రావణుడు సీతను అపహరిస్తూ తీసుకెళ్తున్న దృశ్యం మధ్యలో, ఆమె తన మనస్సులో రాముడిని పరితాపంతో పిలిచింది: "ధర్మరక్షణకోసమే నీవు జీవితం, సుఖం, సంపదలను త్యాగం చేశావు రాఘవా! నీకు తెలియకుండానే, న్యాయబద్ధంగా కాకుండా నన్ను ఇలా తీసుకెళ్లడాన్ని చూడలేవా? నీతిని కాపాడే ధైర్యవంతుడవు కదా, శత్రువులను సంహరించేవాడవు కదా! ఇలాంటి దుష్టుడిని ఎందుకు శిక్షించడంలేదు? రావణుడిని ఎందుకు నిలిపివేయడం లేదు? దుష్టచర్య ఫలితం వెంటనే కనబడదు; పంటలు పండేందుకు సమయం పడితే, దుష్టకర్మలకు కూడా కాలమే కారణం. కాల ప్రభావంతో నీ మనస్సు మబ్బుగా మారి, నీవు ఈ పాపాన్ని చేసావు. ఇప్పుడు రాముని చేతిలో నీకు ఘోరమైన వినాశనం తప్పదు, ఇది నీ జీవితాంతమవుతుంది. ఇప్పుడేమో, కైకేయి మరియు ఆమె బంధువులు సంబరపడొచ్చు; ఎందుకంటే ధర్మపత్నిగా, ప్రతిష్ఠాత్మకుడైన రాముని భార్యను దుర్మార్గుడు అపహరిస్తున్నాడు. జనస్థానంలోని వికసిస్తున్న కర్ణికర వృక్షాలకు నేను మొక్కుతున్నాను—త్వరగా రామునికి చెప్పండి, రావణుడు సీతను అపహరిస్తున్నాడని! గోదావరి నదికి, అక్కడ గుంపులుగా ఉన్న హంసలు, తిత్తిరిలతో కూడిన నీటికి నమస్కరిస్తున్నాను—త్వరగా రామునికి చెప్పండి, రావణుడు సీతను అపహరిస్తున్నాడని! ఈ అరణ్యంలో నివసిస్తున్న దేవతలకు, వృక్షాల మధ్య ఉన్న వారికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను—నన్ను అపహరించారని నా భర్తకు తెలియజేయండి! ఇక్కడ ఉన్న అన్ని జంతువులకు, ఎలాంటి జాతికి చెందినవారైనా, నేను ఆశ్రయమిస్తున్నాను—ఎద్దులు, పక్షులు అందరికీ. నేను నా భర్తకు ప్రాణప్రియమైన సీతను రావణుడు అపహరిస్తున్నాడని చెప్పండి. ఇది తెలిసిన రాముడు, మహాబలుడు, ధైర్యవంతుడు—వైవస్వతుడి కడుపు నుండైనా తన పరాక్రమంతో నన్ను తిరిగి తీసుకువస్తాడు. ఇలా దయతో కూడిన మాటలు పలుకుతూ, పెద్ద బాధతో విలపిస్తూ, విశాలవిలోచన సీత అక్కడ ఒక చెట్టు మీద కూర్చున్న జటాయువును చూసింది. రావణుడి బంధంలో ఉన్న ఆమె, భయంతో, దుఃఖంతో, జటాయువును చూసి, "జటాయూ! నన్ను చూడవు గదా! రాక్షసుల రాజు, దుర్మార్గుడు, నన్ను రక్షణ లేకుండా అపహరిస్తున్నాడు. ఈ దుష్టుడిని నీవు ఆపలేవు; అతడు బలవంతుడు, మాయగాడు, ఆయుధాలతో, దురాశతో ఉన్నవాడు. జటాయూ! నా అపహరణ విషయాన్ని రామునికి నిజంగా చెప్పు, లక్ష్మణునికి కూడా అన్ని వివరాలు చెప్పు," అని వేడుకుంది. ఇప్పుడు వాల్మీకి రామాయణంలోని అరణ్యకాండలో యాభై వ సర్గ ప్రారంభమైంది. అప్పుడు జటాయువు, ఇంకా పూర్తిగా మేలుకోకపోయినా, ఆ శబ్దాన్ని విని వెంటనే చూశాడు—రావణుడిని, అలాగే వైదేహిని చూసాడు. ఆ పక్షిరాజు, కొండ శిఖరంలా పదునైన ముక్కుతో, చెట్టు మీద కూర్చుని శుభమయమైన మాటలు పలికాడు: "దశముఖా! నీవొకప్పుడు ధర్మపరుడు, సత్యవంతుడిగా