రాముడు తన విల్లు చేతిలో పట్టుకొని, నేను వెళ్ళినప్పుడు అతను కూడా నాతో పాటు వచ్చాడు. అతను మరియు అతని తమ్ముడు, ఇద్దరూ జటాజూటాలు ధరించి, వనవాసుల వేషంలో నన్ను అనుసరించారు. ధర్మానికి నిత్యంగా కట్టుబడి, వ్రతాలకు నిబద్ధంగా, రాముడు దండకారణ్యంలో అడుగుపెట్టాడు. ఇలా మేము ముగ్గురు, కైకేయి కారణంగా రాజ్యం నుండి వెలివేయబడ్డాము. ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, మేము ఉత్సాహంగా ఈ అడవి లో అంతరంగంగా సంచరిస్తున్నాము. మీరు కొంత సమయం ఇక్కడ విశ్రాంతి తీసుకోవచ్చు. నా భర్త రాముడు త్వరలో తిరిగి వస్తాడు; అడవి మృగాలను, గోదుమలను, పంది మాంసాన్ని వేటాడి, ఎంతో మాంసాన్ని తెచ్చి ఇస్తాడు. కాబట్టి, మీరు మీ పేరు, వంశం, కుటుంబం గురించి నిజంగా చెప్పండి. బ్రాహ్మణా, మీరు ఎందుకు ఈ దండకారణ్యంలో ఒంటరిగా సంచరిస్తున్నారు? ఇలా సీతా, రాముని భార్య, మాట్లాడుతున్నప్పుడు, రాక్షసుల అధిపతి రావణుడు, ఆమెకు కఠినంగా సమాధానం ఇచ్చాడు. ‘‘సీతా, నేను ఆ రావణుడిని, నా వల్ల దేవతలు, అసురులు, మనుషులు భయపడుతున్నారు. నన్ను చూసి, నీ స్వర్ణవర్ణాన్ని, పట్టు వస్త్రాలను చూసి, నా భార్యలలో నాకు ఆనందం లేదు. నేను వివిధ ప్రాంతాల నుంచి ఎన్నో అద్భుతమైన స్త్రీలను తీసుకొచ్చాను, కానీ నీవు నా ప్రధాన రాణిగా మారు; నీకు శుభం కలగాలి. నా మహానగరం లంకా, సముద్ర మధ్యలో, పర్వతంపై స్థాపించబడి, సముద్రం చుట్టూ ఉంది. అక్కడ, సీతా, నాతో అడవుల్లో సంచరించు; ఈ వనవాసానికి నీవు ఇక మదింపు పడవు, ఓ సుందరీ. ఐదు వేల ఆభరణాలతో అలంకరించిన సేవకులు నిన్ను సేవిస్తారు, నీవు నా భార్యగా మారితే. రావణుడు ఇలా మాట్లాడినప్పుడు, జనకుని కుమార్తె సీతా, నిర్దోషమైన రూపంతో, కోపంగా రాక్షసుడిని తిరస్కరించుతూ సమాధానం ఇచ్చింది. ‘‘నేను రాముని పట్ల అచంచలమైన భక్తి కలిగి ఉన్నాను; అతని మహా పర్వతంలా స్థిరంగా, మహేంద్రుడిలా గంభీరంగా, సముద్రంలా లోతుగా ఉన్నాడు. రాముడు సకల శుభ లక్షణాలతో, వటవృక్షంలా రూపంతో, సత్యానికి, నీతికి కట్టుబడి ఉన్నాడు. రాముని బాహువులు బలమైనవి, ఛాతీ విస్తారంగా ఉంది, సింహంలా నడిచే వాడాడు, పురుషులలో సింహుడు, రూపం కూడా సింహంలా ఉంది. రాముని ముఖం పూర్ణచంద్రంలా ప్రకాశిస్తుంది, అతను రాజకుమారుడు, ఇంద్రియజయుడు, ఖ్యాతి ప్రఖ్యాతమైనవాడు, బాహువులు బలమైనవి. నీవు, ఓ రాక్షసా, సింహిని కోరుకునే నక్కవంటివి; నన్ను తాకలేవు, ఎలాగో సూర్య కాంతిని పట్టుకోలేనట్టు. రఘువంశజుని ప్రియమైన భార్యను కోరుతున్నావు, బంగారు వృక్షాలను చూస్తున్నావేమో, ఓ మూర్ఖా! ఆకలితో ఉన్న సింహం నోరులోని దంతాలను తీసుకోవాలని, విషసర్పం దవడలను పట్టుకోవాలని, మందర పర్వతాన్ని చేతితో ఎత్తాలని, విషాన్ని తాగి ప్రాణాలతో ఉండాలని ప్రయత్నిస్తున్నావు. నువ్వు సూదితో కన్నును