జనకుని కుమార్తె సీతా దేవి, ఆ అడవిలో ఇంతవరకు ఎప్పుడూ చూడని, అనేక రత్నాలతో అలంకరింపబడిన ఒక మృగాన్ని చూసింది. ఆ మృగం అడవిలో తిరుగుతూ, అక్కడి చీకటిని తేజస్సుతో ప్రకాశింపజేసినట్లుగా కనిపించింది. ఆ అపూర్వ దృశ్యం చూసి సీతా పరమాశ్చర్యంతో నిండిపోయింది. ఇప్పుడు వాల్మీకి మహర్షి రచించిన పవిత్రమైన రామాయణంలోని అరణ్యకాండలో నలభై మూడవ సర్గను వినండి. సీత, సుందరమైన నడుముతో, పూలు ఏరుకుంటూ ఉండగా, ఆ మృగాన్ని చూసింది. ఆ మృగం పక్కలు బంగారం, వెండి రంగులతో మెరిపోతూ కనిపించింది. దాని రూపం లోపల ఏమాత్రం లోపం లేకుండా, మెరిసే బంగారం వలె ప్రకాశిస్తూ, సీత ఆనందంతో తన భర్త రామునికి, ఆయుధధారి లక్ష్మణునికి పిలిచింది. ఆమె మళ్లీ మళ్లీ పిలుస్తూ, ఆ మృగాన్ని ఆసక్తిగా చూస్తూ, “రారా, రారా, మహాబాహో! నీ తమ్ముడితో కలిసి త్వరగా రా!” అని పలికింది. వైదేహి ఇలా పిలిచినప్పుడు, రాముడు, లక్ష్మణుడు అనే ఆ ఇద్దరు పురుషశార్దూలులు ఆ ప్రదేశాన్ని పరిశీలించి, ఆ మృగాన్ని చూశారు. దాన్ని చూసిన లక్ష్మణుడు, అనుమానంతో, “అన్నా, ఈ మృగం మరీచ అనే రాక్షసుడే అనిపిస్తోంది,” అని అన్నాడు. “అడవిలో వేటాడుతూ సంచరించే రాజులు, ఈ రూపాంతర శక్తి కలిగిన రాక్షసుని చేతిలో మరణించారు, రామా. ఇది మాయలో నిపుణుడైన రాక్షసుని మాయ. ఈ మృగ రూపాన్ని అతడే సృష్టించాడు. ఇది గంధర్వ నగరం వలె ప్రకాశిస్తోంది. రఘునందన, ఇటువంటి రత్నాల మృగం అసలు ఉండదు. భూమిపాలకా, ఇది మాయ తప్ప మరొకటి కాదు.” లక్ష్మణుడు ఇలా చెప్పుతుండగా, కాంతిమంతమైన నవ్వుతో, మోసపోయిన మనసుతో ఉన్న సీత, అతడిని మధ్యలో ఆపి, “ప్రభూ, ఈ మృగం నా హృదయాన్ని ఆకర్షిస్తోంది. దయచేసి, దీన్ని మన కోసం పట్టుకోండి. ఇది మన ఆట కోసం ఉపయోగపడుతుంది,” అని కోరింది. “మన ఆశ్రమం దగ్గర ఎన్నో మృగాలు—చమర, సృమర, మరికొన్ని—సుందరంగా తిరుగుతుంటాయి. ఎలుగుబంటి, మృగాల గుంపులు, కోతులు, కిన్నరులు—all splendid and strong—ఇక్కడ సంచరిస్తుంటాయి. కానీ, రాజా, ఇంతటి ప్రకాశం, సహనం, తేజస్సుతో ఉన్న మృగాన్ని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు. రంగురంగుల, అద్భుతమైన శరీరంతో, రత్నంలా మెరుస్తూ, అడవిని ప్రకాశింపజేస్తూ, ఇది చంద్రుని వలె వెలిగిపోతుంది. దాని రూపం ఎంత అద్భుతం! దాని అందం, స్వరం, తేజస్సు—all so alluring—నా మనసును దోచేస్తున్నాయి. మీరు దీన్ని బతికించుకుని పట్టుకుంటే, అది మరింత ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తుంది. మన అరణ్యవాసం ముగిసి మళ్లీ రాజధానికి వెళ్లినప్పుడు, ఈ మృగం మన మందిరానికి అలంకారంగా ఉపయోగపడుతుంది. భరతుడికి, నా