రావణుడా, నీ రాజ్యంలో లేదా నగరంలో రాముడు శక్తిమంతుడు, ధర్మవంతుడు. అతడు ఎటువంటి అపరాధం చేయలేదు; నీవు ఎలా అతనికి అన్యాయం చేయగలిగావు? ఖరుడు, శూర్పణఖా కారణంగా జనస్థానానికి వచ్చి, తన హద్దులు దాటి, రామచంద్రుని చేతిలో నశించాడని నీవు తెలుసు. ఇక్కడ నిజంగా చెప్పు—రాముడు ఏ తప్పు చేశాడు? నీవు ప్రపంచానికి ప్రభువు అయినవాడి భార్యను అపహరించి, ఇలా వెళ్లిపోతున్నావు? వైదేహిని త్వరగా విడుదల చేయి; లేకపోతే ఆమె ఉగ్రదృష్టి నిన్ను కాల్చివేయగలదు—ఇంద్రుని వజ్రాయుధం వృత్రుని కాల్చినట్లుగా. నీవు గుర్తించలేదు, నీ వస్త్రపు అంచులో నీవు విషసర్పాన్ని కట్టుకున్నావు; మరణపు ఉచ్చు నీ మెడలో బిగించబడింది అని నీవు చూడలేదు. ఓ మృదువైనవాడా, మనిషిని అధికంగా బరువు పడకుండా మోయగలిగిన బరువునే మోయాలి; జీర్ణించగలిగిన, హాని కలిగించని ఆహారాన్నే తినాలి. ఏ పని చేయాలి, అది ధర్మాన్ని, కీర్తిని, శాశ్వత మహిమను ఇవ్వకుండా, శరీరానికి అలసటను మాత్రమే కలిగిస్తే? అరవై వేల సంవత్సరాలు, రావణా, నేను నా పితృపితామహుల నుండి వచ్చిన రాజ్యాన్ని న్యాయంగా నిర్వహించాను. నేను వృద్ధుడిని; నీవు యువకుడివి, ధనుస్సు, రథం, కవచంతో ఉన్నవాడివి. అయినా, నీవు వైదేహిని నన్ను చూస్తుండగా బలవంతంగా తీసుకోలేవు; న్యాయమూ, తర్కమూ కల వేదజ్ఞానాన్ని ఎవరూ తీసుకోలేనట్లుగా. ధీరుడివైతే, పోరాటం చేయు! ఒక క్షణం నిలచు రావణా; నీవు ఖరుడు మట్టికట్టినట్లే నేనూ నిన్ను పడగొడతాను. దైత్య, దానవులను అనేకసార్లు యుద్ధంలో సంహరించిన రాముడు, తపస్వి వేషంలో ఉన్న వాడు, త్వరలో నిన్ను యుద్ధంలో సంహరించబోతున్నాడు. నేను చేయగలిగేది ఏముంది, రాజకుమారులు దూరంగా ఉన్నారు; అయినా, నీవు త్వరలో వారి భయంతో నశించిపోతావు—ఇందులో సందేహం లేదు. నా ప్రాణం ఉన్నంతవరకు, ఈ మంగళమైన సీతను, పద్మనేత్రాలవారిని, రాముని ప్రియమైన రాణిని, నీవు తీసుకోలేవు. అయినా, ఆ మహాత్ముడికి, రామునికి, దశరథునికి ప్రియమైనదాన్ని నేను తప్పకుండా చేయాలి—నా ప్రాణాన్ని పణంగా పెట్టినా సరే. నిలచు! నిలచు! దశముఖుడా! ఒక క్షణం ఆగు రావణా. నీ రథం నుండి నీను కాయను తెగిన పండు వలె పడగొడతాను. నిశాచరా, యుద్ధం ద్వారా నా అతిథిసత్కారం అందిస్తాను. ఇప్పుడు వాల్మీకి రామాయణంలోని అరణ్యకాండలోని పంచదొమ్మిదవ సర్గను విను. జటాయువు ఇలా పలికిన తరువాత, రాక్షసుల రాజు రావణుడు, కోపంతో కన్నులు ఎర్రగా మారి, దహనమైన బంగారు కుండలులు ధరించి, పక్షిరాజు మీద ఉగ్రంగా దూసుకెళ్లాడు. ఆ మహాయుద్ధంలో ఇద్దరి మధ్య