రుద్దావు, కత్తిని నాలుకతో నాకుతావు, రఘువంశజుని భార్యను పొందాలని కోరుకుంటున్నావు. నీవు, ఓ రాక్షసా, రాయిని మెడకు కట్టుకొని సముద్రాన్ని ఈదాలని, సూర్య చంద్రులను చేతితో పట్టుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్నావు. రాముని ప్రియమైన భార్యను అపహరించాలనుకుంటున్నావు, అగ్నిని వస్త్రంతో పట్టుకోవాలని చూస్తున్నావు. రాముని నీతిమంతమైన భార్యను పొందాలని, ఇనుప బాణాల పైన నడవాలని ప్రయత్నిస్తున్నావు. అడవిలో సింహం, నక్క మధ్య, నది, సముద్ర మధ్య, ఉత్తమ మద్యం, సాధారణ మద్యం మధ్య ఎంత దూరం ఉంటుందో, దశరథుని కుమారుడు, నీవు మధ్య అంత దూరం ఉంది. బంగారం, సీసం, ఇనుము మధ్య, గంధపు చెట్టు, నీరు, మట్టి మధ్య, అడవిలో ఏనుగు, గాడిద మధ్య ఎంత తేడా ఉంటుందో, దశరథుని కుమారుడు, నీవు మధ్య అంత తేడా ఉంది. రాముడు అస్త్రాన్ని, విల్లు పట్టుకొని, ఇంద్రుని వంటి ప్రకాశంతో నిలబడినప్పుడు, నన్ను వేరు చేసినా, నేను వృద్ధాప్యానికి లోనవ్వను; ఎలాగో తేనెను ఈగ తినినా అది తగ్గదు. ఇలా, శుద్ధమైన మనస్సుతో, సీతా రాత్రివేళ సంచరించే రాక్షసునికి మాటలు చెప్పింది; అతను దుష్టుడైనా, ఆమె శరీరం కంపించుతూ, ఆకుపచ్చ మొక్క viento తాకినట్టు తడబడింది. సీతా కంపించడాన్ని గమనించి, రావణుడు—యముడిలా భయంకరంగా—తన వంశం, బలం, పేరు, కర్మలను వివరించసాగాడు, ఆమెకు భయాన్ని కలిగించేందుకు. ఇప్పుడు వాల్మీకి రామాయణంలోని అరణ్యకాండలో నలభై ఎనిమిదవ అధ్యాయాన్ని వినండి. సీతా ఇలా మాట్లాడినప్పుడు, రావణుడు కోపంతో తన నుదిటిపై మడిపు వేసి, ఆమెకు కఠినంగా సమాధానమిచ్చాడు. ‘‘ఓ సుందర వర్ణమున్న స్త్రీ, నేను రావణుడిని, వైశ్రవణుని శత్రువు, దశగ్రీవుడిని, బలశాలి. దేవతలు, గంధర్వులు, పిశాచులు, పక్షులు, సర్పాలు నాకు భయంతో ఎప్పుడూ పారిపోతారు, యముని చూసినట్టు. నా అన్న వైశ్రవణుడు, వేరే తల్లి నుంచి పుట్టినా, కోపంతో నేను యుద్ధానికి పిలిచి, అతన్ని ఓడించాను. నా భయంతో అతను తన గొప్ప నివాసాన్ని వదిలి, ఇప్పుడు కైలాస పర్వతంపై, దివ్య రథంలో నివసిస్తున్నాడు. ఆ పుష్పక విమానం, స్వేచ్ఛగా ఎక్కడికైనా వెళ్ళే రథాన్ని, నా పరాక్రమంతో గెలుచుకున్నాను, ఓ సీతా; దానితో నేను ఆకాశంలో సంచరిస్తాను. నాకు కోపం వచ్చినప్పుడు, ఓ మిథిలా కుమార్తె, నా ముఖాన్ని చూసినంత మాత్రాన దేవతలు, ఇంద్రుడితో సహా, భయంతో పారిపోతారు. నేను ఎక్కడ ఉన్నా, గాలి జాగ్రత్తగా వీస్తుంది; సూర్య కిరణాలు వేడిగా, చంద్ర కిరణాలు చల్లగా మారతాయి, ఆకాశంలో భయంతో. నేను ఎక్కడ ఉన్నా, చెట్లు కదిలిపోవు, ఆకులు కదలవు, నదులు నీటిలో ప్రవహించకుండా నిలిచిపోతాయి. ఇలా, సీతా–రావణుడి మధ్య సంభాషణలో, ధర్మం, భయం, ప్రేమ, పరాక్రమం—all intertwine, painting the moment of destiny in the deep Dandaka forest.