జటాయువు, శక్తివంతమైన గద్దల రాజు, ఆకాశంలో మహేంద్రునితో సమానమైన, సముద్రాలను పరిపాలించే వరుణునితో పోల్చదగినవాడు, రావణుడిని ఎదుర్కొంటూ ఇలా అన్నాడు: "నేను జటాయువు, గద్దలలో అధిపతి, సమస్త జీవుల పాలకుడిని. రాముడు, దశరథుని కుమారుడు, సమస్త ప్రాణుల క్షేమాన్ని కోరే మహానుభావుడు. ఈ మహిళ, లోకనాథుడైన రామునికి ధర్మపత్నిగా ఉన్న సీత. నీవు ఆమెను అపహరించాలనుకుంటున్నావు. ధర్మపరాయణుడైన రాజు మరొకరి భార్యను ఎలా స్పర్శించగలడు? ప్రత్యేకంగా ఒక రాజు ఇతరుల భార్యలను రక్షించాలి, ఓ బలవంతుడా! పరస్త్రీపై ఆశ పడే ఈ నీచమైన మార్గం నుండి తిప్పుకుని వెళ్ళు. జ్ఞానులు ఇతరులు నిందించే కార్యాలను చేయరాదు. మన భార్యను ఎలా రక్షించాలో, అలాగే ఇతరుల భార్యలను కూడా రక్షించాలి. లాభం గానీ, కామం గానీ ఏదైనా కారణంగా—even scriptures specify not—ధార్మికులు ధర్మమార్గాన్ని తెలుసుకుంటారు, ఓ పులస్త్య వంశజా! రాజు, ధర్మం, కామం, అర్థం—ఇవి అత్యంత విలువైన నిధులు. రాజునుంచే ధర్మాధర్మాలు, సంపదలు వృద్ధి చెందుతాయి. నీవు స్వభావంలో చంచలుడు, దుర్మార్గుడివి, అయినా రాజ్యాన్ని ఎలా పొందావు? పాపాత్ముడు స్వర్గ రథాన్ని ఎక్కినట్టు నీవు అధికారం పొందావు. కామంలో నాటినదాన్ని తరిమివేయడం కష్టం—ధర్మమార్గం దుర్మార్గుని ఇంట్లో నిలువదు. నీ రాజ్యంలో గాని, నగరంలో గాని రాముడు ఏ దోషమూ చేయలేదు. మరి నీవు ఎందుకు అతనికి అపకారం చేస్తున్నావు? ఖరుడు శూర్పణఖ కారణంగా జనస్థానానికి వచ్చి, తన హద్దుల్ని దాటి, నిర్దోషుడైన రామచేత చంపబడ్డాడని నీవు చెప్పగలవా? నిజంగా చెప్పు, రాముడు ఏ తప్పు చేశాడు? నీవు లోకనాథుని భార్యను అపహరించి పోతున్నావు! వైదేహిని వెంటనే విడిచిపెట్టు. ఆమె కళ్లలోని అగ్ని నిన్ను దహించేస్తుంది—ఇంద్రుడు వృత్రాసురునిపై వజ్రాయుధంతో చేసినట్లు. నీవు నీ వస్త్రపు చివర విషసర్పాన్ని కట్టి పెట్టుకున్నావని తెలుసుకోవడం లేదు; మరణపు ఉరి నీ మెడలో బిగుసుకున్నదీ గమనించడం లేదు. ఓ మృదువైనవాడా, మానవునికి మోపగలిగిన భారమే మోశాలి; జీర్ణించగలిగిన ఆహారమే తినాలి. ధర్మం, కీర్తి, శాశ్వత ప్రతిష్ఠను ఇవ్వని, కేవలం శ్రమను మాత్రమే కలిగించే కార్యాన్ని ఎందుకు చేయాలి? రావణా! అరవై వేల సంవత్సరాలుగా నేను నా పితామహుల నుండి వచ్చిన రాజ్యాన్ని ధర్మబద్ధంగా పరిపాలిస్తున్నాను. నేను వృద్ధుడిని, నీవు యువకుడివి; ధనుస్సు, రథం, కవచంతో ఉన్నావు. అయినా, నీవు వైదేహిని నన్ను చూస్తుండగా తీసుకెళ్లలేవు. వైదేహిని బలవంతంగా తీసుకెళ్లడం నీ వశంలో లేదు. అది తార్కికంగా, న్యాయంగా స్థిరంగా ఉన్న