అత్తగార్లకు, నాకు ఈ దివ్య మృగరూపం ఆశ్చర్యాన్ని కలిగిస్తుంది. మీరు ఈ మృగాన్ని బతికించుకుని పట్టుకుంటే, దాని అందమైన చర్మం మీకే చెందుతుంది. లేకపోతే, మీరు దీన్ని వధిస్తే, దాని బంగారు చర్మాన్ని గడ్డి పై పరచి పూజించాలనుకుంటున్నాను. ఈ కోరిక స్త్రీలకు తగినది కాదనిపిస్తోంది; అయినా, దీని రూపం నన్ను విపరీతంగా ఆకట్టుకుంది. దాని బంగారు రోమాలు, రత్నాలాంటి కొమ్ములు, కాంతివంతమైన యువరంగు, నక్షత్రపథం లాంటి తేజస్సు—all so wonderful.” సీతా మాటలు వినిపించగా, రాఘవుడు కూడా ఆ మాయామృగాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు. దాని రూపంలో మోహితుడై, సీతా ప్రేరణతో ఆనందంతో తన తమ్ముడు లక్ష్మణునితో ఇలా అన్నాడు: “లక్ష్మణా! వైదేహి ఎంత ఆతురతగా కోరుతున్నదో చూడు. దీని అసాధారణమైన అందాన్ని బట్టి, ఈ మృగం ఈ రోజు మన చేతిలో పడకపోదు. నందనవనం, చైత్రరథం వంటి దేవతల తోటల్లోను, భూమిపై ఎక్కడైనా ఇలాంటి మృగం ఉందా, సౌమిత్రీ? దీని శరీరంపై రెండు వైపులా మెరిసే బంగారు మచ్చలు ఉన్న వెంట్రుకలు ఎంత అందంగా ఉన్నాయి! ఇది ఆవేస్తూ నోరు తెరిచినప్పుడు, దాని నాలుక అగ్నిజ్వాల వలె వెలిగిపోతుంది. నీలం, బంగారం రంగుల ముఖం, శంఖం, ముత్యాల్లాంటి పొట్ట—ఇంత అద్భుతమైన మృగాన్ని చూసి ఎవరికైనా తీయని కోరిక కలుగుతుంది. జంబూనది బంగారంలా, రత్నాలతో అలంకరించబడిన ఈ దివ్య మృగాన్ని చూసి ఎవరు ఆశ్చర్యపోరూ? మాంసం కోసం, ఆట కోసం, రాజులు అటవిలో విల్లు పట్టుకొని మృగాలను వేటాడతారు, లక్ష్మణా. పెద్ద అడవిలో శ్రమతోనే రత్నాలు, బంగారం, ఇతర ధనాన్ని వెతుకుతారు. మానవుల్లో ధనానికి రూపకల్పన, సంపదను పెంచే మార్గం, మనసులో కోరుకునే ప్రతి వస్తువు—all these, like Śukra, are considered wealth. లాభం కోసం ఏదైనా వెతుకుతున్నవాడు, ఏదైనా సాధించాలన్న ఆశతో చేసే ప్రయత్నాన్ని ధనశాస్త్రంలో ధనంగా పరిగణిస్తారు, లక్ష్మణా. ఈ మణిమృగం యొక్క అమూల్యమైన బంగారు చర్మంపై, సన్నని నడుముతో ఉన్న వైదేహి నా పక్కన కూర్చుంటుంది. అరటి, ప్రియక, ప్రవేణి, ఆవికీ వంటి మరే మొక్కల తాకిడి కూడా దీని చర్మాన్ని మించదని నేను అనుకుంటున్నాను. ఈ అద్భుత మృగం, ఆ ఆకాశంలో సంచరించే నక్షత్రమృగం—ఇవ్వాళ రెండూ దివ్యమైనవే: ఒకటి భూమిపై, మరొకటి ఆకాశంలో. లక్ష్మణా, నీవు చెప్పినట్లు ఇది రాక్షసుని మాయ అయితే, నేను ఈ మృగాన్ని వధించాల్సిందే.” ఇలా, సీతా మోహితురాలై మృగాన్ని కోరగా, రాముడు సైతం దాని మాయాజాలంలో ఆకర్షితుడై, లక్ష్మణునితో చర్చిస్తూ, ఆ మాయామృగాన్ని పట్టుకోవాలని, లేదా అది రాక్షసుని మాయ అయితే సంహరించాలని నిశ్చయించుకున్నాడు.