నిలిచేవాడివి; సోదరా, ఇప్పుడు ఇలాంటి నిందనీయం అయిన పనిని ఎందుకు చేస్తున్నావు? నేను జటాయువు, పక్షిరాజు, మహేంద్రుడికి, వరుణుడికి సమానమైనవాడిని. రాముడు, దశరథుని కుమారుడు, సమస్త ప్రాణుల క్షేమాన్ని కోరేవాడు; ఈ మహాత్మురాలు ఈ లోకనాథునికి ధర్మపత్నిగా ఉన్నది. ఈమె పేరు సీత. నీవు అపహరించదలచిన ఈమెను, ధర్మరాజు అయిన రాజు ఎలా తాకగలడు? ముఖ్యంగా రాజు ఇతరుల భార్యలను రక్షించాలి, మహాబలుడా! పరస్త్రీపై ఆశ పడే నీచమైన మార్గాన్ని విడిచి వెనక్కు మళ్లు. జ్ఞానులు ఇతరులు తప్పుబట్టే పనులు చేయరాదు; తన భార్యను ఎలా రక్షించుకుంటాడో, ఇతరుల భార్యలను కూడా అలాగే కాపాడాలి. ధనమో, కామమో కోసం కాక, ధర్మాన్ని పాటించే వారు, శాస్త్రాల్లో చెప్పనివాటికైనా, యుక్తమైన మార్గాన్ని తెలుసుకుంటారు, పులస్త్యుని వంశజా! రాజు, ధర్మం, కామం, అర్థం—ఇవి ప్రధానమైన సంపదలు; రాజు నుండే ధర్మాధర్మాలు, ఐశ్వర్యం ఉద్భవిస్తాయి. కలుషిత స్వభావం ఉన్నవాడివి, రాక్షసోత్తమా! నీవు ఎలా రాజ్యాన్ని పొందావు? దుర్మార్గుడు, ఆకాశ మార్గంలో ప్రయాణించే పాపాత్ముడివి! కామబంధంలో పడినదాన్ని తొలగించడం కష్టం; సద్గుణం పాపుల ఇంట్లో నిలబడదు. నీ రాజ్యంలో, నగరంలో రాముడు ఎలాంటి దోషం చేయలేదు; మరి ఎందుకు నీవు అతనికి అన్యాయం చేస్తున్నావు? శూర్పణఖ కారణంగా ఖరుడు జనస్థానానికి వచ్చి, రామచంద్రుని చేతిలో హతమయ్యాడు; అది అతని హద్దులు దాటి చేసిన పనే. నిజం చెప్పు—రాముడు ఏ తప్పు చేశాడు? నీవు లోకనాథుని భార్యను అపహరించి, ఇలా పోతున్నావు? వెంటనే వైదేహిని విడిచిపెట్టు, ఆమె కటాక్షం అగ్నిలా, వజ్రాయుధంతో వృత్రాసురుడు కాలిపోయినట్లు నిన్ను కాల్చివేస్తుంది. నీవు విషసర్పాన్ని నీ వస్త్రంలో కట్టి తీసుకెళ్తున్నావని తెలుసుకోవడం లేదు; మరణపు ఉచ్చు నీ మెడలో ఉందని గ్రహించడం లేదు. మృదువైనవాడా! మనిషి మోయగలిగిన భారాన్ని మాత్రమే మోయాలి; జీర్ణించగలిగిన ఆహారాన్ని మాత్రమే తినాలి. ఏ పని ధర్మాన్నీ, కీర్తినీ, శాశ్వతమైన మహిమనూ ఇవ్వకుండా, కేవలం శరీరాన్ని అలసటకు గురిచేస్తుందో, అలాంటిదాన్ని ఎందుకు చేయాలి? అరవై వేల సంవత్సరాలుగా, రావణా! నేను పితామహుల నుంచి వచ్చిన రాజ్యాన్ని ధర్మబద్ధంగా పాలించాను. నేను వృద్ధుడిని, నీవు యువకుడివి, బాణాలతో, రథంతో, కవచంతో ఉన్నవాడివి; అయినా నా ముందు వైదేహిని తీసుకెళ్లి సురక్షితంగా పోవడం నీ వల్ల కాదని తెలుసుకో. నేను చూస్తుండగా, నీవు వైదేహిని బలవంతంగా తీసుకెళ్లలేవు; అది యుక్తి, న్యాయంతో స్థిరమైన వేదజ్ఞానాన్ని లాగేసుకోవడం లాంటిది. ధీరుడివి అయితే, పోరాడు! ఒక క్షణం ఆగు రావణా! ఖరుడు నేలపై పడిపోయినట్లు, నీవూ హతుడవవు!" ఇలా జటాయువు రావణుడిని హెచ్చరించాడు, సీతను రక్షించేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.