వేదజ్ఞానాన్ని బలవంతంగా దొంగిలించడంలా అసాధ్యం. నిజంగా వీరుడివి అయితే, యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉండు! ఓ రావణా, ఓ దశముఖా, క్షణం ఆగు. ఖరుడు నేలపై పడిపోయినట్లు, నీవు కూడా హతుడవుతావు. దైత్య, దానవులను యుద్ధంలో ఎన్నోసార్లు సంహరించిన వాడు, మునివేషంలో ఉన్న రామచేత నీవు త్వరలోనే చంపబడతావు. నేను చేయగలిగేది ఏమీ లేదు; ఎందుకంటే యువరాజులు ఎక్కడికో వెళ్ళిపోయారు. అయినా, నీలోని భయంతో నీవు త్వరలో నశించిపోతావు—ఇందులో సందేహం లేదు. నేను బ్రతికున్నంతకాలం, రాముని ప్రియభార్య అయిన పద్మనేత్ర సీతను నీవు తీసుకెళ్లలేవు. అయినా, మహాత్ముడైన రాముని కోసం, దశరథుని కోసం—even if I lose my life—నేను నా వంతు కర్తవ్యాన్ని తప్పకుండా చేస్తాను. ఓ దశముఖా, ఆగు, ఆగు! క్షణం ఆగు రావణా! నీ ఉత్తమ రథం నుండి కాయపండు లాగ కింద పడేసే యుద్ధ ఆతిథ్యాన్ని నీకు ఇస్తాను, నిశాచరా! ఇంతగా జటాయువు హెచ్చరించగా, రాక్షసాధిపతి రావణుడు, కోపంతో కళ్లల్లో ఎర్రదనం మెరిపిస్తూ, బంగారు కుండలాలు మెరిపిస్తూ, గద్దల రాజు వైపు ఉగ్రంగా దూసుకెళ్లాడు. ఆ మహాయుద్ధంలో ఇద్దరి మధ్య ఘోరమైన ఘర్షణ మొదలైంది. అది గాలిలో మేఘాలు తాకినట్టు ఉధృతంగా మారింది. పక్షిరాజు జటాయువూ, రాక్షసుడు రావణుడూ, ఇద్దరూ రెక్కలతో, మాలలతో అలంకరించబడి, రెండు మహాపర్వతాల్లా ఎదురెదురుగా పోరాడారు. రావణుడు పదునైన బాణాలు, కటారి వంటి ఆయుధాలతో జటాయువుపై ఘోరమైన తుపాను వర్షంలా యుద్ధంలో వదిలాడు. ఆ పక్షిరాజు జటాయువు, రావణుడి బాణవర్షాన్ని ఎదుర్కొన్నాడు. శక్తివంతమైన తన గద్ద పంజాలతో రావణుని శరీరానికి ఎన్నో గాయాలు చేశాడు. కోపంతో మండిపడ్డ రావణుడు, మరణదండాల్లాంటి పది భయంకరమైన బాణాలను తీసుకొని, శత్రువు వినాశనాన్ని కోరుతూ ప్రయోగించాడు. ఆ పదునైన, నేరుగా ఎగిరే, రాయితో తాకినట్టు భయంకరమైన బాణాలతో రావణుడు జటాయువును గాయపరిచాడు. రాక్షసుని రథంలో కన్నీళ్ళతో ఉన్న జానకిని చూసిన జటాయువు, ఆ బాణాలను పట్టించుకోకుండా రాక్షసుని మీద దూకాడు. తన బలమైన పంజాలతో రత్నాలతొ అలంకరించబడ్డ రథాన్ని, బాణాలను ధ్వంసం చేశాడు. రావణుడు మరింత కోపంతో మరొక ధనుస్సు తీసుకొని, వందల, వేల బాణాలను వదిలాడు. బాణాలతో పూర్తిగా కప్పబడిన జటాయువు, తన గూడు చేరిన పక్షిలా కనిపించాడు. తన రెక్కలతో ఆ బాణ సముదాయాన్ని ఊడదీసి, మళ్లీ తన బలమైన పంజాలతో రావణుని గొప్ప ధనుస్సును విరిచేశాడు. తేజస్సు కలిగిన పక్షిరాజు, రావణుడు వేసిన అగ్నిలాంటి బాణ వర్షాన్ని తన రెక్కలతో ఊడదీసి, ధైర్యంగా రాక్షసుని ఎదుర్కొన్నాడు.