ఘోరమైన, గంభీరమైన పోరాటం జరిగింది—గాలితో ఆకాశంలో కలిసిన మేఘాలు వలె. పక్షిరాజు, రాక్షసుడు ఇద్దరూ రెక్కలు, మాలలతో అలంకరించబడి, రెండు గొప్ప పర్వతాల్లా పోరాడారు. రావణుడు తన ధనుస్సుతో, పదునైన బాణాలతో, భయంకరమైన బాణవర్షాన్ని జటాయువుపై కురిపించాడు. ఆ పక్షిరాజు జటాయువు, రావణుడి బాణాలను సహించాడు. తన శక్తివంతమైన, పదునైన పంజాలతో, జటాయువు రావణుడి శరీరాన్ని అనేకంగా గాయపర్చాడు. కోపంతో ఊగిపోయిన రావణుడు, మరణదండాల్లాంటి పదివేలు బాణాలను తీసుకుని, శత్రువును నశింపజేయాలని తపించాడు. ఆ బాణాలు, పూర్తిగా విడిచిన, నేరుగా వెళ్తున్న, పదునైన, భయంకరమైన రాయిముక్కల వలె, రావణుడు జటాయువును గాయపర్చాయి. రాక్షసుని రథంలో కన్నీటి కన్నులతో ఉన్న జానకిని చూసి, జటాయువు ఆ బాణాలను పట్టించుకోకుండా, రావణుడిపై దూసుకెళ్లాడు. ఆ మహాపక్షి తన పంజాలతో రావణుడి మణిమాలలతో అలంకరించబడిన ధనుస్సును, బాణాలను విరిగిపోయాడు. రావణుడు మరింత కోపంతో, మరో ధనుస్సును తీసుకుని, వందల, వేల బాణాలను జటాయువుపై వర్షించాడు. బాణాలతో కప్పబడిన జటాయువు, పక్షి తన గూడులోకి చేరినట్లుగా కనిపించాడు. జటాయువు తన రెక్కలతో ఆ బాణాలను తొలగించి, తన శక్తివంతమైన పంజాలతో రావణుడి గొప్ప ధనుస్సును విరిగాడు. తన రెక్కలతో రావణుడి అగ్నిలా మండుతున్న బాణవర్షాన్ని తొలగించాడు. రావణుడి వేగవంతమైన, దివ్యమైన, బంగారు కవచంతో అలంకరించబడిన, రాక్షస ముఖాల కలిగిన గుర్రాలను యుద్ధంలో జటాయువు పడగొట్టాడు. మూడు ధ్వజాలతో అలంకరించబడిన, స్వేచ్ఛగా నడిచే, అగ్నిలా మండుతున్న, మణిమణులతో అలంకరించబడిన రథాన్ని కూడా విరిగాడు. చంద్రుడు వలె వెలుగు వెలిగించే గొడుగును, పంకులను, వాటిని పట్టిన రాక్షసులను కూడా పడగొట్టాడు. తన గొంతుతో, జటాయువు రావణుడి రథసారధిని గొప్ప తలని కొట్టి, మళ్లీ తెగతీయాడు. రావణుడి ధనుస్సు విరిగింది, రథం నశించింది, గుర్రాలు, రథసారధి మృతిచెందారు; రావణుడు వైదేహిని చేతుల్లో పట్టుకుని నేలపై పడిపోయాడు. రావణుడు నేలపై పడిపోవడం చూసి, అతని వాహనాలు నశించి, దేవతలు, ఇతర జీవులు జటాయువును ప్రశంసిస్తూ “బాగుంది! బాగుంది!” అని అన్నారు. జటాయువు అలసిపోయి, వృద్ధుడిగా కనిపించగా, రావణుడు ఆనందంతో మైతిలిని పట్టుకుని మళ్లీ పైకి లేచాడు. జనకుని కుమార్తిని తన మడిలో పెట్టుకుని, తన వద్ద కత్తి మాత్రమే మిగిలి, అన్నీ నశించగా, రావణుడు వెళ్లిపోవడానికి సిద్ధమయ్యాడు. జటాయువు మళ్లీ లేచి, రావణుడిని అడ్డుకుని, గొప్ప ప్రకాశంతో ఈ మాటలు అన్నాడు...