమైనది మేరు పర్వతంపై ఉన్నా, లేదా పాతాళంలో దాగి ఉన్నా, వానరులలో వృషభుడు రాక్షసులను సంహరిస్తాడు, ఆమెను నీ వద్దకు తీసుకొస్తాడు.’’ ‘‘ఇప్పుడు, వాల్మీకి రామాయణం, అరణ్యకాండలో, అరవై మూడవ సర్గను విను.’’ ‘‘రామునికి సీతను వెతకడానికి మార్గాన్ని చూపించిన కబంధుడు, వివేకంతో, మళ్లీ మాట్లాడాడు: ‘‘రామా, ఇది శుభమైన మార్గం; పశ్చిమ దిశను చూస్తూ, పుష్పించే, అందంగా కనిపించే వృక్షాలు ఇక్కడ నిలబడ్డాయి.’’ ‘‘ఇక్కడ జంబూ, ప్రియాల, పలకాయ, వట, అత్తి, తిందుక, అశ్వత్థ, కర్ణికార, మామిడి, ఇంకా ఇతర వృక్షాలు పెరిగాయి.’’ ‘‘ఇక్కడ నాగ వృక్షాలు, తిలక, రాత్రిపూలు, నీల అశోక, కదంబ, పుష్పించే గంధపుష్ప వృక్షాలు ఉన్నాయి.’’ ‘‘ఇక్కడ అగ్నిలా మండే అశోకాలు, లోతుగా ఎరుపు రంగులో ఉన్న పరిభద్రక వృక్షాలు; వాటిని ఎక్కి, లేదా బలంగా ఊడదీసి, నేలపై పడేసి—’’ ‘‘—మీరు వాటి ఫలాలను తినవచ్చు, అవి అమృతరసం లాంటివి, తరువాత ముందుకు సాగండి.’’ ‘‘దాని తర్వాత, కకుత్స్థ వంశ శ్రేష్ఠుడా, మరో అడవి ఉంది; అక్కడ పుష్పించే వృక్షాలు, ఉత్తర కురవ గోవులా, నందనవనాన్ని పోలి ప్రకాశిస్తాయి.’’ ‘‘అక్కడ, చైత్రరథ వనంలో ఉన్నట్టు, అన్ని ఋతువులు ఉన్నాయి; వృక్షాలు, ఫలాలతో నిండిన, విశాలమైన కాంపీలతో, అన్ని చోట్ల ప్రకాశిస్తాయి.’’ ‘‘అక్కడ, వర్షమేఘాలు, పర్వతాలను పోలిన వృక్షాలు, అన్ని చోట్ల ఉన్నాయి; వాటిని ఎక్కి, లేదా సులభంగా ఊడదీసి, నేలపై పడేసి—’’ ‘‘లక్ష్మణుడు నీకు అమృతరసంలాంటి ఫలాలను ఇస్తాడు; మీరు ఇద్దరూ పర్వతాల నుంచి పర్వతాలకు, అడవుల నుంచి అడవులకు సంచరిస్తారు.’’ ‘‘అంతకంటే, వీరులారా, మీరు Pampā అనే పద్మసరోవరాన్ని చేరుకుంటారు; అది గ్రావెల్ లేని, కలత లేని, సమంగా ఉన్న, రెడ్స్ లేని కొలను.’’ ‘‘రామా, దాని ఇసుక కొత్తగా ఏర్పడినది, పద్మాలు, నీరజాలు అలంకరించాయి; అక్కడ హంసలు, ముంచే పక్షులు, సరసులు, కుర్లులు ఉన్నాయి, రాఘవా.’’ ‘‘వారు Pampā నీటిలో మధురమైన స్వరాలతో పాడుతారు; మానవులను చూసినా భయపడరు, హానికరం లేని, శుభప్రదమైన పక్షులు.’’ ‘‘మీరు ఆ పక్షులను తింటారు, అవి నెయ్యి ముద్దలను పోలిన పెద్దవి; ఎరుపు రంగులో ఉన్నవి, వంకర ముక్కు ఉన్నవి, అలాగే రెడ్స్ లో నివసించే చేపలు కూడా, రాఘవా.